Chruszczowka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Chruszczowki z prefabrykatów w Petersburgu
Docieplanie "chruszczowki" w Rydze (2008)
Wyburzanie "chruszczowek" w Moskwie (2008)
Graffiti na "chruszczowce" w Moskwie

Chruszczowka – potoczna nazwa rozpowszechnionego w Rosji i republikach byłego ZSRR rodzaju budynku mieszkalnego wykonanego z wykorzystaniem technologii wielkiej płyty lub cegły. Był masowo budowany w latach 1959-1985[1]. Najczęściej miał 5 pięter (licząc z parterem, który w ZSRR był pierwszym piętrem), a swoją nazwę czerpał od nazwiska I sekretarza KPZR i przywódcy państwa radzieckiego Nikity Chruszczowa, za którego rządów rozpoczęto na skalę masową budowanie tego rodzaju budynków.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze domy, nazwane później "chruszczowkami" pojawiły się w ZSRR wraz z dotarciem do Kraju Rad stworzonej na Zachodzie w latach 20. i 30. technologii prefabrykacji budowlanej i hitlerowskiej idei budowy tanich, szybkich w produkcji domów mieszkalnych dla mas. Były to eksperymentalne budynki budowane w Moskwie na podstawie projektów opracowanych przez Gosstrojprojekt i Akademię Architektury ZSRR. Ich autorem był inż. Witalij Łagutienko, a najpopularniejszy z nich, 5-piętrowy i najtańszy nosił symbol K-7[2]. Pierwowzory "chruszczowek" pojawiły się w Moskwie w 1948 roku[3]. W 1950 rozpoczęto produkcję tych domów na skalę przemysłową. Gwałtowny rozwój tego rodzaju budownictwa nastąpił w połowie lat 50. wraz z uchwałami KC KPZR i Rady Ministrów z 1954 o budowie ponad 400 wytwórni prefabrykatów na terenie ZSRR przeznaczonych dla tego rodzaju budownictwa i z 1957 roku o rozwoju budownictwa mieszkaniowego w ZSRR. Szybkiemu wdrażaniu tego rodzaju budownictwa sprzyjała również wytyczna samego I sekretarza Nikity Chruszczowa, który za jeden z głównych celów swojej polityki wewnętrznej uznał zapewnienie każdemu obywatelowi ZSRR własnego mieszkania. Chruszczow z tym rodzajem budownictwa miał się zetknąć podczas swojej wizyty we Francji w 1950 roku[3].

Budowy "chruszczowek" zaprzestano w połowie lat 80. Obecnie dla większości miast rosyjskich są one problemem urbanistycznym. Ich tani i tandetny sposób budowania nie był przewidziany do użytkowania na dłużej niż 25-30 lat. Zajmując atrakcyjne tereny i jednocześnie stwarzając zagrożenie dla ich użytkowników, są coraz droższe w utrzymaniu. Ich modernizacja związana by była z kolei z kosztami liczonymi w miliardach rubli. Dlatego też najczęściej się je po prostu wyburza[1]. Dziś mocno krytykowana i wyśmiewana typowa "chruszczowka" – symbol ZSRR, według autorów współczesnej Encyklopedii Rynku Nieruchomości pomogła: "milionom ludzi przenieść się do nowych mieszkań z baraków i mieszkań komunalnych i zacząć żyć po ludzku"[2]. Eksperci zwracają uwagę na fakt, iż domy te, pomimo, że budowane tanio i tandetnie przestały praktycznie bez żadnych remontów przez kilkadziesiąt lat[1]. W Rosji (w Moskwie i Petersburgu) i w byłych republikach radzieckich są one również poddawane remontom na koszt władz, polegającym głównie na ich docieplaniu warstwą termoizolacyjną na elewacji. Według niektórych specjalistów rosyjskich, typowa "chruszczowka" przy odpowiednim remoncie (kosztownym) może być użytkowana jeszcze przez 60-80 lat[2].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Klasyczna "chruszczowka" ma nie więcej niż 5 pięter licząc z parterem. Wynikało to z założeń radzieckich projektantów, którzy uważali, że pięć pieter to maksymalna wysokość jaką mieszkaniec może pokonać po schodach bez nadwyrężania swojego zdrowia. Brak windy, zwiększał jednocześnie możliwość stworzenia dodatkowego metrażu mieszkalnego[2]. Mieszkania typowej "chruszczowki" miały najczęściej dwa pokoje o wysokości 2,5 m i powierzchni 15-18 m2 (duży pokój – salon) i 9-12 m2 (mały pokój – sypialnia)[3]. Początkowo była to konstrukcja o szkielecie wyłącznie stalowym, jednak później, z powodu zbyt dużego zużycia tego strategicznego metalu (16 kg na 1 m3 budowli), zastąpiono go szkieletem żelbetowym (3,75 kg. na 1 m3)[3].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W sumie, przez blisko 30 lat zbudowano w ZSRR "chruszczowek" o łącznej powierzchni użytkowej w wysokości 290 mln m2 – statystycznie, mieszkał w nich co dziesiąty obywatel ZSRR[1]. Na początku wieku, w "chruszczowce" mieszkał co ósmy mieszkaniec Petersburga[1].
  • Inna, potoczna nazwa tego rodzaju budynków to "lodówka Chruszczowa", wynikająca z powodu ich słabej termoizolacji[3].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Sankt-Pietierburg. Gorod na porogie rieszenija probliemy "chruszczowok". (ros.). W: Nowosti fiederacji [on-line]. 2003-10-17. [dostęp 2010-12-31].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Chruszczewki – odin iz łyczszych sowietskich briendow (ros.). W: Żylfond. Agientstwo niedwiżymosti [on-line]. 2010-04-08. [dostęp 2010-12-31].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Nikołaj Moskalenko: Imieni Nikity – "Kukuruznika" (ros.). W: Niediela [on-line]. 2009-05-13. [dostęp 2010-12-31].
Commons in image icon.svg