Chemiczne wskaźniki pH

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Różne wskaźniki pH
Przyrównywanie barwy papierka wskaźnikowego do barwy zamieszczonej na opakowaniu (odpowiadającej skal pH)

Chemiczne wskaźniki pHzwiązki chemiczne, których barwa zmienia się zależnie od pH środowiska, w którym się znajdują.

Mechanizm zmiany barwy bywa różny dla różnych wskaźników. Część z nich zmienia barwę na skutek przyłączania jonów hydroniowych (H3O+) lub hydroksylowych (OH-) i przechodzenia w formę jonową przy ściśle określonym ich stężeniu, inne zmieniają kolor na skutek zmian konformacyjnych wywołanych przez zmianę pH, wreszcie istnieją takie, które zmieniają barwę na skutek całego ciągu reakcji chemicznych "uruchamianych" przy określonym pH.

Wiele substancji dostępnych w warunkach domowych również zmienia barwę w zależności od pH. Np. napar herbaty czarnej przy pH > 7,5 ma barwę ciemnobrązową, przy pH ≈ 6 barwę jasnobrązową, zaś przy pH < 5,5 barwę jasnożółtą. Inne tego typu substancje naturalne to np. sok z czarnej porzeczki, czarnej jagody lub czerwonej kapusty.

Pojedyncze związki chemiczne zmieniające barwę przy zmianie pH są stosowane głównie do miareczkowania, natomiast wiele papierków wskaźnikowych jest nasączana całym zestawem związków chemicznych, dzięki czemu zmieniają one barwę w szerokim zakresie pH, umożliwiając jej wzrokowe oszacowanie.

Lista wskaźników pH[edytuj | edytuj kod]

Wskaźnik Zakres pH
zmiany barwy
Stosowany roztwór
zieleń brylantowa 0,0–2,6
erytrozyna B 0,0–3,6
zieleń metylowa 0,1–2,3
fiolet metylowy 0,1–2,7
czerwień krezolowa 0,2–1,8 wodny 0,1%
zieleń malachitowa 0,2–1,8 wodny[1]
błękit tymolowy 1,2–2,8 wodny 0,05%
tropeolina OO 1,3–3,2 wodny 0,1%
dinitrofenol 2,4–4,0 etanolowy 0,1%
żółcień metylowa 2,9–4,0 etanolowy 0,1%
oranż metylowy 3,1–4,4 wodny 0,1%
zieleń bromokrezolowa 3,8–5,4 wodny 0,1%
czerwień metylowa 4,2–6,3 etanolowy 0,1%
lakmus 4,5–8,3
czerwień bromokrezolowa 5,2–6,8 wodny 0,05%
błękit bromotymolowy 6,2–7,6 wodny 0,05%
czerwień fenolowa 6,4–8,0 wodny 0,05%
czerwień krezolowa 7,2–8,8 wodny 0,1%
fenoloftaleina 8,3–10,0 etanolowy 0,5%
tymoloftaleina 9,3–10,5 etanolowy 0,2%
żółcień alizarynowa 10,0–12,0 etanolowy 0,1%
tropeolina O 11,0-13,0 etanolowy 0,1%

Przypisy

  1. CRC Handbook of Chemistry and Physics. Wyd. 88. Boca Raton: CRC Press, 2008, s. 8-16.