Ceres (mitologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ceres (mitologia)
Giorgione – Ceres
Giorgione – Ceres
Imię Ceres, Cerera
Specjalizacja bóstwo urodzajów i rolnictwa
Siedziba Olimp
Atrybut kosz z owocami
Rodzice Saturn i Ops
Rodzeństwo Jupiter, Junona, Westa, Neptun, Pluton
Dzieci Prozerpina, Dmia
Grecki odpowiednik Demeter

Ceres, Cerera – w mitologii rzymskiej bogini wegetacji i urodzajów. Zaczęła być utożsamiana z grecką Demeter prawdopodobnie w V wieku p.n.e.

Córka Saturna i Ops. Była siostrą i kochanką Jowisza, matką Prozerpiny (ojcem Prozerpiny był Jowisz). Jej pozostałe rodzeństwo to: Junona, Westa, Neptun i Pluton. Była jedną z najstarszych oryginalnych rzymskich bogiń; według tradycji miała swojego kapłana już w okresie królewskim.

Na początku V wieku p.n.e. zbudowano w Rzymie ku czci Ceres świątynię u podnóża wzgórza Awentyn. Świątynia była poświęcona także boskim małżonkom Liberowi i Liberze. Zbudowana została pierwotnie w stylu etruskim, a po pożarze w 31 roku p.n.e. odnowiona w stylu korynckim. W czasie republiki przechowywano w niej uchwały senatu.

Z pozostałych świątyń poświęconych Ceres najbardziej znana była świątynia w Ostii. Wzniesiono ją na planie koła i zachowały się jej spore pozostałości.

To, czy poświęcono jej dorycką świątynię w Paestum, powstałą pod koniec VI wieku p.n.e., nazywaną obecnie jej imieniem, jest rzeczą co najmniej dyskusyjną).

Kult Ceres był popularny wśród plebejuszy. Jej święto Cerialia (Ceriales) obchodzono 12 kwietnia. W trakcie uroczystości ofiarowano bogini pierwsze snopki zbóż[1]. Ludzie przebierali się w białe stroje, a biedni dostawali poczęstunek na koszt państwa. Jej kult szerzący się zwłaszcza wśród kobiet, zyskał potem pewne rysy mistyczne, chociaż nie w takiej mierze, jak np. misteria eleuzyjskie.

Antycznych rzeźb i obrazów Ceres zachowało się mało i w dodatku niezbyt wysokiej klasy artystycznej; do wyjątków należy Ceres w Museo Nazionale Romano w rzymskich Termach (prawdopodobnie z początku naszej ery).

Nowożytni artyści też rzadko ją przedstawiają. Z obrazów do najlepszych[według kogo?] należy Ceres i Pan P. P. Rubensa z około 1626 (w madryckim Museo del Prao), Ceres A. Watteau z 1712 (w National Gallery of Art w Waszyngtonie) i duży obraz Ceres z urodzajem S. Voueta z około 1640 (w National Gallery w Londynie).

Czasem jednak jej posągi można napotkać w pałacowych i zamkowych parkach z okresu późnego feudalizmu.

Symboliczna postać Cerery pojawia się w groteskach z herbami Polski i Litwy w XVII-wiecznej serii arrasów herbowych, a także na bordiurze Bachus i Cerera z XVIII-wiecznego arrasu flamandzkiego Wejście zwierząt do arki.

Bursztynową szkatułę M. Redlina z około 1680 wieńczy figurka Cerery (Muzeum Zamkowe w Malborku).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Musiał 2009 ↓, s. 94 Inskrypcja w języku faliskijskim datowana na początek VI w. p.n.e podaje, że Cererze należy się ziarno.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Danuta Musiał: Dionizos w Rzymie. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze "Historia Iagellonica", 2009, seria: Mediterraneum. ISBN 978-83-88737-89-3.
Zobacz hasło Ceres w Wikisłowniku