Cissus verticillata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cissus verticillata
Cissus verticillata
Cissus verticillata
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd winoroślowce
Rodzina winoroślowate
Rodzaj cissus
Gatunek Cissus verticillata
Nazwa systematyczna
Cissus verticillata (L.) Nicolson & C.E.Jarvis[2]
Taxon 33: 727 1984.
Synonimy

Wybór:

  • Cissus albonitens Linden & André
  • Cissus cordifolia L.
  • Cissus elliptica Cham. & Schltdl.
  • Cissus gonavensis Urb. & Ekman
  • Cissus oxyodon Planch.
  • Cissus sicyoides L.
  • Cissus umbrosa Kunth
  • Viscum verticillatum L.
  • Vitis lindenii (André) G. Nicholson[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Cissus verticillatagatunek rośliny z rodziny winoroślowatych (Vitaceae). Występuje w strefie klimatu równikowego i zwrotnikowego Nowego Świata: od Florydy na północy poprzez Karaiby oraz Meksyk, kraje Ameryki Środkowej po Brazylię, Boliwię i Paragwaj na południu. Introdukowany również na Hawajach.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina o budowie typowego pnącza, o długich, szybko rosnących pędach[3]. Zdolna wspinać się nawet na bardzo wysokie drzewa osiągając wysokość nawet 6 do 10 m[4].
Cissus verticillata
Dojrzały owoc
Dojrzały owoc
Łodyga
Pędy smukłe, gładkie i silne. Zawierają duże ilości wody. Wytwarzają typowe dla rodziny winoroślowatych wąsy czepne, wspomagające proces wspinania się rośliny po podporze.
Liście
Pojedyncze, jasnozielone i błyszczące, o jajowatej bądź sercowatej i całobrzegiej lub lekko ząbkowanej blaszce liściowej. Unerwienie dobrze widoczne. Liście są cienkie i nagie po obu stronach, osadzone na nagich do 8 cm długości ogonkach. Blaszki liściowe osiągają spore rozmiary: 5–15 cm długości i do 12 cm szerokości[4].
Kwiaty
Niepozorne, zebrane w niewielkie baldachokształtne kwiatostany barwy żółtawo-różowej. Same kwiaty koloru żółtozielonego lub jasnoczerwonego. Płatki korony (w liczbie 4) są owalne, na szczycie kapturkowato wygięte, o długości 2 mm. Kwitnie od czerwca do września.
Owoce
Niewielkie, kuliste jagody o średnicy 7–10 mm. Zawierają jedno nasiono o 4–6 mm długości[4]. Dojrzałe owoce przybierają czarną barwę. Są kwaśne w smaku, chętnie zjadane przez ptaki.
Ciałka odżywcze
Roślina wytwarza również kutikularne ciałka odżywcze będące elajosomową[5] przynętą dla komensalnych stawonogów (głównie mrówek). Ciałka odżywcze na małych ogonkach porastają młode pędy i spody liści. Protokooperujące stawonogi patrolując pędy sprawdzają czy ciałka osiągnęły odżywczą pełnię dojrzałości, dzięki czemu roślina uzyskuje ochronę przed roślinożernymi szkodnikami, które mogą być pokarmem korzystającego z ciałek symbionta (mrówki). Elajosomy rosnące na małych ogonkach zjadane są świeżo po zerwaniu lub zabierane na zapas do mrowiska. Wakuola ciałek odżywczych zawiera kwaśne polisacharydy i trochę plastydowych lipidów w intensywnie symplastycznie złączonych komórkach miąższu i skórki. Głowiaste ciałka utrzymują się prze 5 dni, ich ilość zależy od anabolicznej kondycji łodygi[6].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

We współczesnej medycynie[edytuj | edytuj kod]

Z liści Cissus verticillata pozyskuje się m.in. tyraminę, glikozydy, kumaryny, flawonoidy i steroidy[7]. Wspomaga leczenie cukrzycy (prawdopodobnie dzięki zawartej w liściach tyraminie)[7][8], przeciw której jest powszechnie stosowany w Brazylii. Jest stosowany również w leczeniu kilku innych chorób: reumatyzmu, epilepsji czy przy udarze mózgu[8].

W tradycyjnej medycynie ludowej[edytuj | edytuj kod]

Roślina ceniona jest przez medycynę tradycyjną, przy czym przypisywano jej różne właściwości. Sok z łodygi jest używany jako środek na hemoroidy, reumatyzm, w chorobach bakteryjnych skóry, dróg oddechowych i przewodu pokarmowego. Ciepły wywar z łodyg i liści wykorzystuje się w leczeniu grypy. Liście są używane również w okładach do leczenia stanów zapalnych. Wywar przyrządzany z kwiatów jest używany jako środek antyseptyczny, do mycia i dezynfekcji ran. Dojrzałe owoce jak i liście są lekko przeczyszczające, jagody wykorzystywane są również do przygotowywania napojów fermentowanych[4].

Giętkie łodygi Cissus verticillata były wykorzystywane w dawnych czasach także do wyrobu lin.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 1 lutego 2012].
  2. 2,0 2,1 The Plant List (ang.). [dostęp 1 lutego 2012].
  3. Top Tropicals (ang.). [dostęp 1 lutego 2012].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Cissus verticillata w: Eco Aldea (hiszp.). [dostęp 2 lutego 2012].
  5. Słownik pojęć związanych z mrówkami – Antstats
  6. doi:10.1093/aob/mcn237
  7. 7,0 7,1 Cleide de Sousa Lino i inni. Anti-Diabetic Activity of a Fraction from Cissus verticillata and Tyramine. „American Journal of Pharmacology and Toxicology”. 4 (2), 2007 (ang.). 
  8. 8,0 8,1 Glauce SB Viana i inni: Hypoglycemic and anti-lipemic effects of the aqueous extract from Cissus sicyoides (ang.). BMC Pharmacol. 2004; 4: 9., 8 czerwca 2004. [dostęp 2 lutego 2012].