Cesarstwo zachodniorzymskie
Z Wikipedii
| Imperium Romanum Pars Occidentalis Cesarstwo Zachodniorzymskie |
||||
|
||||
| Dewiza: Senatus Populusque Romanus (SPQR) (Senat i lud rzymski.) |
||||
| Język urzędowy | Łacina | |||
| Stolica | Mediolan od 402 roku Rawenna |
|||
| Ustrój polityczny | Monarchia absolutna | |||
| Ostatnia głowa państwa | Cesarz Romulus Augustulus | |||
| Data powstania | 395 | |||
| Data likwidacji | 476 | |||
| Religia dominująca | chrześcijaństwo | |||
 |
||||
Cesarstwo zachodniorzymskie
Cesarstwo wschodniorzymskie
Cesarstwo zachodniorzymskie – umowna nazwa zachodniej części Imperium Rzymskiego po podziale dokonanym po śmierci cesarza Teodozjusza Wielkiego w 395.
Jego pierwszym cesarzem był Honoriusz - syn Teodozjusza Wielkiego. Panował on od 395 do 423 roku. W 406 roku Rzymianie zrezygnowali z obrony ziem dzisiejszej Anglii. Za jego panowania, w 410 roku miasto Rzym po raz pierwszy od 800 lat został najechane przez barbarzyńców pod wodzą Alaryka. W czasie wędrówki ludów Rzym nawiedził najazd Hunów. Hunowie osiągnęli w tym czasie dyplomatyczną i militarną przewagę nad Bizancjum i Rzymem, co zawdzięczali rozwiniętej technice walki konnej i systemowi opłacania lojalności podległych plemion łupami pochodzącymi z plądrowania bogatych rzymskich miast na południu. W roku 451 Hunowie zostali pokonani przez rzymskiego wodza Aecjusza na Polach Katalaunijskich. Attyla cofnął się, ale w następnym roku (452) najechał północną Italię. Armia Attyli początkowo odnosiła sukcesy ( m.in. zburzenie Akwilei), wkrótce jednak ujawniły się braki w aprowizacji i zaopatrzeniu tak licznych wojsk. Dodatkowo pomocy Cesarstwu Zachodniorzymskiemu udzielił cesarz wschodniorzymski Marcjan, który nie zamierzał patrzeć bezczynnie na triumf Attyli. Część swoich sił Marcjusz posłał do Italii oddając pod komendę Aecjusza, równocześnie inne jego oddziały przekroczyły Dunaj i najechały terytorium państwa huńskiego. Braki w zaopatrzeniu, głód, panująca wśród Hunów zaraza, rosnący opór rzymski oraz wojskowa dywersja Konstantynopola skłoniły Attylę do zaprzestania najazdu. Średniowieczna tradycja chrześcijańska przypisywała ten odwrót umiejętnościom dyplomatycznym papieża Leona Wielkiego, który stał na czele poselstwa rzymskiego wysłanemu do Attyli. Wkrótce po śmierci Attyli w roku 453 państwo Hunów rozpadło się, w wyniku klęski zadanej im w bitwie nad rzeką Nedao w Panonii przez Gepidów pod wodzą Ardaryka w roku 454. Mimo upadku najpotężniejszego wroga Rzymu, sytuacja państwa była nadal ciężka. Znaczna część imperium zachodniego była okupowana przez germańskich najeźdźców, a władza cesarzy zachodniorzymskich ograniczała się tylko do terytorium Italii i części Galii. Plemiona germańskie, nie ograniczały się do utrzymania już zajętych terytoriów, ale starały się je poszerzać przede wszystkim kosztem Rzymu. Szczególnie agresywni okazali się Wandalowie, okupujący najbogatszą prowincję rzymską w północnej Afryce. Z jej terytorium kilkakrotnie najeżdżali Italię. W 455 roku za rządów Walentyniana II Wandalowie splądrowali stolice imperium. Nie była to jednak faktyczne plądrowanie lecz dobrze zorganizowana akcja grabieżców, polegające na dokładnym wywiezieniu rzemieślników, urzędników i dzieł sztuki. Sam Rzym dzięki temu wyludnił się i zbiedniał. Jednak sytuacja imperium nie była jeszcze beznadziejna, nadal posiadało ono potężną armię i nadal liczyć mogło na pomoc Konstantynopola. Cesarze postawili sobie za cel odbicie z rąk Wandalów Afryki północnej i zniszczenie tego plemienia. Gdyby ów plan się powiódł cesarstwo odzyskało by wpływy z podatków bogatej prowincji, co z kolei umożliwiłoby zwiększenie i zreformowanie sił zbrojnych, a w dalszej perspektywie odzyskanie Hiszpanii, a może i części Galii. Pewne jest to, że odzyskanie Afryki zapobiegłoby upadkowi Cesarstwa Zachodniorzymskiego, albo przynajmniej znacznie by go opóźniło. Pierwszą próbę pobicia Wandalów podjęli Rzymianie w latach 460-461 roku, kiedy cesarz Majorian usiłował przerzucić desant z Hiszpanii do Mauretanii, jednak operacja zakończyła się niepowodzeniem m.in. wskutek zdrady części żeglarzy. Kolejna operacja z 468 roku, przeprowadzona przez faktycznego władcę Rzymu Rycymera była lepiej przygotowana, dodatkowo władca Rzymu otrzymał zbrojne wsparcie cesarza Konstantynopola Leona I. Obaj wodzowie zgromadzili ogromną flotę liczącą 1113 okrętów, która przerzucić miała na teren wandalskiej Afryki ponad 100 tysięcy żołnierzy. Zgodnie z planem wojna miała się rozstrzygnąć na lądzie. Po początkowych sukcesach (m.in. odbicie Sycylii i Sardynii) armada dowodzona przez Bazyliskosa popłynęła w stronę Kartaginy. Jednak flota Wandalów wypłynęła naprzeciw floty rzymskiej zmuszając ją wbrew pierwotnemu planowi do przyjęcia bitwy morskiej. Wskutek błędów dowódcy bitwa zakończyła się klęską Rzymian i zagładą ich floty. Szansa odzyskania Afryki została zaprzepaszczona, podobnie jak szansa odrodzenia imperium. Germianie okupujący Brytanię, Galię i Hiszpanię pojęli, że potęga rzymska należy już do przeszłości i zaczęli otwarcie poszerzać swoje terytoria nie zachowując nawet pozorów przyjaźni z Rzymem. Od tego czasu imperium naprawdę zaczęło się rozpadać: (ziemie podane według dzisiejszych państw)
- Frankowie zajęli północną Francję i Belgię z Nadrenią,
- Anglosasi - Anglię z Walią,
- Burgundowie - pogranicze Francji, Włoch i Szwajcarii,
- Ostrogoci - Węgry, Austrię, Bośnię i Hercegowinę, Chorwację i Słowenię,
- Swebowie - północno - wschodnią Hiszpanię z północną Portugalią,
- Wizygoci - resztę Hiszpanii i Portugalii oraz południowo - zachodnią Francję
- a Wandalowie - Tunezję wraz z Korsyką i Sardynią.
Cesarstwo upadło w 476. Ostatni cesarz Romulus Augustulus został obalony przez germańskiego wodza Odoakra. Rok ten tradycyjnie uznaje się za koniec starożytności i początek średniowiecza. Z resztek cesarstwa (Italii kontynentalnej i Sycylii) Odoaker stworzył swoje własne państwo pod zwierzchnością Bizancjum. Z Italii usunęli go dopiero Ostrogoci.
[edytuj] Zobacz też
