Cissus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cissus
Cissus repens
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd winoroślowce
Rodzina winoroślowate
Rodzaj cissus
Nazwa systematyczna
Cissus L.
Sp. Pl. 117. 1 Mai 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
C. vitiginea L.[2]
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Cissus, cisus (Cissus L.) – rodzaj roślin z rodziny winoroślowatych. Liczy około 350 gatunków rosnących w strefie tropikalnej na wszystkich kontynentach, z nielicznymi przedstawicielami w strefie klimatu podzwrotnikowego[3]. Są to rośliny przystosowane do życia w różnych środowiskach. Najczęściej spotyka się je w ekosystemach wilgotnych lasów, ale niektóre gatunki (np. C. quadrangularis, C. subaphylla) są sukulentami dostosowanymi do życia w bardzo suchym klimacie. Większość gatunków cissusów wytwarza niejadalne dla ludzi owoce, niemniej wykorzystywane są jako gatunki ozdobne zarówno w ogrodach jak i w warunkach domowych (np. cissus rombolistny, australijski, różnobarwny)[4][5] lub jako rośliny lecznicze i suplementy diety (C. verticillata, C. quadrangularis)[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Większość cissusów to pnącza o pędach drewniejących, wspinające się za pomocą wąsów czepnych. Mniej liczne gatunki rosną jako samodzielne krzewy lub są bylinami o zielonej i nabrzmiałej łodydze, pełzającej lub zagłębionej w gruncie[3]. Ich korzenie są nierzadko bulwiasto zgrubiałe[7].
Łodyga
Drewniejąca lub zielna, nierzadko czworokątna, czasem oskrzydlona. U sukulentów zgrubiała, z czworobocznymi międzywęźlami (np. C. quadrangularis, C. cactiformis). Podawane z rodzaju Cissus gatunki o grubych do 1 m łodygach wyodrębniane są w rodzaj Cyphostemma[3][8]. Z węzłów wyrastają czasem korzenie przybyszowe (silnie rozwinięte i tworzące swego rodzaju plecionkę u C. gongylodes), a zwłaszcza charakterystyczne dla winoroślowatych wąsy czepne[3]. Wąsy wyrastają z węzłów naprzeciw liści lub kwiatostanów, są pojedyncze lub na końcach rozwidlone[7].
Liście
Pojedyncze lub dłoniasto złożone, wyrastają naprzeciw kwiatostanów lub wąsów.
Kwiaty
Drobne, czterokrotne, zebrane w baldachokształtne kwiatostany. Kielich nagi, płatki korony wolne. Pręciki 4, słupek okazały, ze znamieniem niepodzielonym lub rozwidlonym[9].
Owoce
Kuliste lub owalne jagody zawierające 1 lub 2 nasiona[9].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Jeden z 14 rodzajów w obrębie podrodziny Viticoideae Eaton w rodzinie winoroślowatych (Vitaceae)[1].

Wybrane gatunki (nazwy zatwierdzone według The Plant List)[8]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2012-01-31].
  2. 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2012-01-31].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 374. ISBN 83-7079-778-4.
  4. Zoja Litwin: Kwiaty doniczkowe (pol.). [dostęp 2012-01-30].
  5. Moritz Bürki, Marianne Fuchs: Leksykon roślin doniczkowych i balkonowych. Warszawa: Świat Książki, 2010, s. 96. ISBN 978-83-247-1838-2.
  6. Julius Oben i inni: The use of a Cissus quadrangularis formulation in the management of weight loss and metabolic syndrome (ang.). Lipids in Health and Disease, 2006-09-02. [dostęp 2012-01-30].
  7. 7,0 7,1 Cissus (ang.). W: Flora of Pakistan [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2012-01-31].
  8. 8,0 8,1 Cissus (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2012-01-31].
  9. 9,0 9,1 Cissus (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2012-01-31].