Clostridium difficile

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Clostridium difficile
Clostridium difficile 01.png
Hodowla bakterii na agarze z krwią.
Systematyka
Królestwo bakterie
Typ Firmicutes
Klasa Clostridia
Rząd Clostridiales
Rodzina Clostridiaceae
Rodzaj Clostridium
Gatunek C. difficile
Nazwa systematyczna
Clostridium difficile
Hall & O'Toole, 1935
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Clostridium difficile - to gatunek Gram dodatnich beztlenowych przetrwalnikujących laseczek wykazujących zdolność ruchu[1]. Są jedną z najczęstszych przyczyn rzekomobłoniastego zapalenia jelit, poważnego schorzenia spowodowanego nadmiernym namnożeniem C. difficile w świetle jelita grubego[2]. Drobnoustrój izolowany jest od około 95% pacjentów cierpiących na tę chorobę[3]. Niekontrolowana proliferacja jest skutkiem eradykacji normalnej flory fizjologicznej w następstwie antybiotykoterapii lekami o szerokim spektrum działania.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Clostridium difficile występuje powszechnie w środowisku, a także stanowi składnik flory fizjologicznej przewodu pokarmowego niektórych gatunków zwierząt - nie dotyczy to jednak człowieka. Wyjątek stanowią niemowlęta i małe dzieci, skolonizowane w około 70% przypadkach[4], jednak u nich obecność bakterii jest zazwyczaj bezobjawowa. Prawdopodobnie związane jest to z niewykształceniem odpowiednich receptorów w nabłonku jelitowym. Częstość występowania drobnoustroju u dorosłych wynosi około 3% i niektóre źródła zaliczają go do flory fizjologicznej[5].

Kolonizacja bakterią wzrasta w przypadku hospitalizacji, i wynosi według różnych źródeł 15-35%[6]. Drugim czynnikiem predysponującym jest przyjmowanie antybiotyków o szerokim spektrum działania lub cytostatyków zaburzających odnowę nabłonka.

W ciągu ostatniej dekady liczba zakażeń C. difficile wzrosła w Stanach Zjednoczonych wielokrotnie; szacuje się, że 94% zakażeń związanych jest z kontaktem ze służbą zdrowia, z tego trzy czwarte miało początek poza środowiskiem szpitalnym[7].

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Antybiotyki[edytuj | edytuj kod]

Laseczki są oporne na znaczną część stosowanych antybiotyków. Naturalna oporność na aminoglikozydy wynika z korzystania przez ten lek zależnego od tlenu transportu do komórki (C. difficile przebywa w warunkach beztlenowych)[6]. Spektrum działania wielu stosowanych powszechnie leków, jak cefalosporyny, nie obejmuje tej bakterii.

Pomimo aktywności wielu chemioterapeutyków in vitro, aktywność wobec drobnoustroju w organizmie zachowuje tylko kilka z nich. Lekiem pierwszego rzutu jest skuteczny wobec beztlenowców metronidazol, podawany doustnie. Normalnie wchłania się on w górnym odcinku przewodu pokarmowego, jednak w przypadku rzekomobłoniastego zapalenia jelit stężenie w kale wystarcza do zniszczenia bakterii[6]. Możliwe jest podawanie leku drogą parenteralną, przy czym nie wiadomo czy zwiększa to sukces terapeutyczny[6]. Szczepy oporne wyizolowano już we Francji[6].

W przypadku niepowodzenia, należy podać doustnie glikopeptydy (wankomycyna lub teikoplanina). Wyizolowano szczepy średnio wrażliwe na te antybiotyki, jednak nie jest to prawdopodobnie przyczyna braku skuteczności leczenia. Nawet szczepy C. difficile średnio wrażliwe mają około 200 razy mniejsze wartości MIC od stężenia glikopeptydu[6].

Aktywność zachowuje także ryfampicyna, ale ze względu na szybkie narastanie oporności odradzane jest używanie tego leku. W leczeniu można zastosować także bacytracynę oraz kwas fusydowy.

Nawrót choroby po pierwszym leczeniu występuje u około 20 % chorych, po drugim leczeniu u około 40 % [8].

Bakterioterapia fekalna[edytuj | edytuj kod]

Polega na wprowadzeniu do jelit pożytecznych bakterii występujących w zdrowych jelitach, które wypierają C. difficile. Pożyteczne bakterie są w kale od zdrowego dawcy. Rozpuszczony kał wprowadzany jest przez lewatywę [8].

Przypisy

  1. Mikrobiologia i choroby zakaźne. Gabriel Virella. Wydawnictwo Urban&Partner. Wrocław 2000 rok. ISBN 83-85842-59-4. Strony 133-135
  2. Pseudomembranous Colitis
  3. Służba Zdrowia, nr 75-77 (2968-2970); 21-28 września 2000
  4. Kiedy antybiotyki działają "za dobrze" - Jane E. Brody, New York Times
  5. Choćby: Patologia. Robins. Strona 651 ISBN 83-89581-92-2
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Antybiotykoterapia praktyczna. Danuta Dzierżanowska. ISBN 978-83-7522-013-1. Wydanie IV. Strony 116, 283-288
  7. Vital Signs: Preventing Clostridium difficile Infections. „Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR)”. 61 (09), s. 157-162, March 9, 2012. Centers for Disease Prevention and Control. 
  8. 8,0 8,1 Maryn McKenna. Swapping Germs: Should Fecal Transplants Become Routine for Debilitating Diarrhea?. „Scientific American”, 6. XII. 2011. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Mikrobiologia lekarska. Maria Lucyna Zaremba i Jerzy Borowski. Wydawnictwo PZWL, wydanie III (dodruk). ISBN 83-200-2896-5. Strony: 302-308

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.