Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy
Płyta z inskrypcją
Płyta z inskrypcją
Państwo  Polska
Miejscowość Gdańsk
Miejsce Grodzisko, ul. 3 Maja
Projektant Hanna Klementowska, Jacek Krenz
Odsłonięto 24 maja 2002
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy
Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy
Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy
Ziemia 54°21′27″N 18°38′34″E/54,357500 18,642778Na mapach: 54°21′27″N 18°38′34″E/54,357500 18,642778
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy – zbudowany w 2002 roku w Gdańsku symboliczny cmentarz upamiętniający gdańskie cmentarze różnych wyznań zniszczone po II wojnie światowej, głównie w latach 70. XX wieku. Znajduje się w parku u podnóża Góry Gradowej, nieopodal kościoła pw. Bożego Ciała. Odbywają się tu uroczystości ekumeniczne.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu II wojny światowej zaczęto odbudowę miasta. W tym okresie gdańskie nekropolie nie miały swojego zarządcy, a krewni wielu pochowanych tam osób zginęli w czasie walk lub wyjechali. Po zaprzestaniu pochówków, w latach 1946–47, większość cmentarzy zamknięto, a na przełomie lat 60. i 70. ostatecznie zlikwidowano. Pozostały po nich nieliczne ślady - najczęsciej w postaci parków i skwerów z regularnymi szpalerami drzew, odwzorowujących układ dawnych alei cmentarnych. Z kawałków tablic czasem dało się jeszcze odczytać fragmenty nazwisk i dat. Wiele płyt nagrobnych miało napisy w języku niemieckim, co przyczyniło się do przyspieszenia likwidacji tych miejsc.

Tereny dawnych cmentarzy przeznaczono pod zabudowę mieszkaniową, budowę dróg, a także na zieleńce i parki miejskie.

Inicjatywa powstania cmentarza-pomnika[edytuj | edytuj kod]

W maju 1998 Rada Miasta Gdańska poparła inicjatywę Kaliny Zabuskiej i społecznego komitetu i specjalną uchwałą zaakceptowała pomysł upamiętnienia nieistniejących gdańskich cmentarzy poprzez postawienie pomnika.

Kamień węgielny pod cmentarz został wmurowany 31 października 2000, a pomnik odsłonięto 24 maja 2002. Autorami projektu są Hanna Klementowska i Jacek Krenz.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Forma pomnika-cmentarza kształtem przypomina świątynię. Układ drzew wyznacza coś na kształt nawy głównej oraz naw bocznych. Pomiędzy nimi znajdują się kamienne kolumny w kształcie pni, symbolizujące umierające drzewa. Na szczątkach nagrobków różnych wyznań spoczywa granitowa płyta, tworząca ołtarz ofiarny, a zarazem katafalk. Na cokole umieszczona jest inskrypcja pochodząca z wiersza Maschy Kaléko – "...tym, co imion nie mają". Szpalery drzew spina żywopłot, uformowany w kształcie absydy. W przecięciu absydy pojawia się widok na ścianę z jasnego kamienia, symbolizującą przejście dla zmarłych, zmierzających ku wieczności.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy. [dostęp 1.11.2008].
  2. Jan Trzciński: Historia Cmentarza Nieistniejących Cmentarzy w Gdańsku. Tygodnik Powszechny. [dostęp 1.11.2008].
  3. Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy na stronach miasta Gdańska