Chasor
| Park Narodowy Tel Hazor | |
 Logo parku |
|
| Położenie | Dystrykt Północny,  Izrael |
| Powierzchnia | 83 km² |
| Siedziba | Ayelet Hashahar |
|
Położenie na mapie Izraela
  Park Narodowy Tel Hazor
|
|
 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
| Strona internetowa parku | |
Chasor (hebr. תל חצור, Hazor) – ruiny starożytnego miasta kananejskiego Chasor, położone na północ od Jeziora Tyberiadzkiego w Górnej Galilei, na północy Izraela. Leży przy kibucu Ayelet HaShahar, przy drodze z Rosz Pina do Kiryat Szmona.
We współczesnych czasach prowadzono tutaj liczne wykopaliska archeologiczne, zapoczątkowane w 1955 przez Jamesa Edmonda de Rothschild. Wyniki badań zostały opublikowane przez Israel Exploration Society w postaci pięcio tomowej książki. W celu ochrony tego miejsca utworzono tutaj Park Narodowy Tel Hazor. W 2005 Chasor został umieszczony na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO, jako część Biblijne Tell - Megiddo, Hazor, Beer Sheba.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Ślady osadnictwa na terenie Chasor sięgają wczesnej epoki brązu, I połowy III tysiąclecia p.n.e.[1] Miasto przeżyło kryzys w II połowie III tysiąclecia p.n.e.[2], powróciło do znaczenia w I połowie następnego tysiąclecia[3]. W okresie od XVIII do połowy XIII wieku p.n.e. Kanaan był państwem lennym Starożytnego Egiptu. Pierwsze wzmianki o mieście Chasor pochodzą z XV wieku p.n.e.. Zostało ono wówczas wymienione jako miasto, którego król Abdi-Tirshi przysiągł lojalność faraonowi Tutmozisa III (świątynia Amona w Karnaku) oraz w listach z Amarny[4]. Chasor było dużym miastem o ogromnym znaczeniu strategicznym, największym miastem północnego Kanaanu. Zamieszkiwało go 30-40 tys. ludzi[5]. Korzystne położenie przy szlaku handlowym Via Maris sprzyjało rozwojowi miasta.
Księga Jozuego opisuje króla Chasoru (nazywane Jabin), który stanął na czele wojsk walczących z Izraelitami. Ostatecznie Jozue zdobył i zniszczył miasto[6]. Badania archeologiczne potwierdzają zniszczenie miasta w XIII w. p.n.e., jednak nie dają odpowiedzi, kto był sprawcą tych zniszczeń[5]. Księga Sędziów opisuje kananejskiego króla Jabin, który przeciwstawił się Izraelitom, został jednak pokonany przez Baraka[7]. Uczeni uważają, że Chasor i Jabin to jedno i to samo miasto, które zostało zdobyte przez Izraelitów[8]. Zdobycie Chasor otworzyło Izraelitom drogę do podboju całego Kanaanu.
Wykopaliska archeologiczne sugerują, że Chasor zostało odbudowane ze zniszczeń jako niewielka wieś. 1 Księga Królewska opisuje, że król Salomon wybudował i umocnił miasta Chasor, Gezer i Megiddo[6]. Jednak analiza stylu architektonicznego i cech ceramiki wykopalisk archeologicznych wskazują, że w rzeczywistości miało to miejsce na początku IX wieku p.n.e., czyli podczas panowania Omri. Metoda datowania radiowęglowego również potwierdzają tą datę[9]. W zachodniej części Chazor powstała wówczas twierdza króla Achaba. Z tego okresu pochodzą pozostałości sześciu bram wjazdowych i budynki administracji. Chasor było dobrze prosperującym miastem w czasach królów Achaba i Jeroboama II aż do czasu jego ostatecznego zniszczenia w 732 p.n.e. przez Asyryjczyków.
Chasor nigdy nie wróciło do swojego dawnego znaczenia. Od VII do II wieku p.n.e. było ograniczone do cytadeli, która znajdowała się w zachodnim krańcu dawnego miasta. Ostatnia historyczna wzmianka o mieście mówi, że na równinie Chasor Jonatan Machabeusz walczył w 147 p.n.e. przeciwko Demetriuszowi[10].
Archeologia [edytuj]
| Biblical Tels - Megiddo, Hazor, Beer Shebaa |
|
| Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO | |
 |
|
| Kraj | Izrael |
| Typ | kulturowe |
| Spełniane kryterium | II, III, IV, VI |
| Charakterystyka | #1108 |
| Regionb | Azja |
| Historia wpisania na listę | |
| Wpisanie na listę | 2005 na 29. sesji |
| a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO |
|
Chasor było jednym z największych miast starożytnego Izraela. Teren miasta zajmował ponad 200 akrów[11].
Pozostałości starożytnego miasta po raz pierwszy zidentyfikował w 1875 J.L. Porter. W 1928 brytyjski archeolog John Garstang przeprowadził pierwsze ograniczone prace archeologiczne. W latach 1956-1958 oraz 1968-1970 wykopaliska przeprowadził archeolog izraelski Yigael Yadin. Te badania były prowadzone w imieniu Uniwersytetu Hebrajskiego i finansowane przez rodzinę Rothschildów.
Wykopaliska wyraźnie ukazały dwie części miasta: północne miasto (akropolis) i niżej położone ufortyfikowane miasto. Jest to bardzo bogaty obszar, na którym odkryto pozostałości fortyfikacji z okresu kananejskiego. Z tego okresu zachował się także ołtarz. Ruiny dużego zamku z bramą i składami pochodzą z późniejszych izraelskich czasów. Wodociągi miejskie prawdopodobnie powstały w czasach Achaba.
Zabytki starożytności są wystawione w muzeum, przy wjeździe do kibucu Ayelet Hashahar.
Park Narodowy [edytuj]
W celu ochrony tego miejsca utworzono tutaj Park Narodowy Tel Hazor. Średni czas zwiedzania parku wynosi 1-3 godziny. Najlepszą porą do odwiedzin jest wiosna i zima[12].
Galeria [edytuj]
-
Wykopaliska w Chasor.
-
Izraelska forteca w Chasor.
-
Wodociągi w Chasor.
Zobacz też [edytuj]
Przypisy [edytuj]
- ↑ Gądecki, s. 160.
- ↑ Gądecki, s. 176.
- ↑ Gądecki, s. 188.
- ↑ The Encyclopedia of El Amarna Research Tool (ang.). [dostęp 2 lutego 2008].
- ↑ 5,0 5,1 Gądecki, s. 245.
- ↑ 6,0 6,1 Księga Jozuego. Biblia, s. 11:1-5,10-13.
- ↑ Księga Sędziów. Biblia, s. 4.
- ↑ Jabin. Jewish Encyclopedia.
- ↑ Israel Finkelstein: The Bible Unearthed.
- ↑ The Hebrew University of Jerusalem: The History of Hazor (ang.). [dostęp 27 lutego 2008].
- ↑ Gądecki, s. 194.
- ↑ Israel Nature & National Parks Protection Authority: Tel Hazor National Park (ang.). [dostęp 27 lutego 2008].
Bibliografia [edytuj]
- Stanisław Gądecki: Archeologia biblijna. T. I. Gniezno: Gaudentinum, 1994. ISBN 83-85654-24-0.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Oficjalna strona wykopalisk po angielsku
- Strona Parku Narodowego w Chasor
- Zdjęcie satelitarne Tel Chasor
- Zdjęcia Chasor
