Cmentarz katolicki św. Wincentego à Paulo w Bydgoszczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cmentarz św. Wincentego à Paulo w Bydgoszczy
Krzyż
Krzyż
Państwo  Polska
Miejscowość Bydgoszcz
Adres ul. Stefana Wyszyńskiego 56
85-620 Bydgoszcz
Typ cmentarza wyznaniowy
Wyznanie Kościół katolicki
Data otwarcia 1884
Zarządca Parafia św. Wincentego à Paulo w Bydgoszczy
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
Cmentarz św. Wincentego à Paulo w Bydgoszczy
Cmentarz św. Wincentego à Paulo w Bydgoszczy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz św. Wincentego à Paulo w Bydgoszczy
Cmentarz św. Wincentego à Paulo w Bydgoszczy
Ziemia 53°08′12″N 18°02′24″E/53,136667 18,040000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Cmentarz św. Wincentego à Paulo w Bydgoszczycmentarz katolicki w Bydgoszczy.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz znajduje się na wschodnim obrzeżu Osiedla Leśnego, w północnej części Bydgoszczy. Od zachodu graniczy z ul. Stefana Wyszyńskiego i świątynią parafialną pw. Zmartwychwstania Pańskiego, od wschodu z terenem składowo-przemysłowym, od południa z ul. Pułaskiego i zabudową, zaś od północy z linią kolejową

Historia[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz powstał w latach 1882-1885 na terenie podmiejskiej gminy Bielawy. Przeznaczony był zarówno dla katolików, jak i ewangelików Jego pierwotny obszar wynosił 1 ha, a w 1910 r. został powiększony o 0,5 ha[1].

Po przejściu Bydgoszczy do odrodzonej Rzeczypospolitej w 1920 r. i znacznym poszerzeniu granic miasta, cmentarz został włączony w gestię służb komunalnych. W 1924 r. na Bielawkach została erygowana nowa parafia katolicka św. Wincentego à Paulo, a jej organizację powierzono Zgromadzeniu Misjonarzy z Krakowa. Świątynię parafialną w formie rzymskiego Panteonu zlokalizowano przy alejach Ossolińskich i wznoszono przez cały okres międzywojenny.

W 1924 r. Rada Miasta przekazała parafii nieodpłatnie cmentarz na Bielawach, a w 1929 r. zbyła dodatkowo parcelę o powierzchni 2 ha. Kolejne powiększenia terenu cmentarza nastąpiły: w 1945 r., w latach 70. XX w. i w 1981 r.[1] W 1933 r. wzniesiono kaplicę przedpogrzebową według projektu inż. Bolesława Polakiewicza[2], a po II wojnie światowej na osi głównej alei wybudowano betonowy krzyż, przy którym w latach 70. XX w. ustawiono figurę Matki Boskiej[1].

W 1970 r. na osiedlu Leśnym został powołany ośrodek duszpasterski, którego kaplicą wyznaczono dom przedpogrzebowy na cmentarzu. 15 grudnia 1979 r. została erygowana parafia Zmartwychwstania Pańskiego, wydzielona z parafii św. Wincentego à Paulo. Lokalizację nowej świątyni ustalono na działce pochodzącej z darowizny, położonej na dawnym wyrobisku piasku i sąsiadującej od północy z cmentarzem. Dwukondygnacyjny kościół powstał w latach 1981-1985 według projektu arch. J. Sudara, Gronowskiego i T. Czerniawskiego, wszyscy z Bydgoszczy. Teren otaczający kościół włączono w obręb cmentarza. Poświęcenie świątyni nastąpiło 26 września 1982 r., a jego konsekracja 24 marca 1985 r. przez ks. bp Jana Nowaka. Kościół posiada powierzchnię użytkową 500 m², a w jego otoczeniu w latach 1985-1987 wzniesiono dom parafialny oraz plebanię[3].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz posiada wymiary: 300 × 400 m i powierzchnię 18 ha. Obszar posiada rzut w formie litery „L”. Na jego terenie pochowanych jest ok. 35 tys. osób[4]. Najstarsza, przedwojenna część cmentarza znajduje się w jego centrum (na południe od kościoła Zmartwychwstania Pańskiego)[1]. Cmentarz jest ogrodzony betonowo-metalowym ogrodzeniem, w którym wykonano 3 bramy wejściowe: dwie od strony ul. Wyszyńskiego i jedną od ul. Pułaskiego. Możliwe jest także wejście od strony kościoła Zmartwychwstania Pańskiego[1].

Pod względem powierzchni i liczby pochowanych osób cmentarz jest drugą nekropolią w Bydgoszczy po cmentarzu komunalnym przy ul. Wiślanej[1].

Zasłużeni[edytuj | edytuj kod]

Niektóre osoby zasłużone dla Bydgoszczy i regionu pochowane na cmentarzu[5]:

