Chengdu FC-1

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
FC-1 Xiaolong
JF-17 Thunder
JF-17 Thunder na Airshow China 2010
JF-17 Thunder na Airshow China 2010
Dane podstawowe
Państwo  Chiny
 Pakistan
Producent Chengdu Aircraft Industry Corporation,
Pakistan Aeronautical Complex
Typ myśliwiec wielozadaniowy
Załoga 1
Historia
Data oblotu 25 sierpnia 2003
Lata produkcji od 2007
Egzemplarze 56
Liczba wypadków
 • w tym katastrof
1
1
Dane techniczne
Napęd 1 x Klimow RD-93
Ciąg 49,9 kN (84,5 kN z dopalaczem)
Wymiary
Rozpiętość 9,45 m
Długość 14,93 m
Wysokość 4,72 m
Powierzchnia nośna 24,4 m2
Masa
Własna 6 586 kg
Startowa 12 383 kg
Zapas paliwa 2 327 kg
Osiągi
Prędkość maks. 1,6 Ma
Pułap 16 920 m
Zasięg 3 482 km
Promień działania 1 352 km
Współczynnik obciążenia konstrukcji 0,95
Dane operacyjne
Uzbrojenie
dwulufowe działko GSz-23-2 23 mm,
pociski powietrze-powietrze:
do 6 × AIM-9M/L, PL-5E, PL-9C, 4 × SD-10A
pociski powietrze-ziemia:
3 × PPO C-802A, CM-400AKG, PPR MAR-1, PM Ra'ad
bomby:
do 5 × Mk-82, Mk-84, GBU-10, GBU-12, BLU-107, H-2, H-4, LS-6, LT-2/LS-500J, LT-3
Użytkownicy
Pakistani Air Force Ensign.svg Pakistan Air Force
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Chengdu FC-1 Xiaolong (również PAC JF-17 Thunder w Pakistanie) – lekki myśliwiec wielozadaniowy czwartej generacji, stworzony wspólnie przez Chiny i Pakistan. Dotychczas istnieje tylko wersja jednomiejscowa w służbie pakistańskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W latach 80. ChRL z pomocą Grummana opracowywały koncepcję zmodyfikowanej wersji eksportowego Chengdu F-7M (kopia MiG-21), oznaczoną F-7M Sabre II z planem do uruchomienia jego produkcji w Pakistanie dla zastąpienia tamtejszych Shenyang F-6. Główne zmiany w konstrukcji miały polegać na przeprojektowaniu wlotu powietrzna oraz montażu zachodniej awioniki i silnika. Pakistan wycofał się z projektu jako nieopłacalnego, w zamian zamawiając wersję F-7P chińskiej produkcji z włoskim radarem (140 dostarczono w latach 1987-1993), które miała uzupełnić ponad setka General Dynamics F-16 Fighting Falcon (40 dostarczono w latach 1983-1987). W 1989 USA nałożyły sankcje na Chiny za masakrę na placu Tian’anmen, co wykluczyło zagraniczną pomoc przy kontynuowanym przez Chiny projekcie. W związku z poprawką do ustawy Foreign Assistance Act, zakazującej udzielania pomocy wojskowej krajom rozwijającym broń jądrową, 6 września 1990 USA objęły embargiem dostawy uzbrojenia do Pakistanu, który nie podpisał układu NPT. W rezultacie anulowano 71 zamówionych w 1988 i 1989 F-16, z których 13 F-16A i 15 F-16B zakonserwowano na pustyni. Embargo zniesiono w 2001, co umożliwiło dostarczenie 14 z nich.

Pakistan uzupełnił powstałą lukę zakupami kolejnych F-7 i używanych zmodernizowanych Mirage, ale potrzebując następcy dla starzejącej się floty Mirage III, Mirage 5, Nanchang A-5 i Chengdu F-7 ponownie zwrócił się do Chin w celu wskrzeszenia projektu taniego samolotu myśliwskiego. W 1995 Chiny i Pakistan podpisały list intencyjny ws. budowy nowego samolotu, przez kolejne lata ustalono warunki współpracy i wymagania dla maszyny. Ostateczną umowę podpisano w 1999 w Pekinie w obecności premierów obu państw.

Rozwój[edytuj | edytuj kod]

