Cienka czerwona linia (1854)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Zobacz też: Cienka czerwona linia w innych znaczeniach.
Cienka czerwona linia – obraz Roberta Gibba z 1881 roku

Cienka czerwona linia (ang. the thin red line) – dwuszereg utworzony podczas bitwy pod Bałakławą przez 93 Pułk Górali Szkockich (93 Sutherland Highlanders Regiment)[1], który odparł szarżę rosyjskiej kawalerii, ratując główny brytyjski obóz na Krymie. Wyrażenie to stało się później metaforycznym określeniem całej brytyjskiej armii.

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Bitwa pod Bałakławą.

25 października 1854 roku, w trakcie wojny krymskiej, rosyjskie wojska pod dowództwem generała Pawła Liprandi przeprowadziły atak na pozycje brytyjsko-tureckie osłaniające Bałakławę – główną brytyjską bazę na Krymie. Po przełamaniu pierwszej linii obrony na Wzgórzach Nasypowych, 2,5-tysięczny oddział rosyjskiej kawalerii wdarł się do Doliny Południowej bezpośrednio zagrażając brytyjskiemu obozowi. Zadanie rozpoznania Bałakławy otrzymał wydzielony oddział w sile czterech szwadronów Ingermanlandzkich Huzarów (około 400-500 jeźdźców). Na ich drodze, zza wzniesienia w okolicy osady Kadykowka, wyłonił się stanowiący ostatnią linię obrony samotny oddział pod dowództwem sir Collina Campbella. Jego trzon tworzyło 550 piechurów 93 Pułku Górali Szkockich[2]. Szkotów w ostatniej chwili wsparło jeszcze 140 inwalidów i chorych z różnych jednostek, których w pośpiechu przysłano z lazaretów w Bałakławie[3]. Dysponując zbyt wątłymi siłami, aby uszykować z nich czworobok, czyli tradycyjną formację piechoty do walki z konnicą, oraz mając niskie mniemanie o rosyjskiej kawalerii, Campbell ustawił swoich ludzi w głęboką na zaledwie dwa szeregi linię. Na obydwu flankach rozmieścił również kilka dział i podporządkowaną mu nieznaną bliżej liczbę tureckiej piechoty[4][5].

Gdy huzarzy przeszli do galopu, Campbell przejechał na koniu przed linią Szkotów nakazując im walkę do ostatniego człowieka. "Żołnierze, pamiętajcie, że stąd nie ma odwrotu. Musicie zginąć tam, gdzie stoicie" – przemówił. Łamiąc regulamin, jeden z szeregowców John Scott odpowiedział mu: "Tak jest sir. Skoro tak trzeba, tak zrobimy" (Ay, Sir Colin. An needs be, we'll do that.). Wzbudziło to entuzjazm pozostałych[6][7].

Obserwujący starcie korespondent wojenny "The Times" sir William Howard Russell opisał szarżę następującymi słowami:"Rosjanie rzucają się na górali. Ziemia umyka im spod kopyt, nabierają z każdym krokiem coraz większej prędkości, pędząc na cienką czerwoną wstęgę, obramowaną lśniącą stalą"[8].

Szkoci, uzbrojeni w muszkiety wz. 1842 i nowoczesne karabiny Enfield wz. 1853, pierwszą salwę wystrzelili, gdy kawaleria zbliżyła się na odległość około 750 metrów. Prawdopodobnie Campbell rozkazał oddać ją za wcześnie, gdyż nie powaliła żadnego z Rosjan[9]. Kolejna salwa z odległości 450 metrów również nie przyniosła spodziewanego efektu. Dopiero trzecia, oddana z około 300 metrów, oraz ogień z dział na flankach sprawiły, że szyk atakujących się załamał. Po chwili jednak kawalerzyści ponownie zwarli swoje szeregi, skręcili w lewo i ponowili natarcie. W końcu celny ogień kompanii grenadierów z prawej flanki oraz salwa kartaczy z dział zmusiły ich do rezygnacji z ataku[10][8]. Być może na odwrót huzarów miała również wpływ obawa, że niekonwencjonalnie uszykowany 93 Pułk stanowi jedynie przynętę, a za wzgórzem kryje się kolejna, liczniejsza brytyjska formacja[11].

Część podekscytowanych młodszych szkockich żołnierzy w naturalnym odruchu rozpoczęła samowolny pościg za uchodzącą jazdą, ale Campbell w stanowczych słowach nakazał się im zatrzymać: "Dziewięćdziesiąty trzeci! Do diabła z tym zapałem!" (93rd! Damn all that eagerness!). Zadanie zostało bowiem wykonane – Bałakława pozostała w brytyjskich rękach[7][12].

