Chrząchów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Chrząchów
Kościół parafialny w Chrząchowie
Kościół parafialny w Chrząchowie
Państwo  Polska
Województwo lubelskie
Powiat puławski
Gmina Końskowola
Sołectwo Chrząchów
Wysokość 180,2 m n.p.m.
Liczba ludności (2008) 737
Strefa numeracyjna (+48) 81
Kod pocztowy 24-130 Końskowola
Tablice rejestracyjne LPU
SIMC 0383633
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Chrząchów
Chrząchów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chrząchów
Chrząchów
Ziemia 51°24′55″N 22°07′17″E/51,415278 22,121389Na mapach: 51°24′55″N 22°07′17″E/51,415278 22,121389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Rzeka Kurówka w Chrząchowie

Chrząchów – wieś położona nad rzeką Kurówką w województwie lubelskim, powiecie puławskim, gminie Końskowola, w odległości 4 km od Kurowa, 6 km od Końskowoli i 12 km od Puław i 35 km od Lublina. Najwyższym punktem wsi jest Łysa Góra (180,2 m n.p.m.)[1].

Wieś liczy około 160 gospodarstw i nieco więcej domów, znajdują się tu: kaplica pw. Trójcy Świętej – kościół filialny dla parafii pw. Znalezienia św. Krzyża i św. Andrzeja Apostoła w Końskowoli, szkoła podstawowa i przedszkole, remiza strażacka ochotniczej straży pożarnej, agencja pocztowa, sklepy.

Chrząchów posiada dogodne położenie komunikacyjne – nieopodal trasy krajowej Warszawa-Lublin. Docierają tu autobusy puławskiej komunikacji miejskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • Pierwsze pisemne wzmianki o Chrząchowie sięgają XV wieku. Jan Długosz zanotował wieś jako Crzochow[2]. Wykopaliska wskazują jednak na istnienie zorganizowanego osadnictwa między X a XIII wiekiem. Mniej zorganizowane osiedla ludzkie mogły istnieć tu wcześniej, skoro na terenie dzisiejszego pobliskiego Nowego Pożogu istniały już w epoce mezolitu (8 tys. – 5 tys. lat p.n.e., a rówieśnicy budowniczych Biskupina pozostawili ślady na terenie dzisiejszej Opoki.
  • Prawdopodobnie od momentu powstania Chrząchów należał do parafii końskowolskiej. Przed jej erygowaniem, żyjący w okolicy ludzie mogli korzystać z posługi kapłanów z Jaroszyna za Wisłą, Gołębia, Wietrznej Góry (dziś: Kazimierz Dolny), Garbowa, istnieje też przekaz o efemerycznym kościele w Kurowie XII wieku.
  • Pierwszym znanym z imienia właścicielem Chrząchowa był rycerz Mikołaj, o którym nie ma żadnych dodatkowych informacji. Jest notowany jako właściciel wsi w 1430 roku. Przez stulecia wieś, będąc własnością prywatną, wchodziła w skład tzw. klucza końskowolskiego. Pozostawała kolejno własnością Tęczyńskich, Zbaraskich, Daniłłowiczów, Opalińskich, Lubomirskich, Sieniawskich i Czartoryskich.
  • W XV wieku powstały na północ od Chrząchowa powstała wieś Chrząchówek, a w XVI wieku - Wola Chrząchowska (obecnie Pulki). Ich toponimika wskazuje, że mogło być to związane z przeludnieniem Chrząchowa.
  • W 1676 roku wieś zapłaciła pogłówne od 90 poddanych[2]
  • Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich podaje, że w 1827 roku było we wsi 45 domów i 335 mieszkańców[3]
  • W momencie uwłaszczenia w latach 60. XIX wieku wieś liczyła: 70 gospodarstw chłopskich, placówkę przeznaczoną na szkołę i placówkę przeznaczoną na kuźnię. W obrębie wsi było wyznaczonych również 6 nadziałów obrabianych przez małorolnych chłopów z Wólki Nowodworskiej[4].
  • 10 września 1939 roku wieś została zbombardowana przez samoloty Luftwaffe. Zginęło kilka spokrewnionych lub spowinowaconych ze sobą osób oraz nieznany mężczyzna (wszyscy są pochowani w jednej mogile na cmentarzu w Końskowoli).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Mapa topograficzna Polski 1:100 000. Oddział topograficzny Sztabu Gen. WP. Wydanie turystyczne. M-34-21/22.
  2. 2,0 2,1 Chrząchów z Chrząchówkiem w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XV, cz. 1 (Abablewo – Januszowo) z 1900 r.
  3. Chrząchów i Chrząchówek w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
  4. Tabela likwidacyjna i Tabela nadawcza wsi Chrząchów, zbiory Archiwum Państwowego w Lublinie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dzieje Końskowoli (red.) Ryszard Szczygieł, Końskowolskie Towarzystwo Regionalne, Lublin 1988
  • S. Wojciechowski, Województwo lubelskie w drugiej połowie XVI wieku, Warszawa 1966