Cisplatyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cisplatyna
Cisplatyna Cisplatyna
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny PtCl2(NH3)2
Masa molowa 300,05 g/mol
Wygląd żółty, bezwonny proszek[2]
Identyfikacja
Numer CAS 15663-27-1
PubChem 2767[6]
DrugBank DB00515[4]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC L01 XA01
Stosowanie w ciąży kategoria D

Cisplatyna (łac. Cisplatinum), PtCl2(NH3)2nieorganiczny związek chemiczny, kompleks platyny na stopniu utlenienia II, w którym ligandami są 2 atomy chloru i 2 cząsteczki amoniaku rozmieszczone płasko w konfiguracji cis. Stosowana jest jako lek cytostatyczny w chemioterapii kilku rodzajów raka.

Mechanizm działania[edytuj | edytuj kod]

Jest to chemioterapeutyk fazowo niespecyficzny, swoisty dla cyklu komórkowego. Jego działanie polega na utworzeniu krzyżowych wiązań między sąsiadującymi nićmi DNA oraz w obrębie tej samej nici. Tworzenie tych poprzecznych wiązań uniemożliwia replikację DNA i podział komórki. Wywiera też wpływ na funkcje metaboliczne, uruchamiając proces apoptozy komórki.

Dla prawidłowego funkcjonowania leków z tej grupy konieczna jest obecność dwóch ligandów aktywnych chemicznie, będących względem siebie w położeniu cis (w cisplatynie są to atomy chloru), oraz dwóch ligandów niereaktywnych, obojętnych elektrycznie (w cisplatynie funkcję tę pełnią cząsteczki amoniaku). Reaktywne atomy chloru są wymieniane w procesie substytucji nukleofilowej na atomy azotu zasad guanylowych w łańcuchu DNA.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Istnieją doniesienia o skuteczności cisplatyny w trakcie leczenia u chorych na raka sutka z istniejącą mutacją BRCA1[7][8].

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

Aby zmniejszyć właściwości ematogenne podaje się w połączeniu skojarzonym aprepitant[12] i ondansetron, czasem dołączajac jeszcze dexamethason. Neuropatie pomaga zwalczyć np. pregabalina[13], gabapentyna. Działanie mielotoksyczne hamuje się podając leki z grupy G-CSF[14].

Dawkowanie[edytuj | edytuj kod]

Cisplatynę podaje się dożylnie we wlewie kroplowym lub niekiedy miejscowo (np. dopęcherzowo).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Cisplatyna (ang.). The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-07-10].
  2. 2,0 2,1 2,2 cis-Diaminedichloroplatinum(II) (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2010-04-09].
  3. 3,0 3,1 3,2 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
  4. 4,0 4,1 4,2 Cisplatyna – karta leku (DB00515) (ang.). DrugBank.
  5. 5,0 5,1 Cisplatyna (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  6. Cisplatyna – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  7. http://www.rakpiersi.pl/php/news_2_11_1663_nl.html
  8. Biotechnologia.pl – Serwis Informacyjny
  9. http://www.mp.pl/artykuly/?aid=11646
  10. Artykuły – Zapobieganie i leczenie neuropatii obwodowej wywołanej przez chemioterapię
  11. MH Greene. Is cisplatin a human carcinogen?. „J Natl Cancer Inst”. 84 (5), s. 306-12, Mar 1992. PMID 1738180. 
  12. Karta aprepitantu na MP (pol)
  13. Karta pregabaliny na MP (pol)
  14. Karta filgrastimu na MP (pol)

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.