Cedrzyniec kalifornijski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cedrzyniec kalifornijski
Calocedrus decurrens 01 by Line1.jpg
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klad nagonasienne
Rząd cyprysowce
Rodzina cyprysowate
Rodzaj cedrzyniec
Gatunek cedrzyniec kalifornijski
Nazwa systematyczna
Calocedrus decurrens (Torr.) Florin
Taxon 5:192. 1956[3]
Synonimy
  • Abies cupressoides Poir.
  • Heyderia decurrens (Torr.) K.Koch
  • Libocedrus decurrens Torr.
  • Thuja decurrens (Torr.) Voss
  • Thuja craigana A.Murray bis[4]
Kategoria zagrożenia
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Cedrzyniec kalifornijski, kalifornijski cedr rzeczny[6] (Calocedrus decurrens (Torr.) Florin) – gatunek drzew należących do rodziny cyprysowatych. Występuje w zachodniej części Stanów Zjednoczonych oraz na północy Meksyku[3].

Kwitnące pędy
Pokrój
Szyszki i nasiona

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Korona smukła, kolumnowa, bardzo regularnie wykształcona, której wierzchołek w przeciwieństwie do gatunków cyprysa i cyprysika, nie zbiega ostro, lecz jest wyraźnie zaokrąglony[6]. Wysokość do 60 metrów[7], częściej jednak o połowę niższe.
Pień
Zwykle obrośnięty gałęziami prawie do ziemi, tylko w zwartych drzewostanach gałęzie są w dolnej części pnia rzadsze lub brak ich zupełnie. Kora ciemnobrunatna lub brunatno-czerwonawa, podzielona jest na większe płaszczyzny, nieregularnie porozrywane i na obu końcach odgięte od pnia[6].
Liście
Liście łuskowate, trójkątne, rozszerzające się lekko ku szczytowi, tam jednak wyraźnie zagięte, rosną po cztery w bardzo regularnych okółkach. Przy roztarciu wydzielają silny zapach zbliżony do zapachu terpentyny lub pasty do podłogi. Płaskie gałązki są od spodu troszeczkę jaśniejsze niż na wierzchu i silnie rozczłonkowane[6].
Kwiaty
Kwiaty męskie bardzo małe, długości około 3 mm, rosną głównie na szczytach bocznych gałązek. W czasie pylenia są jasno-żółte lub złotożółte. Kwiaty żeńskie bardzo niepozorne, zielonkawe. Kwitnie w marcu[6].
Szyszki
Stojące na końcach. W porze owocowania mają około 2 cm długości i składają się zaledwie z sześciu łusek, z których tylko dwie noszą zalążki i wydają nasiona[6].
Nasiona
Nasiona z jednym skrzydełkiem służącym do rozsiewania przez wiatr oraz mocno zredukowanym zawiązkiem drugiego skrzydełka; poza tym pokryte gruczołami żywicznymi[6].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

W naturalnych siedliskach rzadziej widuje się smukłą postać kolumnową, występują raczej korony stożkowate i bardziej rozłożyste. Gałęzie stosunkowo krótkie, wznoszą się skośnie, są wygięte do góry, rzadko zwisają lub są zgięte w dół. Pędy roczne początkowo zielonkawe, później brunatnieją. Gatunek jednopienny. Szyszki tego gatunku przypominają postacią szyszki żywotników, jednak tu poszczególne łuski są na szczycie nieco wystrzępione. Osobliwością cedrzyńca kalifornijskiego są kolory drewna – twardziel jaśniejsza niż biel[6].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina ozdobna
Gatunek jest chętnie sadzony w parkach, ogrodach i kolekcjach.
Drewno
Jest bardzo miękkie, ma jednorodną strukturę i może być obrabiane wyjątkowo równomiernie i gładko. Odporne na gnicie i warunki atmosferyczne[7]. Nadaje się do prac snycerskich i modelarskich[6]. W Ameryce jest on niekiedy używany do wyrobu mebli[6], ponadto do produkcji ołówków, gontu, słupów ogrodzeniowych[7].

Przypisy

  1. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website – Seed Plant Evolution. 2001–.
  2. Christenhusz, M.J.M., J.L. Reveal, A. Farjon, M.F. Gardner, R.R. Mill, and M.W. Chase (2011). A new classification and linear sequence of extant gymnosperms. Phytotaxa 19: 55-70.
  3. 3,0 3,1 Calocedrus decurrens (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-12-15].
  4. The Plant List. [dostęp 2011-12-15].
  5. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (ang.). [dostęp 15 grudnia 2011].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 6,8 6,9 Bruno T. Kremer: Drzewa. Warszawa: Świat Książki, 1996, s. 68-69. ISBN 83-7129-141-8.
  7. 7,0 7,1 7,2 Calocedrus decurrens (ang.). Flora in North America, 2011.12.15. [dostęp 2011-12-15].