Chałupy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy części Władysławowa. Zobacz też: Chałupy – wieś w woj. zachodniopomorskim.
Herb Władysławowa Chałupy
część miasta Władysławowa
Chalupy plaza.jpg
Plaża w Chałupach
Miasto Władysławowo
Status część miasta
Ludność (2009)
 • liczba ludności

376
Strefa numeracyjna 58
Kod pocztowy 84-120
Tablice rejestracyjne GPU
SIMC10 0935038
Obszar jednostki pomocniczej Chałupy
Obszar jednostki pomocniczej Chałupy
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Chałupy
Chałupy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chałupy
Chałupy
Ziemia 54°45′31″N 18°30′34″E/54,758611 18,509444Na mapach: 54°45′31″N 18°30′34″E/54,758611 18,509444
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Chałupy w Wikipodróżach

Chałupy (kaszb. Chałëpë, niem. Ceynowa[1]) – część miasta[2] Władysławowo, w województwie pomorskim, w powiecie puckim. Dawniej kaszubska wieś rybacka. Według danych urzędu miejskiego Chałupy mają 376 mieszkańców[3].

Płytkie i spokojne wody Zatoki Puckiej są wykorzystywane do uprawiania windsurfingu.

Przy ul. Bosmańskiej zostało zorganizowane letnie kąpielisko nadmorskie[4]. W 2012 r. kąpielisko Chałupy (wejście nr 22) spełniało wytyczne wymogi jakościowe dla wody w kąpielisku Unii Europejskiej[5].

Nieopodal wsi znajduje się również plaża nudystów[6], upamiętniona przez Zbigniewa Wodeckiego w piosence Chałupy welcome to.

Położona 7 km od nasady Mierzei Helskiej nad Zatoką Pucką. Wieś zaopatrzona jest w prywatne kwatery, pensjonaty i ośrodki wypoczynkowe.

Samorząd lokalny[edytuj | edytuj kod]

Samorząd Władysławowa utworzył jednostkę pomocniczą – osiedle "Chałupy". Organem uchwałodawczym osiedla jest zebranie mieszkańców. Organem wykonawczym osiedla jest przewodniczący zarządu osiedla. Dodatkowo organem pomocniczym dla przewodniczącego jest zarząd osiedla, który łącznie z nim liczy od 4 do 7 członków. Przewodniczący i jego zarząd są wybierani przez wyborcze zebranie mieszkańców[7].

Morze Bałtyckie w Chałupach

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wcześniej miejscowość nazywała się m.in. Budziszewo - od nazwiska rybaków Budziszów[8].Do dziś najczęstsze nazwisko mieszkańców Mierzei Helskiej to Budzisz[8].Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z roku 1635, kiedy to król Władysław IV założył w tej okolicy twierdzę Vladislausburg, stanowiącą element systemu obrony polskiego wybrzeża. W 1664 osada rybacka Budziszew, przeszła pod władanie rodziny Sobieskich. Inna nazwa Chałup to Ceynowa[8]. Nazwa Chałupy pojawiła się pierwszy raz w roku 1920, choć nazwa Ceynowa funkcjonowała jeszcze do roku 1928. W 1922 poprowadzono przez Chałupy linię kolejową, łącząca Hel z Władysławowem. Wtedy wieś liczyła 230 osób.[8] Od tego czasu wieś poczęła stopniowo przekształcać się z osady rybackiej w popularny kurort wypoczynkowy. W 1991 w Chałupach powstał kościół pod wezwaniem św. Anny, w 1997 od strony Zatoki Puckiej wybudowano przystań morską. Od kilkudziesięciu lat odbywają się w Chałupach regaty starych łodzi rybackich (tzw. pomeranek) Kaszubskie Łodzie pod Żaglami (kasz. "Kaszëbszczi bôtë pod żôglama).

Od roku 1975 Chałupy administracyjnie leżą w granicach miasta Władysławowo. Zmieni się to z dniem 1 stycznia 2015 roku[9].

Ostatni na Kaszubach "sąd boży"[edytuj | edytuj kod]

W roku 1836 odbył się w Chałupach (noszących wtedy nazwę Ceynowa) ostatni na Kaszubach "sąd boży" - Krystyna Ceynowa, samotna wdowa po rybaku, posądzona została o czary. Mieszkańcy wytknęli jej, że nigdy nie chodziła do kościoła, a na jej kominie siadały czarne wrony. Zarzucano jej również rzucenie uroku na chorego rybaka. Sprowadzony z Sopotu znachor podburzył tłum, który skazał kobietę na tzw. "próbę wody", która skończyła się śmiercią oskarżonej. Wydarzenie to odbiło się szerokim echem w okolicy - znachor skazany został na karę dożywotniego pozbawienia wolności, Stefan Żeromski poświęcił postaci Krystyny Ceynowy jeden z rozdziałów książki "Wiatr od morza". Na podstawie tej historii powstała legenda o czarownicy Ortyszy. Od jej imienia nazwano wydmę Ortus położoną 3 km od centrum Chałup[8].

Przypisy

  1. Dr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" (ISBN 83-60437-22-X) (ISBN 978-83-60437-22-3)
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. ws. wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 200)
  3. Gmina w liczbach (pol.). Urząd Miejski we Władysławowie. [dostęp 2010-02-17].
  4. Uchwała Nr XXV/211/2012 Rady Miejskiej Władysławowa z dnia 25 kwietnia 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2012 r. poz. 1677)
  5. Bathing water quality - data viewer (ang.). European Environment Agency. [dostęp 2013-06-09].
  6. Plaża nudystów - Historia (pol.).
  7. Uchwała Nr XVIII/205/04 Rady Miejskiej Władysławowa z dnia 28 kwietnia 2004 r. ws. statutu samorządu mieszkańców (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2004 r. Nr 109, poz. 1919)
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Franciszek Mamuszka, Ziemia Pucka, Warszawa, PTTK "Kraj", 1989, ISBN 83-7005-170-7
  9. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy. Rządowe Centrum Legislacji, 2014-07-31. [dostęp 2014-08-06].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]