Cmentarz Na Rossie w Wilnie
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Cmentarz Na Rossie w Wilnie | |
 Stara Rossa w Wilnie, Brama Główna |
|
| Państwo |  Litwa |
| Miejscowość | Wilno, Rossa |
| Adres | ul. Rossa 32 11351 Wilno |
| Typ cmentarza | wyznaniowy |
| Wyznanie | katolicki |
| Data otwarcia | 6 maja 1801 |
| Architekt | Józef Poussier |
|
Położenie na mapie Wilna
  Cmentarz Na Rossie w Wilnie
|
|
|
Położenie na mapie Litwy
 Cmentarz Na Rossie w Wilnie
|
|
 54°40′06″N 25°18′16″E / 54.668333333333, 25.304444444444Na mapach: 54°40′06″N 25°18′16″E / 54.668333333333, 25.304444444444 |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
.jpg)
Cmentarz Na Rossie w Wilnie (cmentarz Misjonarzy Na Rossie w Wilnie, lit. Rasų kapinės), zespół cmentarny w dzielnicy Rossa w Wilnie, założony w 1769[1], w 1801 oficjalnie zalegalizowany przez magistrat wileński, poważnie zniszczony w 1952, zamknięty w 1967; 10,8 ha; wpisany do rejestru zabytków w 1969.
Cmentarz Na Rossie jest jedną z czterech polskich nekropolii narodowych. W skład zespołu cmentarnego wchodzi Stara Rossa (1769), Nowa Rossa (1847), Cmentarz Wojskowy (1920), mauzoleum Matka i Serce Syna (1936).
Zachowane na cmentarzu obiekty zabytkowe znajdują się w złym stanie technicznym[2].
Pochowani na cmentarzu [edytuj]
Na cmentarzach spoczywają polscy żołnierze polegli w bojach 1919, 1920, 1939 i 1944, a także znane postacie polskiej, białoruskiej i litewskiej historii, m.in.:
- Adam Ferdynand Adamowicz – jeden z pionierów weterynarii polskiej, prezes Wileńskiego Towarzystwa Lekarskiego
- Franciszak Alachnowicz – białoruski działacz narodowy (mogiła symboliczna)
- Bolesław Bałzukiewicz – polski rzeźbiarz, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
- Józef Bałzukiewicz – polski malarz
- Jonas Basanavičius – litewski polityk i działacz społeczny
- August Bécu – polski lekarz, ojczym Juliusza Słowackiego
- Kazys Boruta – pisarz i polityk litewski
- Janina Burchardówna – dziennikarka
- Jan O'Connor – lekarz, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
- Mikalojus Konstantinas Čiurlionis – litewski malarz i kompozytor
- Aleksander Dalewski – polski działacz patriotyczny
- Wacław Dziewulski – polski fizyk, wydawca, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
- Antonina Fiszer – aktorka wileńskiego teatru
- Antoni Józef Gliński (1818-1865) – polski bajkopisarz
- Władysław Horodyjski – filozof, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
- Czesław Jankowski – polski poeta, krytyk, publicysta, historyk, krajoznawca, działacz społeczny
- Ludwik Janowski (1878-1921) – polski historyk kultury, profesor
- Wacław Jasiński (1881-1936) – polski lekarz pediatra, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
- Adam Jocher – polski bibliotekarz, wykładowca Uniwersytetu Wileńskiego, autor jednej z pierwszych polskich bibliografii narodowych
- Maria Piłsudska z Koplewskich primo voto Juszkiewiczowa – pierwsza żona Marszałka Józefa Piłsudskiego
- Franciszka Kleczkowska (1827-1889) – działaczka oświatowa, organizatorka tajnego nauczania
- Juliusz Kłos – polski architekt, historyk architektury, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie
- Felicjan Kochanowski (1831-1887) – polski ksiądz, działacz oświatowy
- Joachim Lelewel – polski historyk, działacz polityczny, profesor
- Anton Łuckiewicz – białoruski historyk, działacz narodowy i krytyk literacki (mogiła symboliczna)
- Iwan Łuckiewicz – białoruski działacz narodowy, pierwotnie pochowany w Zakopanem.
- Józef Łukaszewicz – polski fizyk, geolog, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
- Ludwika z Piłsudskich Majewska (1880-1924) – siostra Marszałka Józefa Piłsudskiego
- Wacław Leon Makowski – polski księgarz i wydawca.
