Ciżmówka miękka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ciżmówka miękka
Ciżmówka miękka: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina strzępiakowate
Rodzaj ciżmówka
Gatunek ciżmówka miękka
Nazwa systematyczna
Crepidotus mollis (Schaeff.) Staude
Schwämme Mitteldeutschl. 25: 71 (1857)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Crepidotus mollis 121007w.JPG
Blaszki ciżmówki miękkiej

Ciżmówka miękka (Crepidotus mollis (Schaeff.) Staude) – gatunek grzybów należący do rodziny strzępiakowatych (Inocybaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Franciszek Błoński w 1888[2]. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten ma też inne nazwy: bedłka miękka, skórzak miękki, skórzak nieckowaty, obutek miękki[3]. Ma ponad 20 synonimów łacińskich. Niektóre z nich[4]:

  • Agaricus canescens Batsch 1783
  • Agaricus gelatinosus J.F. Gmel. 1792
  • Agaricus mollis Schrad. 1794
  • Agaricus mollis Schaeff. 1774
  • Agaricus mollis Schaeff. 1774, subsp. mollis
  • Agaricus ralfsii Berk. & Broome 1883
  • Crepidopus mollis (Schaeff.) Gray 1821
  • Crepidotus ralfsii (Berk. & Broome) Sacc. 1887
  • Derminus mollis (Schaeff.) J. Schröt. 1889

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik

Jednoroczne o średnicy 0,5-3 cm i grubości 3-5 mm. Trzon niewielki i występuje tylko u młodych owocników, później zanika[5]. Owocnik jest nerkowaty lub muszlowaty, cienki i przyrośnięty bokiem, brzegi u młodych okazów podwinięte. Powierzchnia w kolorze od białego do szaroochrowego, gładka, matowa. Skórka daje się łatwo ściągnąć[6]. Pod skórką znajduje się galaretowata warstwa, nadająca owocnikowi sprężystość i miękkość[7].

Hymenofor

Blaszkowaty. Blaszki rozchodzą się promieniście od miejsca przyrośnięcia kapelusza do podłoża. Są gęste i cienkie, u młodych okazów kremowe, u starszych cynamonowobrązowe, na koniec szarobrązowe[7]. Ostrza blaszek pokryte są żelatynową warstwą (tą samą, co w kapeluszu pod skórką)[6].

Miąższ

Cienki, biały, o łagodnym smaku i niewyraźnym zapachu[7].

Wysyp zarodników

Brązowy. Zarodniki szerokoeliptyczne, gładkie, o rozmiarach 7-9 × 5-7 μm[8].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej i w Europie[8]. spotykany jest w lasach liściastych i mieszanych, także w parkach, na łąkach, w górach głównie w niższych partiach. Rośnie na martwym drewnie drzew liściastych (na gałązkach, pniach). Występuje grupowo, owocniki pojawiają się od maja do października[7][5]. W Polsce gatunek pospolity. Występuje na: kasztanowcu zwyczajnym, topoli osice i dębie[3].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof wywołujący białą zgniliznę drewna[5]. W Europie gatunek ten ze względu na marne walory smakowe i niewielki rozmiar nie jest zbierany do celów spożywczych[6]. W Hongkongu jednak i w Nepalu jest grzybem jadalnym[9].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Istnieje wiele podobnych gatunków ciżmówki, ale żaden z nich nie ma galaretowatej warstwy. Ta cecha pozwala łatwo oznaczyć ten gatunek (warstwę można wyczuć palcami, lub zobaczyć przez lupę na przekroju poprzecznym). Inne podobne morfologicznie gatunki to m.in: ciżmówka płaska (Crepidotis applanatus) i Crepidotus crocophyllus[7]. Górną stroną podobna jest także fałdówka kędzierzawa (Plicaturopsis crispa), ale na stronie spodniej nie ma blaszek, lecz fałdki[6].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Błoński F. 1888. Spis roślin skrytokwiatowych zebranych w r. 1887 w Puszczy Białowieskiej (Lists of cryptogamic plants collected in 1887 in Puszcza Białowieska Primeval Forests. Pamiętn. Fizjogr. 8: 75-96 (in Polish)
  3. 3,0 3,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  5. 5,0 5,1 5,2 Piotr Łakomy, Hanna Kwaśna: Atlas hub. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2008. ISBN 978-83-7073-650-7.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  8. 8,0 8,1 Rogers Mushrooms. Crepidotus mollis. [dostęp 2012-10-18].
  9. Eric Boa: Wild edible fungi : A global overview of their use and importance to people. 2004, seria: Non-wood Forest Products 17. ISBN 92-5-105157-7.