Chałupy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy wsi w województwie pomorskim. Zobacz też: Chałupy – wieś w woj. zachodniopomorskim.
Chałupy
Plaża w Chałupach
Plaża w Chałupach
Państwo  Polska
Województwo pomorskie
Powiat pucki
Gmina Władysławowo
Sołectwo Chałupy
Liczba ludności (2009) 376
Strefa numeracyjna 58
Kod pocztowy 84-120
Tablice rejestracyjne GPU
SIMC 0935038
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie gminy Władysławowo
Mapa lokalizacyjna gminy Władysławowo
Chałupy
Chałupy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chałupy
Chałupy
Ziemia 54°45′31″N 18°30′34″E/54,758611 18,509444

Chałupy (kaszb. Chałëpë, niem. Ceynowa[1]) – wieś w Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Władysławowo[2]. Dawniej część miasta Władysławowo. Według danych urzędu miejskiego Chałupy mają 376 mieszkańców a obszar sołectwa wynosi 63,7 ha[3]. Miejscowość z letnim kąpielskiem, z dwiema przystaniami morskimi dla rybaków. Płytkie i spokojne wody Zatoki Puckiej są wykorzystywane do uprawiania windsurfingu.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przy ul. Bosmańskiej zostało zorganizowane letnie kąpielisko nadmorskie[4]. W 2012 r. kąpielisko Chałupy (wejście nr 22) spełniało wytyczne wymogi jakościowe dla wody w kąpielisku Unii Europejskiej[5].

Nieopodal wsi znajduje się również plaża nudystów[6], upamiętniona przez Zbigniewa Wodeckiego w piosence Chałupy welcome to.

Położona 7 km od nasady Mierzei Helskiej nad Zatoką Pucką. Wieś zaopatrzona jest w prywatne kwatery, pensjonaty i ośrodki wypoczynkowe.

Morze Bałtyckie w Chałupach

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

W Chałupach zostały ustanowione dwie przystanie morskie dla rybaków. Przystań „Chałupy I” to pas plaży od strony otwartego morza, natomiast „Chałupy II” to przystań od strony Zatoki Puckiej[7].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wcześniej miejscowość nazywała się m.in. Budziszewo - od nazwiska rybaków Budziszów[8].Do dziś najczęstsze nazwisko mieszkańców Mierzei Helskiej to Budzisz[8].Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z roku 1635, kiedy to król Władysław IV założył w tej okolicy twierdzę Vladislausburg, stanowiącą element systemu obrony polskiego wybrzeża. W 1664 osada rybacka Budziszew, przeszła pod władanie rodziny Sobieskich. Inna nazwa Chałup to Ceynowa[8]. Nazwa Chałupy pojawiła się pierwszy raz w roku 1920, choć nazwa Ceynowa funkcjonowała jeszcze do roku 1928. W 1922 poprowadzono przez Chałupy linię kolejową, łącząca Hel z Władysławowem. Wtedy wieś liczyła 230 osób.[8] Od tego czasu wieś poczęła stopniowo przekształcać się z osady rybackiej w popularny kurort wypoczynkowy. W 1991 w Chałupach powstał kościół pod wezwaniem św. Anny, w 1997 od strony Zatoki Puckiej wybudowano przystań morską. Od kilkudziesięciu lat odbywają się w Chałupach regaty starych łodzi rybackich (tzw. pomeranek) Kaszubskie Łodzie pod Żaglami (kasz. "Kaszëbszczi bôtë pod żôglama).

Od roku 1975 Chałupy administracyjnie leżały w granicach miasta Władysławowo. Zmieniło się to z dniem 1 stycznia 2015 roku[2].

Ostatni na Kaszubach "sąd boży"[edytuj | edytuj kod]

W roku 1836 odbył się w Chałupach (noszących wtedy nazwę Ceynowa) ostatni na Kaszubach "sąd boży" - Krystyna Ceynowa, samotna wdowa po rybaku, posądzona została o czary. Mieszkańcy wytknęli jej, że nigdy nie chodziła do kościoła, a na jej kominie siadały czarne wrony. Zarzucano jej również rzucenie uroku na chorego rybaka. Sprowadzony z Sopotu znachor podburzył tłum, który skazał kobietę na tzw. "próbę wody", która skończyła się śmiercią oskarżonej. Wydarzenie to odbiło się szerokim echem w okolicy - znachor skazany został na karę dożywotniego pozbawienia wolności, Stefan Żeromski poświęcił postaci Krystyny Ceynowy jeden z rozdziałów książki "Wiatr od morza". Na podstawie tej historii powstała legenda o czarownicy Ortyszy. Od jej imienia nazwano wydmę Ortus położoną 3 km od centrum Chałup[8].

Samorząd lokalny[edytuj | edytuj kod]

Samorząd gminy Władysławowo utworzył jednostkę pomocniczą – osiedle "Chałupy". 1 stycznia 2015 r. zostało zastąpione sołectwem[9]. Organem uchwałodawczym osiedla jest zebranie wiejskie. Organem wykonawczym osiedla jest sołtys. Dodatkowo organem opiniodawczym i doradczym, a także pomocniczym dla sołtysa jest rada sołecka, która składa się z 3–5 osób.

Przypisy

  1. Dr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" (ISBN 83-60437-22-X) (ISBN 978-83-60437-22-3)
  2. 2,0 2,1 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 4 grudnia 2014 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz ustalenia nazw obiektów fizjograficznych (Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1832)
  3. Gmina w liczbach (pol.). Urząd Miejski we Władysławowie. [dostęp 2010-02-17].
  4. Uchwała Nr XXV/211/2012 Rady Miejskiej Władysławowa z dnia 25 kwietnia 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2012 r. poz. 1677)
  5. Bathing water quality - data viewer (ang.). European Environment Agency. [dostęp 2013-06-09].
  6. Plaża nudystów - Historia [wersja archiwalna] (pol.).
  7. Zarządzenie porządkowe Nr 3 Naczelnego Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni z 23 września 1991. r. w sprawie ustalenia granic lądowych dla morskich przystani rybackich położonych w obrębie pasa technicznego Urzędu Morskiego w Gdyni (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego Nr 19, poz.133, Dz. Urz. Woj. Warmińsko - Mazurskiego Nr 14, poz. 74)
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Franciszek Mamuszka, Ziemia Pucka, Warszawa, PTTK "Kraj", 1989, ISBN 83-7005-170-7
  9. Uchwała Nr LXII/610/2014 Rady Miejskiej Władysławowa z dnia 31 października 2014 r. w sprawie: przyjęcia statutu Sołectwa "Chałupy". [dostęp 2015-01-15].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]