Chroberz
| Chroberz | |
 Pałac Wielopolskich w Chrobrzu |
|
| Państwo |  Polska |
| Województwo | świętokrzyskie |
| Powiat | pińczowski |
| Gmina | Złota |
| Liczba ludności (2006) | 964 |
| Strefa numeracyjna | (+48) 41 |
| Kod pocztowy | 28-425 Złota |
| Tablice rejestracyjne | TPI |
|
Położenie na mapie Polski
  Chroberz
|
|
| Na mapach: | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
| Strona internetowa miejscowości | |
Chroberz – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Złota.
Do 1954 roku siedziba gminy Chroberz. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Wg tradycji nazwa miejscowości pochodzi od Bolesława Chrobrego, który wracając z wyprawy kijowskiej wzniósł tu obronny zamek i założył parafię. W 1290 r. na zamku w Chrobrzu przebywał królewicz węgierski Andrzej. W Chrobrzu zatrzymał się też król Kazimierz Wielki, który leczył się po wypadku, odniesionym w czasie polowania, w lasach przedborskich. Wieś była własnością kolejno rodów Tęczyńskich i Tarnowskich. W XVII w. należała do ordynacji pińczowskiej Myszkowskich. Gdy na początku XIX w., ostatni ordynaci, Wielopolscy, by spłacić długi, sprzedali Pińczów wraz z częścią dóbr ziemskich Ordynacji, głównym jej ośrodkiem stał się Chroberz.
W okresie powstania styczniowego w pałacu Wielopolskich stacjonowały oddziały Mariana Langiewicza. 17 marca 1863 r. powstańcy stoczyli tu bitwę z Rosjanami. W 1911 r. w Chrobrzu urodził się pisarz Józef Morton, autor m.in. powieści Spowiedź.
W latach 1943-1944 znajdował się tu hitlerowski posterunek policji. Stacjonujący w Chrobrzu policjanci zamordowali w tym czasie przeszło 100 osób.
[edytuj] Zabytki
- Kościół pw. Wniebowzięcia NMP, wybudowany w 1550 r. Ufundował go wojewoda sandomierski Stanisław Tarnowski. Jest to budowla jednonawowa z wielobocznie zamkniętym prezbiterium, do którego od strony północnej dobudowana jest zakrystia. Nad zakrystią znajduje się niewielki skarbiec. Do nawy od strony północnej przylega kaplica św. Jana Kantego wzniesiona w XVII w. W 1899 r. do nawy od strony południowej dobudowano kaplicę pw. Matki Boskiej Różańcowej. Sklepienie kościoła kolebkowe z lunetami. W nawie nałożono na nie żebra o układzie sieciowym, natomiast w prezbiterium o układzie krzyżowym. Na zwornikach umieszczone są płaskorzeźbione herby fundatorów. Wewnątrz świątyni znajdują się dwa monumentalne renesansowe nagrobki wykonane przez Jana Michałowicza z Urzędowa. W nawie kościoła znajduje się nagrobek fundatora Stanisława Tarnowskiego przedstawiający "śpiącą" postać zmarłego. Nagrobek zwieńczony jest płaskorzeźbą przedstawiającą Zmartwychwstanie oraz dmącym w trąbę aniołem. W prezbiterium znajduje się nagrobek proboszcza Zbigniewa Ziółkowskiego, z płaskorzeźbą przedstawiającą postać zmarłego. W zakrystii kościoła umieszczony jest manierystyczny lawaterz. Obok kościoła usytuowana jest drewniana dzwonnica z dachem krytym gontem.
- Zespół pałacowo-parkowy Wielopolskich z lat 1857-1860 z późnoklasycystycznym pałacem i parkiem. Jego fundatorem był XIII ordynat pińczowski, hrabia Aleksander Wielopolski. Pałac wzniesiono wg projektu Henryka Marconiego. Był wykorzystywany m.in. jako biblioteka, w której właściciel przechowywał zbiór książek własnych jak i księgozbiór przejęty po Konstantym Świdzińskim. Współcześnie obiekt zajmowany jest przez Ośrodek Dziedzictwa Kulturowego Ponidzia.
- Pozostałości zamku rycerskiego z XIV w. Zamek wzniesiony na miejscu grodu z XII w. był własnością kolejno Tęczyńskich i Tarnowskich; został zniszczony w XVI w.. Zachowały się ślady murów na wzgórzu Zamczysko nad Nidą.
[edytuj] Ciekawostki
- W roku 2000 w Pałacu Wielopolskich w Chrobrzu, a także na terenie parku dworskiego, ekipa filmowa Filipa Bajona kręciła sceny do filmu "Przedwiośnie".
[edytuj] Sport
- Gminny Klub Sportowy Strzelec Chroberz (piłka nożna, siatkówka, kolarstwo).
[edytuj] Bibliografia
- Bohdan Guerquin, Zamki w Polsce, Warszawa 1984, ISBN 83-213-3239-0
- Michał Jurecki, Ponidzie. W świętokrzyskim stepie, Kraków 2004, ISBN 83-89676-16-8
- Maria i Przemysław Plichowie, Ponidzie. Szlaki turystyczne, Warszawa 1985
- Strona internetowa Urządu Gminy Złota
[edytuj] Linki zewnętrzne
- chroberz.info - Internetowy Serwis Chrobrza i Gminy Złota
- Pałac Wielopolskich w Chrobrzu, Wortal Poszukiwaczy Skarbów
- Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
||||||||||||||
