Clostridium botulinum

Clostridium botulinum
Wybarwione bakterie. Na biegunach komórek zlokalizowane są przetrwalniki.
Systematyka
Królestwo	bakterie
Typ	Firmicutes
Klasa	Clostridia
Rząd	Clostridiales
Rodzina	Clostridiaceae
Rodzaj	Clostridium
Gatunek	C. botulinum
Nazwa systematyczna
Clostridium botulinum
van Ermengem, 1896
Cechy
Kształt	laseczka z przetrwalnikami

Laseczka jadu kiełbasianego (Clostridium botulinum) – jest Gram-dodatnią beztlenową laseczką należącą do rodzaju Clostridium. Nie ma rzęsek ani otoczki, jednak wytwarza przetrwalniki.

W Księdze Rekordów Guinnessa jest zaklasyfikowana jako najbardziej śmiercionośny organizm, bowiem wytwarza najsilniejszą egzotoksynę: „450 g tej trucizny teoretycznie mogłoby zlikwidować całą ludzkość.” – takie zdanie jest zamieszczone przy opisie bakterii Clostridium botulinum.

Fizjologia

Bakteria ta należy do ścisłych beztlenowców, wzrasta w temperaturach 24-33 °C przy lekko zasadowym pH. W środowisku kwasowym drobnoustrój traci zdolność wytwarzania przetrwalników. Przy dłużej trwających hodowlach bakteria może nie barwić się dodatnio metodą Grama.

Epidemiologia

C. botulinum jest wszechobecna (występuje w glebie, osadach morskich). Zarażenie występuje jako zatrucie pokarmowe lub dwukrotnie częstszy tzw. botulizm niemowląt (3-20 tydz. życia, najprawdopodobniej przez karmienie miodem zakażonym bakterią).

Toksyczność

Produkuje egzotoksynę (która jest jednak uwalniana dopiero po autolizie bakterii) zwaną jadem kiełbasianym. Różne szczepy wytwarzają różne jej rodzaje: A, B, C_a, C_b, D, E, F, G, z czego tylko toksyna G nie jest neurotoksyną (nie jest związana z żadnymi objawami chorobowymi). Botulina jest ciepłochwiejna, ulega degradacji po gotowaniu przez 20 minut. Mimo że toksyny są zaliczane do egzotoksyn, są one uwalniane dopiero, gdy bakteria ulegnie autolizie. Objawy kliniczne zatrucia botuliną nazywa się botulizmem.