- Mikołaj Malinowski – polski historyk, archeolog
- Józef Montwiłł – polski bankier, współzałożyciel Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie
- Jerzy Orda – polski historyk kultury, archiwista, działacz społeczny i przewodnik po Wilnie
- Onufry Pietraszkiewicz – polski poeta
- Adam Piłsudski – polski polityk, brat marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, wiceprezydent Wilna, senator IV kadencji w II RP
- Karol Podczaszyński – polski architekt, przedstawiciel klasycyzmu, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
- Rafał Radziwiłłowicz – polski lekarz psychiatra, działacz społeczny, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego, współzałożyciel Towarzystwa Medycyny Społecznej, inicjator powołania Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (1920)
- Aldona Rajecka (zm. 1922) – polska nauczycielka i działaczka oświatowa, organizatorka tajnego nauczania
- Euzebiusz Słowacki – polski teoretyk i historyk literatury, tłumacz, dramatopisarz, ojciec Juliusza Słowackiego
- Franciszek Smuglewicz – polski malarz i rysownik, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
- Ludwik Sokołowski (1882-1936) – polski inżynier, architekt, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
- Balys Sruoga – litewski poeta, prozaik, dramaturg, profesor Uniwersytetu Litewskiego w Kownie
- Wiktor Staniewicz (1866-1932) – polski matematyk, profesor, rektor Uniwersytetu Stefana Batorego w latach 1921-1922
- Albin Stepowicz – białoruski publicysta, działacz polityczny
- Kazimir Swajak – białoruski ksiądz katolicki, działacz narodowy
- Władysław Syrokomla – polski poeta i tłumacz epoki romantyzmu
- Jurgis Šlapelis – litewski działacz społeczny i pedagog, radny miasta Wilna.
- Eustachy Tyszkiewicz – polski archeolog, historyk, kolekcjoner
- Jonas Vileišis – litewski dziennikarz, polityk i prawnik, burmistrz Kowna (1921–1931)
- Petras Vileišis – litewski inżynier i przedsiębiorca, brat Jonasa
- Witold Węsławski (1855-1930) – polski działacz oświatowy, lekarz, wieloletni prezes polskiego Towarzystwa „Oświata” i „Macierzy Polskiej”
- Jan Kazimierz Wilczyński – polski lekarz, kolekcjoner i wydawca
- Antoni Wiwulski – polski architekt i rzeźbiarz, twórca pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie
- Stanisław Karol Władyczko – polski lekarz neurolog i psychiatra, profesor Instytutu Psychoneurologicznego w Petersburgu i Uniwersytetu Stefana Batorego
- Bronisław Wróblewski – polski profesor prawa Uniwersytetu Stefana Batorego
- Tadeusz Wróblewski – polski prawnik i teoretyk prawa, założyciel Biblioteki Wróblewskich w Wilnie
- Bronisław Żongołłowicz – polski ksiądz katolicki, prof. prawa kanonicznego Uniwersytetu Stefana Batorego, wiceminister wyznań religijnych i oświecenia publicznego, poseł na Sejm III kadencji w II RP.
Po lewej stronie bramy cmentarza znajduje się grób Marii z Billewiczów Piłsudskiej, miejsce pochówku urny z sercem Józefa Piłsudskiego. Nagrobek wieńczy płyta granitowa wydobyta na terenie polskiej wsi kresowej Bronisławka na Wołyniu. Płyta została obrobiona i oszlifowana przez Bolesława Sypniewskiego w warszawskim Zakładzie Kamieniarskim Sypniewskich przy ulicy Powązkowskiej (zakład ten mieści się w tym miejscu do dnia dzisiejszego), tam też został wykuty słynny napis na płycie: "Matka i serce syna".[3]
Przy bramie wejściowej, znajduje się kwatera żołnierska o powierzchni 0,2 ha na której spoczywają polscy oficerowie i ochotnicy polegli w latach 1919-1920 w walkach o Wilno, a także żołnierze Armii Krajowej polegli podczas operacji Ostra Brama w 1944 r.
W 2010 roku, z inicjatywy Społecznego Komitetu Opieki nad Starą Rossą, uruchomiono stronę internetową z historią cmentarza, gdzie można zobaczyć stare i współczesne zdjęcia oraz poznać pełną listę pochowanych tam osób[4].
Przypisy
- ↑ Juliusz Kłos, Wilno: przewodnik krajoznawczy, Wilno 1937, s. 229.
- ↑ gaw. Cmentarz na Rossie w alarmująco złym stanie. „Rzeczpospolita”, 16-04-2008. ISSN 0208-9130.
- ↑ W. Wiernic, Dzieje granitowego głazu, "Gazeta Polska", 12 V 1937
- ↑ naszdziennik.pl: Cmentarz na Rossie ma stronę internetową. [dostęp 06.12.2010].
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Rosa al. Rossa w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IX (Poźajście – Ruksze) z 1888 r.
- Strona Społecznego Komitetu Opieki nad Starą Rossą
|
||||||||||||||||||||||||||||||
