Cieciornik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cieciornik
Bonasa umbellus[1]
(Linnaeus, 1766)
Samiec
Samiec
Samica
Samica
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd grzebiące
Rodzina kurowate
Podrodzina bażanty
Plemię Tetraonini
Rodzaj Bonasa[2]
Stephens, 1819
Gatunek cieciornik
Synonimy
  • Tetrao umbellus Linnaeus, 1766[3]
Podgatunki
  • B. u. yukonensis Grinnell, 1916
  • B. u. umbelloides (Douglas, 1829)
  • B. u. labradorensis Ouellet, 1991
  • B. u. castanea Aldrich & Friedmann, 1943
  • B. u. affinis Aldrich & Friedmann, 1943
  • B. u. obscura Todd, 1947
  • B. u. sabini (Douglas, 1829)
  • B. u. brunnescens Conover, 1935
  • B. u. togata (Linnaeus, 1766)
  • B. u. mediana Todd, 1940
  • B. u. phaios Aldrich & Friedmann, 1943
  • B. u. incana Aldrich & Friedmann, 1943
  • B. u. monticola Todd, 1940
  • B. u. umbellus (Linnaeus, 1766)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Cieciornik, jarząbek cieciornik[5] (Bonasa umbellus) – gatunek ptaka z rodziny kurowatych (Phasianidae). Jedyny przedstawiciel rodzaju Bonasa[6][7].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono kilkanaście podgatunków B. umbellus[7][8]:

  • B. umbellus yukonensisAlaska, północno-zachodnia Kanada.
  • B. umbellus umbelloides – południowo-wschodnia Alaska do centralnej Kanady.
  • B. umbellus labradorensisLabrador.
  • B. umbellus castaneaOlympic.
  • B. umbellus affinisKolumbia Brytyjska do środkowego Oregonu.
  • B. umbellus obscura – północne Ontario.
  • B. umbellus sabini – zachodnie wybrzeża Kanady i USA.
  • B. umbellus brunnescensWyspa Vancouver.
  • B. umbellus togata – północno-środkowe i północno-wschodnie USA, południowo-wschodnia Kanada.
  • B. umbellus mediana – północno-środkowe USA.
  • B. umbellus phaios – południowo-wschodnia Kolumbia Brytyjska do południowo-środkowego Idaho i wschodniego Oregonu.
  • B. umbellus incana – południowo-wschodnie Idaho do środkowego Utah.
  • B. umbellus monticola – środkowe i wschodnio-środkowe USA.
  • B. umbellus umbellus – wschodnio-środkowe USA.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Cieciornik żyje w Ameryce Północnej, gdzie zamieszkuje zalesione obszary Alaski, Kanady oraz północnych stanów USA.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Cieciornik osiąga 40-48 cm długości ciała[5]. Samica (kura) ma ciemne ubarwienie w tonacjach beżu i brązu z białymi przejaśnieniami. Dziób jest krótki i mocny, a nogi są krótkie i opierzone. Samiec posiada długi ogon, który po rozłożeniu przypomina ogon głuszca z tym, że ma ciemny pas biegnący na górze ogona. Ubarwienie samca (koguta) jest bardziej kolorowe niż samicy, ale ma on siwe i pomarańczowe akcenty na całym ciele. Ptak ten posiada mały czub i brodę.

Odżywianie[edytuj | edytuj kod]

Cieciornik odżywia się różnymi nasionami, jagodami, częściami roślin oraz drobnymi bezkręgowcami.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Podczas toków samiec przywabia samice poprzez wprowadzanie swoich skrzydeł w bardzo szybkie drgania oraz uderzając nimi w boki ciała powoduje powstawanie dudniącego dźwięku. Po kopulacji samica wykopuje dołek do którego składa 9-12 małych jaj[9]. Po wylęgu wodzi swoje dość samodzielne młode. Może się krzyżować z innymi głuszcowatymi, ale daje to niepłodne potomstwo. Przykładem krzyżówki w obrębie głuszcowatych może być skrzekot (hybryda: mieszaniec głuszca z cietrzewiem).

Zagrożenie[edytuj | edytuj kod]

Jest ptakiem łownym. Jego populacje są w niektórych miejscach bardzo liczne, a w niektórych znikome. Z powodu zwiększającej się liczby drapieżników (w tym człowieka) gatunek ten zmniejsza swoją liczebność.

Przypisy

  1. Bonasa umbellus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Bonasa. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2011-04-07]
  3. McGowan 1994 ↓, s. 407.
  4. Bonasa umbellus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  5. 5,0 5,1 Busse i inni 1991 ↓, s. 221.
  6. Systematyka za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Plemię: Tetraonini Leach, 1820 (wersja 2013-09-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-02-12].
  7. 7,0 7,1 Frank Gill, David Donsker: Family Phasianidae (ang.). IOC World Bird List: Version 4.2. [dostęp 2014-07-24].
  8. Ruffed Grouse (Bonasa umbellus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2013-11-02].
  9. Busse i inni 1991 ↓, s. 222.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Przemysław Busse (red.), Zygmunt Czarnecki, Andrzej Dyrcz, Maciej Gromadzki, Roman Hołyński, Alina Kowalska-Dyrcz, Jadwiga Machalska, Stanisław Manikowski, Bogumiła Olech: Ptaki. T. I. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0563-0.
  • P. J. K. McGowan: Family Phasianidae (Pheasants and Partridges). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 2: New World Vultures to Guineafowl. Barcelona: Lynx Edicions, 1994, s. 493. ISBN 84-87334-15-6. (ang.)