Charyzmaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Charyzmat (z gr. χάρισμα /chárisma/ – „łaska”) – termin stosowany w chrześcijaństwie, oznaczający dary Ducha Świętego, służące zbudowaniu Kościoła[1].

W Biblii[edytuj | edytuj kod]

W Nowym Testamencie wzmianki charyzmatach pojawiają się w różnych kontekstach:

  • w Mk 16,17-18 Chrystus zapowiada, że ci którzy uwierzą [...] nowymi językami mówić będą;
  • w Dz 2,1-13 zesłaniu Ducha Świętego towarzyszy mówienie obcymi językami, w celu przyciągnięcia ludzi do powstającego Kościoła;
  • w Dz 10,44-48 podobnie dzieje się z Korneliuszem i jego domownikami, w celu potwierdzenia że poganie także są dopuszczeni do zbawienia;
  • w Dz 19,6 joannici z Efezu po chrzcie i nałożeniu rąk przez Pawła otrzymują dar glosolalii;
  • w Rz 12,3-8 mowa jest o darach łaski, w tym o proroctwie;
  • w 1 Kor 11,4-5 wspomniane jest prorokowanie mężczyzn i kobiet;
  • w 1 Kor 12,1-11 Paweł z Tarsu pisze:
Quote-alpha.png
Nie chciałbym, bracia, byście nie wiedzieli o darach duchowych. (...) Jednemu dany jest przez Ducha dar mądrości słowa, drugiemu umiejętność poznawania według tego samego Ducha, innemu jeszcze dar wiary w tymże Duchu, innemu łaska uzdrawiania w jednym Duchu, innemu dar czynienia cudów, innemu proroctwo, innemu rozpoznawanie duchów, innemu dar języków i wreszcie innemu łaska tłumaczenia języków. Wszystko zaś sprawia jeden i ten sam Duch, udzielając każdemu tak, jak chce.
  • w 1 Kor 12,28-13,10 mowa jest o prorokach i mówiących językami, przy czym są one ukazane jako znacznie niższe od miłości;
  • w 1 Kor 14 opisane są zasady korzystania z tych charyzmatów;
  • w Ef 4,7-16 mowa jest ponownie o darach łaski, w tym o prorokowaniu;
  • w 1 Tes 5,19-20 padają słowa: Ducha nie gaście, proroctwa nie lekceważcie;
  • w 1 Tm 1,18; 4,14 mowa jest o tym, jak święcenia kapłańskie poprzedziło proroctwo;
  • w 1 P 4,11 wymienione są dary, ale tylko przemawiania i posługi;
  • w 1 J 4,1-6 mowa jest o duchach – zarówno tych, które są z Boga, jak i nie.

W tradycji chrześcijańskiej[edytuj | edytuj kod]

W pierwszych wiekach po Chrystusie, jak świadczą ojcowie Kościoła, charyzmaty takie jak glosolalia zanikły. Słowem charyzmat określano natomiast wszelkie dary Ducha Świętego, cnoty i charakterystyczne rysy świętości poszczególnych osób.

Do czasów II Soboru obowiązywał paradygmat świętego Augustyna, mówiący o 4 podstawowych zasadach czyli: nieustannym poszukiwaniu Boga, we wspólnocie z drugim człowiekiem w oparciu o prawdę o sobie samym i o zaangażowanie w Kościele [2]. Natomiast św. Bazyli Wielki stwierdził, iż: obdarowanie duchowe jest świadectwem wielkości nie człowieka, ale działającego w nim Boga i podobnie jak ciała jasne i przejrzyste, kiedy pada na nie promień, stają się lśniące i błyszczą, tak samo dusze niosące Ducha, stają się duchowe i łaskę przekazują innym[3].

Pojęcie to odnoszone jest również do zgromadzeń i zakonów, oznacza wtedy najważniejszy kierunek ich działalności. Termin „charyzmat” stosuje się też w znaczeniu pozareligijnym, na określenie charyzmatycznych przywódców, czyli osób o silnym oddziaływaniu społecznym, posiadających wybitne cechy charakteru. Wówczas częściej używa się wariantu charyzma.

