Cisowate
| Cisowate | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1][2] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klad | nagonasienne |
| Rząd | cyprysowce |
| Rodzina | cisowate |
| Nazwa systematyczna | |
| Taxaceae Gray Nat. Arr. Brit. Pl. 2: 222, 226 (1822)[2] |
|
| Typ nomenklatoryczny | |
| Taxus L.[2] | |
| Synonimy | |
|
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Cisowate (Taxaceae) – rodzina drzew i krzewów iglastych z rzędu cyprysowców. Obejmuje 6 rodzajów z 28 gatunkami występującymi w Eurazji, Afryce północnej, Ameryce Północnej i Środkowej oraz na Nowej Kaledonii. W Polsce jedynym rodzimym przedstawicielem rodziny jest cis pospolity (Taxus baccata). W przeszłości wyodrębniano rodzinę głowocisowatych (Cephalotaxaceae), jednak okazała się ona zagnieżdżona w obrębie cisowatych[2]. Charakterystyczna dla przedstawicieli rodziny jest mięsista osnówka otaczająca pojedyncze nasiono (dwa u głowocisa). Rośliny z tej rodziny mają zastosowanie do produkcji drewna, są sadzone jako rośliny ozdobne, należą tu także rośliny lecznicze[3].
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Zimozielone drzewa i krzewy.
- Liście
- Pojedyncze, ułożone skrętolegle, choć nierzadko rozłożone na boku pozornie dwurzędowo. Często nieco zbiegające u nasady.
- Organy generatywne
- Należą tu rośliny jednopienne i dwupienne. Strobile męskie są drobne, wyrastają pojedynczo lub w niewielkich skupieniach. Mikrosporofile liściokształtne, na każdym znajduje się od 2 do 16 mikrosporangiów. Powstający w nich pyłek pozbawiony jest worków powietrznych. Strobile żeńskie są silnie zredukowane, zawierają tylko 1 (u głowocisa 2) zalążki.
- Nasiona
- Pojedyncze (u głowocisa 2) otoczone częściowo lub w całości mięsistą osnówką, często żywo zabarwioną[3].
Systematyka [edytuj]
Rodzina stanowi klad siostrzany wobec cyprysowatych (Cupressaceae) w obrębie rzędu cyprysowców (Cupressales). W przeszłości wyodrębniano rodzinę głowocisowatych (Cephalotaxaceae), jednak okazała się ona zagnieżdżona w obrębie cisowatych. W celu uzyskania taksonów monofiletycznych można co prawda wyróznić trzy rodziny (Cephalotaxaceae, Amentotaxaceae, Taxaceae), jednak we współczesnych publikacjach systematycznych raczej łączy się je w szerszą, monofiletyczną rodzinę cisowatych (Taxaceae sensu lato)[2][3].
| nagonasienne |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Wykaz rodzajów[2]
- Austrotaxus Compton
- Pseudotaxus W.C.Cheng
- Taxus L. – cis
- Cephalotaxus Siebold & Zucc. ex Endl. – głowocis
- Amentotaxus Pilger
- Torreya Arnott – torreja, czwórczak
Przypisy [edytuj]
- ↑ P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website - Seed Plant Evolution. 2001–.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Christenhusz, M.J.M., J.L. Reveal, A. Farjon, M.F. Gardner, R.R. Mill, and M.W. Chase (2011). A new classification and linear sequence of extant gymnosperms. Phytotaxa 19: 55-70.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Michael G. Simpson: Plant Systematics. Amsterdam, Boston, Heidelberg, London: Elsevier, Academic Press, 2010, s. 129-141. ISBN 978-0123743800.
