Cheng Yi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
To jest biografia osoby noszącej chińskie nazwisko Cheng.
Cheng Yi
Cheng Yi
Chińskie nazwisko i imię
Hanyu pinyin Chéng Yí
Wade-Giles Ch’eng I
Zn. tradycyjne 程頤
Zn. uproszczone 程颐

Cheng Yi (ur. 1033, zm. 1107) – uczony z czasów dynastii Song. Jeden z twórców neokonfucjanizmu, zaliczany do Pięciu Mistrzów początkowego okresu rządów Songów[1][2].

Młodszy brat Cheng Hao; bracia Cheng pochodzili z urzędniczej rodziny uczonych konfucjańskich (ich wujem był Zhang Zai); nauki pobierali u Zhou Dunyi. Cheng Yi odnosił sukcesy w Akademii Cesarskiej, nie uzyskał wszakże najwyższego stopnia urzędniczego jinshi. Następnie nauczał w Luoyangu, gromadząc wokół siebie grupkę uczniów zwanych "czterema mistrzami szkoły Cheng". Mianowany nauczycielem cesarza, nie zyskał popularności na dworze, ze względu na surowość i duże wymagania. Był przeciwnikiem Wang Anshi i to zaangażowanie w politykę spowodowało jego banicję, a następnie trudności w nauczaniu i zniszczenie pism. Uniewinniony został dopiero na rok przed śmiercią[1].

Jego działalność jako filozofa często łączyła się z aktywnością Cheng Hao. Razem podejmowali refleksje o sercu-umyśle, naturze ludzkiej, Niebiańskiej Zasadzie czy samodoskonaleniu. Bracia uznawali dychotomię stanowiącej budulec wszechświata siły materialnej qi oraz pierwotnej i nadrzędnej wobec niej zasady li[3]. Ich wspólne poglądy legły u podstaw szkoły Luoxue.

Jego samodzielnie rozwijane koncepcje koncentrowały się wokół zasady (li), mającej stanowić podstawę wszystkich rzeczy i zdarzeń. Uznawał, że jest ona niezmienna i wieczna, a jej zrozumienie stanowi ważny element duchowego doskonalenia[4]. Ludzkie serce-umysł (xin) i natura (xing) pochodzą od li, podobnie jak budujące świat qi, które może być czyste lub zmącone. Ponieważ ludzkie serce-umysł pochodzi od li, jest w nim zaszczepiona naturalna dobroć, której możemy nie dostrzegać jeśli nasze qi jest wzburzone. Dlatego kluczowe w jest studiowanie i samodoskonalenie, by odkryć tę wewnętrzną dobroć[1].


Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Ch’eng I. W: Rodney L. Taylor: The Illustrated Encyclopedia of Confucianism. T. 1. New York: The Rosen Publishing Group, Inc., 2005, s. 43-45. ISBN 0-8239-4080-2.
  2. Yao Xinzhong: Konfucjanizm. Wprowadzenie. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009, s. 106. ISBN 978-83-233-2602-1.
  3. Encyklopedia historyczna świata. T. III. Kraków: Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, 2000, s. 269. ISBN 83-85909-61-3.
  4. Yao Xinzhong: Konfucjanizm. Wprowadzenie. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009, s. 107. ISBN 978-83-233-2602-1.