Pakistan sfinansował 60% kosztów prac rozwojowych, wartych ok. 500 mln USD. Samolot pod wieloma względami może przypominać F-16, obie maszyny to średniopłaty wykorzystujące skrzydło pasmowe o zbliżonych rozmiarach, F-16A miał 35 cm większą rozpiętość i ważył około 500 kg więcej niż FC-1, ale ostatnia wersja wersja F-16E waży około 3000 kg więcej. Podobnie jak wszystkie współczesne myśliwce JF-17 jest sterowany komputerem przy pomocy systemu fly-by-wire. O ile Chińczycy stworzą całkowicie rodzimą wersje, z przeznaczeniem na eksport lub dla własnych wojsk, to pakistańskie maszyny będą mogły być dowolnie modernizowane, aby doposażyć je w zachodnią awionikę lub uzbrojenie. Planowano pierwsze 50 seryjnych maszyn wyposażyć w importowane z Rosji (przez Chiny) silniki RD-93, oparte na RD-33 z MiG-29. Jako że silniki wykazały się niezawodnością i przez 7000 godzin nie było z nimi problemów oraz spisały się bardzo dobrze na lotniskach położonych na wysokości ponad 2000m n.p.m w temperaturach przekraczających 30 st. C. planuje się zakup następnych jednostek dla kolejnych myśliwców dla Pakistanu[1]. Wśród dostępnych silników są Klimow w odmianie RD-93MA z ciągiem zwiększonym z 8300 do 9500 kg i chiński odpowiednik Guizhou WS-13 (8600 kg ciągu), rozważana była też Snecma M53-P2 z Mirage 2000. Pierwotnie testowane radary pulsacyjno-dopplerowskie - włoski Grifo S7 i francuski Thales RC400, zastąpiono chińskim NRIET KLJ-7, produkowanym na licencji w Pakistanie. Samolot otrzymał całkowicie szklany kokpit z trzema wyświetlaczami i HUD, dodatkowo pilot może korzystać z nahełmowego systemu celowniczego oraz gogli noktowizyjnych, kokpit zaprojektowano w konfiguracji HOTAS. W samolocie zamontowano fotel wyrzucany Mk.16 PK16LF zero/zero od brytyjskiej firmy Martin Baker, wyposażony jest też w spadochron hamujący. Pierwszą wersje produkcyjną nazwano Block 1, następna partia w wersji Block 2 będzie wyposażony w oprogramowanie z szybszą wymianą danych, a zewnętrznie samolot będzie się różnić poprzez dodanie sondy do pobierania paliwa w locie. Nie jest potwierdzone czy odmiana Block 2 otrzyma silnik WS-13 i nowszy radar typu AESA ze skanowaniem fazowym od NRIET. Block 2 planowany do wdrożenia do produkcji w 2012 znacznie się opóźnił, produkcja zostanie uruchomiona najwcześniej w 2014 roku. W 2012 roku poinformowano o rozpoczęciu prac nad opracowaniem wersji dwumiejscowej, horyzont czasowy jest nieznany. Na Paris Air Show 2013 pokazano model FC-1 w odmianie tandem.[2]

Samolot został wyposażony w siedem węzłów podwieszeń zewnętrznych (dwa na końcach skrzydeł tylko dla pocisków termicznych krótkiego zasięgu). Podstawowe uzbrojenie samolotu stanowią najnowsze bomby i pociski chińskiej produkcji, w tym przeciwokrętowe pociski C-802A o zasięgu 180 km, do walki powietrznej pociski średniego zasięgu SD-10A (oznaczenie eksportowe chińskich PL-12) i krótkiego zasięgu PL-5E II, precyzyjne uzbrojenie powietrze-ziemia stanowią 500 kg bomby LS-6 naprowadzane satelitarnie oraz laserowo LT-2/LS-500J i LT-3, a także pakistańskie bomby naprowadzane optycznie lub termicznie H-2 i H-4.[3] Samolot zintegrowano także z wykorzystywanymi przez Pakistan bombami i pociskami AIM-9 Sidewinder produkcji USA. Dwulufowe działko GSz-23 umieszczono zewnętrznie na kadłubie pod lewym wlotem powietrza. Dodatkowym wyposażeniem na podwieszeniach są zasobnik zakłócający KG-300G oraz zasobnik celowniczy WMD-7, pozwalający atakować cele w nocy, a także do trzech zewnętrznych zbiorników paliwa.

Chiny do potencjalnych rynków eksportowych dla FC-1 zaliczają kraje rozwijające się, m.in. Egipt, Mjanma, Bangladesz, Azerbejdżan, Iran i Sri Lanka, czyli głównie kraje które w przeszłości zakupiły F-7[4].

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Ogółem w Chinach powstało sześć prototypów, osiem maszyn przedseryjnych, które dostarczono w 2007 i dwie seryjne w 2009. Pakistan Aeronautical Complex w Kamrze (Pendżab) zmontował 40 maszyn wersji Block 1 w latach 2009-2013, docelowo samoloty mają składać się w 58% z podzespołów produkowanych lokalnie. Produkcja konfiguracji Block 2 (50 szt.) planowano na lata 2013-2016, ale uruchomienie ich montażu zostało z przyczyn ekonomicznych opóźnione do 2014 roku.[5] Cena jednostkowa samolotu w wariancie Block 1 jest szacowana na około 15-20 mln USD, w wersji Block 2 wzrośnie do około 25 mln USD. Pakistański Minister Obrony chwalił się, że za cenę jednego F-16 otrzymują trzy samoloty JF-17.[6]. Pakistan zamówił łącznie 150 sztuk JF-17.[7] Biorąc pod uwagę cenę, model ten jest najtańszym na świecie myśliwcem wielozadaniowym[8].

Służba[edytuj | edytuj kod]

Dwa pierwsze samoloty dostarczono z Chin do Pakistanu w marcu 2007 roku, aby zaprezentować je publicznie na paradzie wojskowej 23 marca 2007. Pierwsza eskadra wyposażona w 14 JF-17 Block 1 (No. 26 Black Spiders) osiągnęła gotowość operacyjną 18 lutego 2010. W kwietniu 2011 samoloty zastąpiły A-5C Fantan eskadry No. 16 Black Panthers[9]. 14 listopada 2011 po zderzeniu z ptakiem rozbił się pakistański Thunder z eskadry Black Spiders, jego pilot zdołał się katapultować, ale zginął na skutek nie otwarcia się spadochronu[10]. Pakistańskie JF-17 wykonywały dynamiczne pokazy w locie na Dubai Airshow 2011, Turkey Air Show 2011, Airshow China 2010 i 2012. Trzecia eskadra ma być sformowana na początku 2014 roku.[11][12]

  • Pakistan Air Force
    • PAF Base Peshawar
      • No. 26 Squadron Black Spiders (2010)
      • No. 16 Squadron Black Panthers (2011)
      • No. 14 Squadron Tail Choppers

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]