Lizosomalne choroby spichrzeniowe

Lizosomalne choroby spichrzeniowe, inaczej tezauryzmozy – to grupa około 30 chorób, których charakterystyczną cechą wspólną są zaburzenia funkcji lizosomów polegające na określonym deficycie aktywności enzymów lizosomalnych lub białek transportowych bądź receptorowych błony lizosomalnej. W wyniku tych zaburzeń dochodzi do gromadzenia się substratów lub produktów reakcji głównie w lizosomach. W odpowiedzi na to uruchomione zostają liczne procesy kompensacyjne, kiedy jednak ich możliwości zostaną wyczerpane pojawiają się charakterystyczne objawy kliniczne.

Lizosomy zawierają kwaśne hydrolazy, które biorą udział w rozkładzie związków wielkocząsteczkowych do ich podstawowych składników budulcowych, takich jak peptydy, aminokwasy, monosacharydy, kwasy nukleinowe, kwasy tłuszczowe.

Choroby te charakteryzują się tendencją do stopniowej progresji i zwykle pojawiają się w okresie kilku miesięcy od porodu, stopniowo postępują, doprowadzając w większości przypadków do zgonu w okresie dzieciństwa lub dojrzewania płciowego.

Choroba spichrzeniowa powinna być podejrzewana u każdego chorego, u którego obserwuje się postępujące zaburzenia neurologiczne, powiększenie wątroby i/lub śledziony oraz zaburzenia kostnienia szkieletu.

Istotą choroby jest brak enzymu, którego niedobór doprowadza do nadmiernego stężenia nierozkładanej substancji i jej odkładania (spichrzania) w organizmie. Od rodzaju spichrzanego materiału, tradycyjnie chorobę dzieli się na następujące jednostki chorobowe:

• mukopolisacharydoza (MPS)
  • MPS I (zespół Hurler) – niedobór α-L-iduronizazy
  • MPS II (choroba Huntera) – niedobór sulfatazy iduronianu
  • MPS III (choroba Sanfilippo) – sulfataza-N-heparanu
    • MPS IIIA
    • MPS IIIB
    • MPS IIIC
    • MPS IIID
  • MPS IV (choroba Morquio) – sulfataza siarczanu (6)-N-acetyloglukozaminy
    • MPS IVA
    • MPS IVD
  • MPS VI (choroba Maroteux-Lamy) – arylosufataza B
  • MPS VII (choroba Sly) – β-glukuronidaza

• gangliozydozy (GM₂)
  • choroba Taya-Sachsa – heksozoaminidaza A
  • choroba Sandhofffa – heksoaminidaza A i B

• lipidozy
  • choroba Fabry'ego – α-galaktozydaza A
  • choroba Gauchera – kwaśna β-glukozydaza
  • choroba Niemanna-Picka – sfingomielinaza

• glikogenozy
  • choroba Pompego – α-glukozydaza

• glikoproteinozy
  • fukozydoza – α-fukozydaza
  • α-mannozydoza – α-mukozydaza
  • aspartyloglukozaminuria – aspartyloglukozaminidaza
  • sialidoza – neuraminidaza

• mukolipidozy (ML)
  • ML II (choroba wtrętów komórkowych) – fosfotransferaza-1-UDP-N-acetyloglukozaminy
  • MLIII (polidystrofia pseudo-Hurler) – ten sam enzym, pojawia się w późniejszym okresie, nie występują neutrofile ziarniste

• leukodystrofie

• • choroba Krabbego – galaktozyloceramidaza
  • leukodystrofia metachromatyczna – arylosulfataza A
  • choroba Wolmana – kwaśna lipaza (występuje w dzieciństwie)
  • choroba spichrzeniowa estrów cholesterolu – kwaśna lipaza (występuje w okresie dorosłym, objawia się przedwczesną miażdżycą tętnic)
  • choroba Farbera – kwaśna ceramidaza
  • niedobór licznych sulfataz – arylosulfataza A, B i C

Wszystkie powyższe choroby charakteryzują się brakiem skutecznego leczenia. W celu identyfikacji zagrożonych chorobą stosuje się diagnostykę genetyczną.

Stosuje się próby leczenia oparte na przeszczepieniu szpiku kostnego, enzymatyczną terapię zastępczą (terapia genowa), próbuje się doprowadzić do zmniejszenia produkcji spichrzanego związku.

Linki zewnętrzne

• Medyczna strona o chorobach spichrzeniowych

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.