Ciężkowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Ciężkowice.
Ciężkowice
Herb
Herb Ciężkowic
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat tarnowski
Gmina Ciężkowice
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1998
Burmistrz Zbigniew Jurkiewicz
Powierzchnia 9,99 km²
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

2501 [1]
250 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 14
Kod pocztowy 33-190
Tablice rejestracyjne KTA
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Ciężkowice
Ciężkowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ciężkowice
Ciężkowice
Ziemia 49°47′10″N 20°58′25″E/49,786111 20,973611Na mapach: 49°47′10″N 20°58′25″E/49,786111 20,973611
TERC
(TERYT)
2121516014
SIMC 0815239
Urząd miejski
ul. Tysiąclecia 19
33-190 Ciężkowice
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Ciężkowice w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP

Ciężkowicemiasto w woj. małopolskim, w powiecie tarnowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ciężkowice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należało do woj. tarnowskiego.

W 1934 pozbawione zostały praw miejskich; odzyskały je w 1 stycznia 1998[2].

Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 977 oraz linia kolejowa nr 96 ze stacją Bogoniowice-Ciężkowice.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Ciężkowice są położone na Pogórzu Ciężkowickim nad rzeką Białą.

Miasto ma charakter rolniczo-turystyczny.

Według danych z 30 czerwca 2012 miasto liczyło 2501 mieszkańców[1] (wzrost o 79 osób w porównaniu z danymi z 30 czerwca 2008).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Legendy głoszą, że założycielem Ciężkowic był Cieszko, stryj Mieszka I, wędrujący wraz ze swą drużyną przez Małopolskę. Zabłądziwszy kiedyś na polowaniu, woje natknęli się na uroczą krainę. Wielu z nich ziemie te spodobały się tak bardzo, że osiedlili się tam, na cześć wodza nazywając swą osadę Cieszkowicami.

Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z 1125, kiedy po raz pierwszy umieszczono ją w akcie legata Idziego z Tuskulum, z którego wynika, że wieś ta była własnością benedyktynów tynieckich. Osada została założona w 1288. Zezwolenie na lokację miasta wydał 29 lutego 1348 Kazimierz III Wielki. Zasadzenia miasta dokonali dwaj mieszczanie ze Starego Sącza – bracia Minard i Mikołaj. W okresie polokacyjnym funkcjonowała przejściowo również nazwa niem. Hardenberg.

Przez Ciężkowice przebiegało wiele szlaków handlowych, prowadzących z Czech i Węgier do Krakowa. Miasto posiadało prawo do organizacji cotygodniowych targów. Handlowano głównie wyrobami tkackimi i rzemieślniczymi, solą oraz produktami rolniczymi, szczególnie szeroko znanym ciężkowickim nabiałem. Sprowadzano węgierskie wina oraz konie. Do dziś co środę na rynku ciężkowickim organizowany jest targ.

W 1358 w Ciężkowicach wybudowano kościół pod wezwaniem św. Andrzeja i założono parafię. Już wcześniej jednak istniał tam kościół pod wezwaniem św. Krzyża, założony przez benedyktynów, który potem wyburzono. Dzisiejszy kościół pochodzi z początku XX wieku.

Ciężkowice bardzo podupadły i straciły znaczenie podczas zaborów. Znalazły się w zaborze austriackim, więc językiem urzędowym stał się niemiecki. Językiem niemieckim posługiwano się również w szkołach. Wprowadzono wtedy trzy klasy nauczania:

  • do klasy elementarnej uczęszczali uczniowie w wieku 6–12 lat; uczyli się poznawania liter niemieckich, głoskowania i czytania oraz tłumaczenia poszczególnych wyrazów z języka niemieckiego na polski;
  • w klasie pierwszej (8–14 lat) obowiązywał mały katechizm w języku niemieckim i polskim, czytanie niemieckie i polskie, pisanie, rachowanie, ortografia, znajomość głównych części mowy, praktyczna nauka języka niemieckiego;
  • do klasy drugiej uczęszczały dzieci w wieku 10–16 lat; uczyły się religii, ewangelii, czytania niemieckiego i polskiego, kaligrafii, ortografii i gramatyki niemieckiej.

W 1934 Ciężkowice pozbawione zostały praw miejskich (odzyskały je po 64 latach).

Podczas II wojny światowej w okolicach Ciężkowic stacjonowały oddziały Armii Krajowej. W okolicy znajduje się wiele austriackich, pruskich i rosyjskich cmentarzy wojennych z okresu I wojny światowej.

Na drugim brzegu rzeki Białej, w miejscowości Kąśna Dolna znajduje się otoczony rozległym kompleksem parkowym dworek Ignacego Jana Paderewskiego.

Dworek pochodzi z początku XIX wieku. W 1897 został przebudowany przez nowego właściciela – Ignacego Jana Paderewskiego, któremu bardzo spodobała się okolica i który wielokrotnie przyjeżdżał do Kąśnej Dolnej pomiędzy kolejnymi podróżami. Obecnie jest to jedyna zachowana posiadłość kompozytora.

W 1903 Paderewski odsprzedał swą posiadłość Helenie i Włodzimierzowi Kodrębskim. Od tego czasu dworek wielokrotnie zmieniał właścicieli. W 1946 majątek przejął skarb państwa. Dworek podupadł. Mieściło się w nim biuro pobliskiej przetwórni owoców, szkoła podstawowa, potem ośrodek wypoczynkowy dla pracowników spółki „Montin” (na tyłach dworku wybudowano w tym celu stołówkę).

W 1979 dworek przejęło Tarnowskie Towarzystwo Muzyczne. Zajęło się odnawianiem budynku oraz parku, a także gromadzeniem pamiątek po Paderewskim. 11 września 1998 Urząd Rejonowy w Tarnowie przekazał w użytkowanie dla Centrum Paderewskiego dworek wraz z przylegającym parkiem.

W 2003 oddano do użytku halę sportową.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

W pobliżu znajduje się rezerwat przyrody Skamieniałe Miasto z licznymi ostańcami skalnymi.

Warto zobaczyć[edytuj | edytuj kod]

Do najciekawszych obiektów miasta należą:

W Dworku Paderewskiego odbywają się koncerty „Muzyczne Spotkania u Paderewskiego”. Centrum Paderewskiego jest też organizatorem Festiwalu Muzyki Kameralnej „Bravo Maestro” w Kąśnej Dolnej, pod honorowym patronatem Krzysztofa Pendereckiego.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Przez Ciężkowice przebiegają szlaki:

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Ciężkowicach działają dwa kluby sportowe:

Struktury wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2012 r..
  2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 października 1997 r. w sprawie zmiany granic, nazw i siedzib władz niektórych gmin oraz nadania statusu miasta niektórym miejscowościom w województwach: bielskim, olsztyńskim, piotrkowskim, rzeszowskim, tarnobrzeskim, tarnowskim i włocławskim. (Dz. U. z 1997 r. Nr 130, poz. 847)