Christoph Clavius

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Christoph Clavius
Christoph Clavius
Data i miejsce urodzenia 25 marca 1538
Bamberg
Data i miejsce śmierci 6 lutego 1612
Rzym
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja jezuici

Christophorus Clavius, Klau SJ (ur. 25 marca 1538 w Bambergu, zm. 6 lutego 1612 w Rzymie) – działający na terenie Włoch uczony i jezuita, zajmował się głównie matematyką i astronomią. Był jednym z najbardziej poważanych XVI-wiecznych matematyków i astronomów. Dzięki dziełom matematycznym oraz wykładom jakie prowadził zyskał miano Euklidesa XVI wieku. Jego prace były bardzo cenione wśród ówczesnych naukowców, na ich podstawie uczyło się również wielu studentów i uczniów szkół jezuickich. Był jednym z dwóch astronomów zaproszonych przez papieża Grzegorza XIII do grupy uczonych zajmujących się reformą kalendarza, gdzie odegrał bardzo ważną rolę. Po wcieleniu reformy w życie, bardzo często bronił jej założeń przed krytykami. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, doceniając jego wkład w rozwój astronomii, nadała jednemu z kraterów na Księżycu nazwę Clavius.

O jego wczesnym życiu nie wiadomo zbyt wiele. Urodził się w Bambergu w 1538 roku. W 1555 roku wstąpił do zakonu jezuitów w Rzymie i został wysłany na studia do Coimbry. W czasie pobytu w Portugalii był świadkiem zaćmienia słońca, które to zdarzenie wywarło na niego duży wpływ i było jednym z powodów, dla którego zainteresował się astronomią. W 1561 roku powrócił do Rzymu i rozpoczął tu studia teologiczne. W 1563 roku zaczął nauczać matematyki w jezuickim Collegio Romano. Rok później otrzymał święcenia kapłańskie. W 1570 roku opublikował swoje komentarze do dzieła Johannesa de Sacrobosco, O Sferach. W 1574 roku opublikował własną edycję prac Euklidesa, która była później kilka razy edytowana i ponownie wydawana. Prace te zapewniły mu duże uznanie i dlatego w połowie lat 70. XVI wieku, został zaproszony przez papieża Grzegorza XIII do grona naukowców pracujących nad reformą kalendarza. Zajmował się tam głównie sprawdzaniem sensowności nowych rozwiązań i szukaniem takich, które likwidowałyby mankamenty kalendarza juliańskiego. Po wejściu reformy w życie, bronił jej przed krytykami publikując Novi calendarii romani apologia w 1588 roku oraz Romani calendarii ... explicatio w 1595 roku.

W trakcie swojego życia Clavius opublikował bardzo wiele prac dotyczących różnych działów matematyki. Pisał na temat arytmetyki, algebry oraz geometrii euklidesowej. Sformułował tautologie nazwane potem twierdzeniami Claviusa[1][2]:

  1. (p \rightarrow \lnot p)\rightarrow \lnot p
  2. (\lnot p \rightarrow p)\rightarrow p

Zajmował go także problem matematycznego opisu różnych urządzeń wykorzystywanych przy badaniach astronomicznych, opisywał między innymi astrolabia, gnomony i inne zegary słoneczne. W 1581 napisał na ten temat dzieło pod tytułem Gnomonices libri octo, które dedykował Stefanowi Batoremu. Napisał wiele podręczników dotyczących matematyki i astronomii, dzięki którym wywarł duży wpływ na kilka następnych generacji naukowców. W 1612 roku powstało pięciotomowe dzieło pod tytułem Opera mathematica. Był zwolennikiem geocentryzmu Ptolemeusza i poglądu tego często bronił w swoich publikacjach. Nie tylko starał się udowodnić swoje racje, ale poddawał krytycznej ocenie inne modele, w tym kopernikański heliocentryzm. Krytykował Kopernika na wszystkich płaszczyznach, zarzucając mu błędy w badaniach fizycznych i astronomicznych oraz poważne uchybienia w nazewnictwie i metodologii.

Clavius znał się osobiście z Galileuszem i od 1587 roku obydwaj korespondowali ze sobą, wymieniając poglądy. Jeden jak i drugi interesowali się teleskopem i możliwościami jakie przyrząd ten dawał w obserwacjach astronomicznych. Clavius i jego współpracownicy z Collegio Romano eksperymentowali z pierwszymi teleskopami. Na podstawie tych wczesnych badań Clavius skrytykował w 1611 roku wnioski jakie Galileusz wyciągnął ze swoich prac. Zastrzegł jednak że zarówno jego obserwacje jak i wyniki są jak najbardziej dobre, problem leży w ich interpretacji, Galileusz widział w nich bowiem potwierdzenie dla poglądów Kopernika, co zdaniem jezuity, było błędem. Prace Galileusza zasiały w nim jednak ziarno zwątpienia co do słuszności swoich dotychczasowych poglądów, co widać w ostatnim wydaniu komentarzy do O Sferach, opublikowanych w 1612 roku. Clavius napisał tam że wprawdzie nie zgadza się całkowicie z nowymi poglądami, to sprawiają one że należy na nowo przemyśleć teorie budowy wszechświata.

Przypisy

  1. Saccheri's solution to Euclid's blemish
  2. Kazimierz Świrydowicz, Podstawy logiki modalnej, Wydawnictwo naukowe UAM, Poznań 2004, s. 27

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]