Chalcedon (minerał)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Chalcedon
Chalcedon
Chalcedon polerowany
Chalcedon polerowany
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny dwutlenek krzemu (SiO2)
Twardość w skali Mohsa 6,5-7
Przełam nierówny, muszlowy
Łupliwość brak
Pokrój kryształu płytkowe, sferoidalne
Układ krystalograficzny trygonalny
Gęstość minerału 2,6 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa bezbarwny lub różnokolorowe zabarwienia (szary, sinoniebieski, żółtawy, brunatny) – tworzy wiele różnobarwnych odmian, noszących inne nazwy gemmologiczne lub handlowe
Rysa biała
Połysk woskowy, tłusty
Współczynnik załamania nω1,533 ... 1542

nε1,540 ... 1,551

Inne Pleochroizm - brak
Chalcedon - Maroko, Sidi Rahal

Chalcedon – pospolity, szeroko rozpowszechniony minerał, odmiana skrytokrystalicznej krzemionki (SiO2) o włóknistej strukturze, zbudowanej z kwarcu i moganitu[1]. Nazwa pochodzi od miasta Chalcedon – położonego nad Bosforem w Azji Mniejszej i dotyczy właściwie tylko mlecznych lub opalizujących okazów. Tworzy wiele barwnych odmian o zastosowaniu gemmologicznym.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Już niewielki wzrost temperatury lub dłużej działające promienie słoneczne mogą spowodować u niektórych odmian zmianę ich barwy z żółtej lub brązowej na czerwoną lub pomarańczową. Przeważnie występuje w formie nerkowatej, groniastej, skorupowej lub naciekowej (stalaktyty). Często tworzy żyły, geody, a niekiedy konkrecje. Jest przeświecający, czasami przezroczysty. Stanowi składnik wielu skał, np. chalcedonitów, jaspisów, lidytów, krzemieni. Niekiedy wykazuje iryzację o charakterze opalescencji. Często zawiera wrostki różnych minerałów, które zmieniają jego barwę, np. miki, chloryty, hematyt, goethyt (getyt), chryzokola, minerały ilaste.

Odmiany chalcedonu[edytuj | edytuj kod]

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w skałach wulkanicznych – melafirach, bazaltach, ryolitach, andezytach, dacytach. Stanowi produkt wietrzenia serpentynitów, niekiedy powstaje w wyniku przekrystalizowania opalu.

Miejsca występowania: Urugwaj, Brazylia – Rio Grande do Sul, Urugwaj. Indie – Wyżyna Dekan, Bombaj, Arabia Saudyjska, Jemen, Rosja – Kaukaz, Ural, Zabajkale, Sachalin, Kamczatka, Kazachstan, Mongolia, Kanada – Nowa Szkocja, Ontario, USA – Floryda, Oregon, Arizona, Kolorado, Idaho, RPA, Botswana , Słowacja, Islandia, Niemcy, Rumunia.

Polska - okolice Szklar (chryzopraz), Złotoryi i Lwówka (agat), Wałbrzycha (karneol).

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • już 8000 lat temu wyrabiano z niego narzędzia (znany z wykopalisk archeologicznych).
  • w starożytności wykonywano z niego pieczęcie, portrety (kamee).
  • obecnie jest stosowany do produkcji wyrobów jubilerskich
  • mechanice precyzyjnej.
  • atrakcyjny i ceniony kamień kolekcjonerski oraz ozdobny
  • kamień okładzinowy
  • surowiec do wyrobu agatowych moździerzy oraz kul do młynów kulowych
Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Chalcedony. mindat.org. [dostęp 2011-11-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Walter Szumann: Kamienie szlachetne i ozdobne. Warszawa: Alma-Press, 2004. ISBN 83-7020-324-8.
  • Nikodem Sobczak: Mała encyklopedia kamieni szlachetnych i ozdobnych. Warszawa: "Alfa", 1986. ISBN 83-7001-030-X.
  • Rupert Hochleitner: Minerały i kryształy. Warszawa: Muza S.A., 1994. ISBN 83-7079-281-2.
  • Olaf Medenbach, Cornelia Sussieck–Fornefeld: Minerały. Warszawa: Bertelsmann Media, 1996. ISBN 83-7129-194-9.
  • Minerały i kamienie szlachetne. Kraków: Horyzont, 2002, seria: Podręczny Leksykon Przyrodniczy. ISBN 83-7311-317-7.
  • Kazimierz Maślankiewicz: Kamienie szlachetne. Wyd. 3 popr. i uzup.. Warszawa: Wydawnictwo Geologiczne, 1982.
  • Michał Sachanbiński: Vademecum zbieracza kamieni szlachetnych i ozdobnych. Warszawa: Wydawnictwo Geologiczne, 1984. ISBN 83-220-0199-1.
  • Cally Hall: Klejnoty : kamienie szlachetne i ozdobne. Warszawa: Wiedza i Życie, 1996. ISBN 83-86805-02-1.
  • Guillermo Gold Gormaz, Jordi Jubany Casanovas: Atlas mineralogii. Warszawa: Wiedza i Życie, 1992. ISBN 83-85231-10-2.
  • Jaroslav Bauer: Skały i minerały : przewodnik. Warszawa: Wydawnictwo Multico, 1997. ISBN 83-7073-050-7.