W pentekostalizmie[edytuj | edytuj kod]

Powstające od początków XX wieku Kościoły zielonoświątkowe uznały charyzmaty za jeden z najważniejszych elementów życia chrześcijańskiego. Uczyniły to opierając się na obrazie pierwotnego Kościoła przedstawionym w Dziejach apostolskich oraz dochodząc do wniosku, że protestantyzm, pozbawiony sakramentów, potrzebuje więcej Ducha Świętego. Według teologów zielonoświątkowych, udzielenie chrześcijaninowi konkretnych charyzmatów jest następstwem chrztu w Duchu Świętym.

Nurt ten stopniowo się rozwinął i w II połowie XX wieku przeniknął w pewnym stopniu do innych Kościołów protestanckich, katolickich i prawosławnych jako tzw. ruch charyzmatyczny.

Główny nurt chrześcijaństwa kwestionuje pochodzenie zjawisk, których występowanie u siebie deklarują zielonoświątkowcy, od Ducha Świętego, wskazując na możliwość oszustwa, autosugestii lub działania Szatana i złych duchów (por. Mt 24,23-25; Mk 13,21-23; 2 Kor 11,13-14; 1 Tes 5,21-22; 1 J 4,1-6; Ap 13,11-18; 16,13-14; 19,20)[4][5]. Również badania naukowe wskazują, że domniemane przypadki glosolalii to jedynie zlepek przypadkowych słów i sylab, zasłyszanych kiedyś przez poszczególne osoby[6]..

We współczesnym Kościele katolickim[edytuj | edytuj kod]

Na Soborze Watykańskim II zmodyfikowano nieco naukę na temat charyzmatów. Jeden z prowadzących Léon-Joseph Suenens (wielki entuzjasta pentekostalizmu i późniejszy przywódca ruchu charyzmatycznego), przeciwstawiając się obowiązującej co najmniej od św. Augustyna doktrynie o ustaniu charyzmatów, przeforsował wzmiankę o nich w Konstytucji Dogmatycznej o Kościele:

Quote-alpha.png
Ponadto ten sam Duch Święty nie tylko przez sakramenty i posługi uświęca i prowadzi Lud Boży oraz cnotami go przyozdabia, ale „udzielając każdemu, jako chce” (1 Kor 12,11) darów swoich, rozdziela między wiernych wszelakiego stanu także szczególne łaski, przez które czyni ich zdatnymi i gotowymi do podejmowania rozmaitych dzieł lub funkcji mających na celu odnowę i dalszą pożyteczną rozbudowę Kościoła, zgodnie ze słowami: „Każdemu dostaje się objaw Ducha dla ogólnego pożytku” (1 Kor 12,7). A ponieważ te charyzmaty, zarówno najznamienitsze, jak i te bardziej pospolite a szerzej rozpowszechnione, są nader stosowne i pożyteczne dla potrzeb Kościoła, przyjmować je należy z dziękczynieniem i ku pociesze. O dary zaś nadzwyczajne nie należy się ubiegać lekkomyślnie ani spodziewać się zarozumiale po nich owoców apostolskiej działalności, sąd o ich autentyczności i o właściwym wprowadzeniu ich w czyn należy do tych, którzy są w Kościele przełożonymi i którzy szczególnie powołani są, by nie gasić Ducha, lecz doświadczać wszystkiego i zachowywać to, co dobre (por. 1 Tes 5,12 i 19- 21).

Wyrażenie użyte w Lumen gentium, jako owoc kompromisu jest niezbyt jasne, ale w pewnym stopniu otwarło możliwość działania odnowy charyzmatycznej w Kościele katolickim. Dość wieloznaczne są także określenia użyte w Katechizmie Kościoła katolickiego (nr 799-801). Pewną kontrowersją jest też to, że częściowo zarzucono naukę apostolską od Św. Augustyna do Św. Bazylego Wielkiego, koncentrując się na szeroko pojętym ekumenizmie. Oficjalnie Kościół katolicki nie wypowiada się jasno na ten temat; tzw. Dokumenty z Malines są jedynie osobistym stanowiskiem Suenensa.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. René Pache, Osoba i dzieło Ducha Świętego, przeł. Józef Prower, ZKE, Warszawa 1975, s. 228.
  2. http://www.augustianie.pl/powolania/charyzmat/
  3. Andrzej Siemieniewski, Rozdział II Dary Ducha czasów wielkich ojców Kościoła
  4. Św. Serafin Rose, Prawoławie a religia przyszłości
  5. abp Robert J. Dwyer, Kilka gorzkich słów
  6. William J. Samarin, Tongues of Men and Angels: The Religious Language of Pentecostalism, New York 1972