Ciemiężyk białokwiatowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ciemiężyk białokwiatowy
218 Vincetoxicum officinale Moench.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd goryczkowce
Rodzina toinowate
Rodzaj ciemiężyk
Gatunek ciemiężyk białokwiatowy
Nazwa systematyczna
Vincetoxicum hirudinaria Medik
Hist. & Commentat. Acad. Elect. Sci. Theod.-Palat. 6:404. 1790
Synonimy

Asclepias vincetoxicum L.,
Vincetoxicum officinale Moench
Cynanchum vincetoxicum[2]

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Ciemiężyk białokwiatowy (Vincetoxicum hirundinaria Medik.) – gatunek rośliny z rodziny toinowatych (Apocynaceae). Występuje w Europie Południowej, Środkowej i Wschodniej, w Afryce Północnej (Algieria, Maroko), w Turcji i na Kaukazie[2]. W Polsce jest dość pospolity na niżu i w niższych położeniach górskich.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Vincetoxicum hirundinaria mont-des-veaux-cessieres 02 27052008 1.jpg
Łodyga
Prosta, wzniesiona, słabo się rozgałęziająca się, o wysokości do 60 cm.
Liście
O różnym kształcie, od jajowatych (dolnych) przez jajowatolancetowate (środkowe) do lancetowatych (górne). Są krótkoogonkowe, zaostrzone, za młodu owłosione na spodniej stronie.
Kwiaty
Niewielkie, białe, skupione w podbaldachy, pojawiają się na szczytach łodyg oraz w kątach górnych liści. Mają symetrię promienistą, 5-dzielny kielich, lejkowato-kółkową koronę o zielonawej nasadzie i tępych łatkach. 5 pręcików zrasta się z 5-kątną szczytową częścią szyjki słupka, tworząc prętosłup. Są to kwiaty paściowe, zbudowane w ten sposób, aby przytrzymać owada za odnóża lub aparat gębowy i zmusić do zebrania pyłku[3]. Kwitną od maja do lipca.
Owoc
Nagie i ostre mieszki o długości do 4 cm.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Siedlisko: suche lasy sosnowe, wzgórza, skały. Występuje przeważnie na glebach piaszczystych i kamienistych. Roślina trująca:

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina lecznicza
    • Surowiec: kłącze i korzenie (Radix Vincetoxici). Zawierają m.in.: glikozyd winetoksynę (asklepiadyna), olejek eteryczny, saponiny, śluz, cukry.
    • Działanie i zastosowanie: napotne, moczopędne, przeczyszczające i ogólnie tonizujące. Ciemiężyk jest rośliną o silnie trującym działaniu, dlatego pod żadnym pozorem nie wolno leczyć się nim bez zgody lekarza. Najpopularniejszą postacią leku jest odwar z kłącza (1 łyżeczkę rozdrobnionego suszu zalać 1 szklanką wody i gotować pod przykryciem przez 3 – 5 minut od zawrzenia, przecedzić i pić w razie potrzeby 2 – 3 razy dziennie po 1/4 szklanki).

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-24].
  2. 2,0 2,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
  3. Szweykowska A., Szweykowski J. (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 444. ISBN 8321413056.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jindřich Krejča, Jan Macků: Atlas roślin leczniczych. Warszawa: Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1989. ISBN 83-04-03281-3.
  2. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.