Cienka czerwona linia[edytuj | edytuj kod]

Relacja z bitwy autorstwa wspomnianego Williama Russella została opublikowana ponad 2 tygodnie później na łamach "The Times" z 14 listopada. Russell opisał w niej ubraną w czerwone kurtki mundurowe formację Szkotów jako "cienką czerwoną wstęgę" (the thin red streak). To samo określenie pojawiło się w wydanej w 1858 roku książce jego autorstwa pod tytułem The British Expedition to the Crimea. Jednak już w kolejnym jej wydaniu z 1877 roku zostało ono z niewiadomych przyczyn zastąpione wyrażeniem "cienka czerwona linia" (the thin red line). Nowa wersja zdobyła sobie ogromną popularność wypierając ostatecznie z użycia oryginalny zwrot. W późniejszych latach "cienka czerwona linia" zaczęła być coraz częściej utożsamiana z całą brytyjską armią. Określenie to metaforycznie odnosiło się do roli stosunkowo niewielkiej armii, która chroniła granice rozległego brytyjskiego imperium przed licznymi wrogami[13].

Późniejsze użycie zwrotu[edytuj | edytuj kod]

  • W 1881 roku Robert Gibb namalował przedstawiający starcie obraz Cienka czerwona linia.
  • Rudyard Kipling w poświęconym bezimiennym szeregowym brytyjskim żołnierzom wierszu pod tytułem Tommy posłużył się określeniem "cienka czerwona linia bohaterów" (thin red line of 'eroes).
  • Kompozytor Kenneth Alford stworzył w 1908 roku poświęcony 93 Pułkowi marsz "The Thin Red Line".
  • Wyrażenie zostało użyte przez Jamesa Jonesa w tytule jego antywojennej powieści o walkach na Guadalcanal. W 1964 i 1998 roku powstały jej ekranizacje pod tym samym tytułem.
  • "The Thin Red Line" to tytuł albumu kanadyjskiego zespołu Glass Tiger z 1986 roku oraz piosenki angielskiej grupy muzycznej Saxon z 1997 roku.
  • W grze komputerowej Age of Empires III funkcja "Thin Red Line" wzmacnia siłę brytyjskich jednostek piechoty.
  • Modyfikacja zwrotu "cienka czerwona linia" pod postacią "cienkiej niebieskiej linii" jest w krajach anglosaskich kolokwialnym określeniem służb policyjnych.

Przypisy

  1. tłumaczenie nazwy pułku zaczerpnięte z: Terry Brighton: Szarża Lekkiej Brygady, Warszawa 2006; inne występujące w literaturze to m.in "93 Pułk Highlandersów" oraz "93 Pułk Szkocki", patrz: E.W. Tarle: "Wojna Krymska. Tom II", Warszawa 1953; Bryan Perrett: Za wszelką cenę, Poznań 2001
  2. za większością źródeł; Perrett podaje liczbę 400
  3. Alan Palmer: The Banner of Battle: The Story of the Crimean War. London: Weidenfeld and Nicolson, 1987, s. 125. ISBN 0-297-79042-0.
  4. Bryan Perrett: Za wszelką cenę. Poznań: Rebis, 2001, s. 54. ISBN 83-7301-077-7.
  5. Terry Brighton: Szarża Lekkiej Brygady. Warszawa: Amber, 2006, s. 90-91. ISBN 83-241-2416-0.
  6. Terry Brighton: Szarża Lekkiej Brygady. Warszawa: Amber, 2006, s. 90. ISBN 83-241-2416-0.
  7. 7,0 7,1 "The Thin Red Line" Balaklava 1854 (ang.). aboutscotland.co.uk. [dostęp 2009-05-27].
  8. 8,0 8,1 Terry Brighton: Szarża Lekkiej Brygady. Warszawa: Amber, 2006, s. 91. ISBN 83-241-2416-0.
  9. wg Perretta oddali ją Turcy, po czym opuścili swe pozycje i uciekli w stronę obozu
  10. Bryan Perrett: Za wszelką cenę. Poznań: Rebis, 2001, s. 54-55. ISBN 83-7301-077-7.
  11. Bryan Perrett: Za wszelką cenę. Poznań: Rebis, 2001, s. 56. ISBN 83-7301-077-7.
  12. Bryan Perrett: Za wszelką cenę. Poznań: Rebis, 2001, s. 55. ISBN 83-7301-077-7.
  13. Yvonne Warburton: Following the thin red line (ang.). Oxford English Dictionary. [dostęp 2009-05-27].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]