Cesja (prawo międzynarodowe)
Cesja – w prawie międzynarodowym – odstąpienie przez państwo części swojego terytorium na rzecz drugiego, potwierdzone umową międzynarodową. Formalnie składa się z dwóch etapów: 1. zrzeczenia się praw do obszaru przez cedenta i zobowiązanie się do pozostawienia swobody działania drugiej stronie, 2. faktycznego objęcia władzy na danym obszarze przez cesjonariusza. Niekiedy podkreśla się konieczność uznania cesji przez państwa trzecie, np. dla zachowania statusu prawnego obszaru (neutralizacja, prawo tranzytu) czy konieczność przeprowadzenia plebiscytu wśród ludności (wiele takich postanowień zawarto w traktacie wersalskim).
Cesja najczęściej polega na zrzeczeniu się części terytorium w myśl postanowień traktatu pokojowego kończącego stan wojny:
Cesja może polegać również na:
- przeprowadzeniu transakcji kupna-sprzedaży (cesja odpłatna): w ten sposób swoje terytorium powiększały Stany Zjednoczone: 1803 zakup Luizjany od Francji, 1821 Florydy od Hiszpanii, 1848 obecnych południowo-wschodnich stanów od Meksyku (wymuszony wojną), 1867 Alaski od Rosji, 1917 trzech wysp Duńskich Indii Zachodnich (obecnie Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych);
- wymianie terytorium (cesja wzajemna, dwustronna): 1890 Niemcy w zamian za niewielką, ale strategicznie położoną wyspę Helgoland (na Morzu Północnym, u ujścia Łaby) oraz okręg Caprivi przekazali Wielkiej Brytanii Zanzibar (wyspa na Oceanie Indyjskim u wschodnich wybrzeży Afryki); 1951 wymiana 480 km² terytorium między Polską a ZSRR (ZSRR wymienił zniszczony i spauperyzowany po II wojnie światowej obszar położony na północ od Bieszczadów (po prawej stronie Sanu) z Ustrzykami Dolnymi, w zamian za teren w widłach Bugu i jego dopływu Sołokiji w rejonie Bełza i Krystynopola, gdzie odkryto pokłady węgla);
- przekazaniu części terytorium w darze (cesja nieodpłatna): 1929 odstąpienie terytorium przez Włochy Stolicy Apostolskiej celem utworzenia Państwa Watykańskiego; 1945 przekazania przez Czechosłowację Rusi Zakarpackiej dla ZSRR (formalnie dobrowolne, w rzeczywistości wymuszone przez ZSRR); 1954 przekazanie obwodu krymskiego przez Rosyjską Federacyjną Socjalistyczną Republikę Radziecką Ukraińskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej[1] (obie te republiki wchodziły w skład jednego państwa – ZSRR).
Przypisy
- ↑ Указ Президиума ВС СССР от 19.02.1954 о передаче Крымской области из состава РСФСР в состав УССР