Osoba Rok urodzenia Rok śmierci Uwagi
Karol Alchimowicz 1911 1996 Plastyk, operator filmowy, fotografik, współzałożyciel klubu filmowców Jupiter. Malował miniatury – kopie dzieł wybitnych malarzy. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Jan Biedowicz 1890 1961 Artysta plastyk, nauczyciel. Od 1923 r. w Bydgoszczy. Po wojnie wizytator szkolnictwa artystycznego. Autor obrazów z kręgu postimpresjonizmu. Kilka jego prac znajduje się w Muzeum Okręgowym.
Stanisław Brandowski 1864 1935 Dziennikarz, literat, wydawca. Pracował w redakcjach polskich czasopism w Krakowie i Lwowie. Od 1923 r. związał się z "Dziennikiem Bydgoskim". Oprócz pracy dziennikarskiej zajmował się pisarstwem. Bibliografia jego tekstów obejmuje kilkaset artykułów, opowiadań, nowel, powieści i dramatów.
Eugenia Czarlińska-Schedlin 1883 1968 Zasłużona nauczycielka i społecznik. W okresie zaboru pruskiego prowadziła Bibliotekę Polską. Po odzyskaniu niepodległości pracowała w Miejskim Katolickim Gimnazjum Żeńskim. W czasie okupacji brała udział w tajnym nauczaniu. Patronka ulicy Czarlińskich na osiedlu Niepodległości w Fordonie.
Władysław Dreas 1884 1975 W 1920 r. przybył z Westfalii do Nakła, a w 1925 r. do Bydgoszczy. Pracował w pionie policyjnym Starostwa Powiatowego. Współzałożyciel Bydgoskiego Towarzystwa Numizmatycznego. W 1945 r. mianowany wicestarostą. Autor opracowania „Powiat bydgoski oskarża”.
Tadeusz Esman 1903 1987 Historyk, archiwista, działacz społeczny i polityczny. Od 1927 w Bydgoszczy. Organizator i dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Archiwum Państwowego. W 1945 r. organizował i był wiceprezesem Wojewódzkiej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich oraz Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego. Od 1971 r. honorowy członek TMMB, w którym wiele lat był wiceprezesem. Działacz Stronnictwa Demokratycznego.
Wincenty Gordon 1900 1982 Współzałożyciel harcerstwa w Bydgoszczy. W czasie II wojny światowej należał do „Szarych Szeregów”. Niestrudzony szperacz dziejów miasta i jego kronikarz. Publikował w „Kalendarzu Bydgoskim”, Ilustrowanym Kurierze Polskim i „Dzienniku Wieczornym”. Jego cykle to: „Z teki szperacza”, „Bydgoskie dzielnice”, „Bydgoskie kościoły”. Od 1980 r. Honorowy członek TMMB. Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie
Stanisław Iżela 1914 2000 Uczestnik kampanii wrześniowej. Należał do AK. Od 1946 r. w Bydgoszczy. Dawny piłkarz Cracovii, należał do BKS Polonia w latach 1946-1949. Dwadzieścia lat śpiewał (tenor) w operach i operetkach.
Bernard Kaczmarek 1909 1982 Handlowiec. W konspiracji, we współpracy z AK i „Mieczem i Pługiem” założył grupę, która doprowadziła do wykrycia i zbombardowania wyrzutni rakiet V1 w Peenemünde.
Andrzej Kulwieć 1884 1946 Kapitan Wojska Polskiego. Wykładowca w Szkole Podchorążych. Współpracował z „Belloną”, „Żołnierzem Polskim, „Polską Zbrojną” i z bydgoskimi gazetami. Zajmował się tematyką historyczną, której poświęcał szkice, eseje i rozprawki popularno- naukowe. W Pomorskim Muzeum Wojskowym znajduje się tablica pamięci.
Kazimierz Kummer 1934 1962 Literat i dziennikarz. Od 1956 r. w Bydgoszczy Redaktor audycji literackich w Rozgłośni Polskiego Radia. Publikował reportaże, felietony i utwory prozatorskie. Autor powieści „Klatka” (osnutej na kanwie bydgoskich wydarzeń we wrześniu 1939 r.) oraz tomu prozy „Namiętności”.
Dimitrios Nikolaidis 1949 2001 Grek urodzony w Bułgarii. Wszechstronnie wykształcony (filologia nowogrecka , historia z archeologią, teologia). Autor zbioru wierszy „Odys i ja”, powieści „Dolina Józefata”. Od 1987 r. w Bydgoszczy. Tłumacz literatury polskiej na język bułgarski i odwrotnie. Nagrodzony w konkursie poetyckim „Ikarowe strofy” (1994).
Marian Norkowski 1935 2001 Sportowiec. Od 1953 r. w Bydgoszczy. Grał w klubie „Gwardia” („Polonia”). W znaczącym stopniu wpłynął na awans drużyny piłkarskiej do I ligi. Był w niej dwukrotnie królem (1958, 1960) i wicekrólem (1961) strzelców. Reprezentant Polski. W 1960 r. w składzie reprezentacji narodowej na olimpiadę w Rzymie.
Jerzy Orlicz 1930 2004 Założyciel i długoletni prezes Klubu Miłośników Filmu „Mozaika”. Przez 18 lat członek zarządu Rady Polskiej Federacji DKF w Warszawie. Patron ulicy na Czyżkówku.
Mieczysław Połukard 1930 1985 Sportowiec. Od 1955 r. w Bydgoszczy, gdzie w „Gwardii” („Polonii”) jeździł na żużlu. Indywidualny (1954) i drużynowy (1955) mistrz Polski. Zwycięzca Kryterium Asów (1958). Był pierwszym polskim żużlowcem, który zakwalifikował się do finału indywidualnych mistrzostw świata (1959). Dwukrotny medalista drużynowych mistrzostw świata (złoty 1961 i brązowy 1962 medal). Zdobywca Złotego Kasku (1965). Karierę sportową przerwał wypadek w 1968 r., w wyniku którego amputowano mu nogę. Zajął się wówczas szkoleniem młodzieży żużlowej. Zginął na torze, potrącony przez młodego zawodnika. Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
Augustyn Träger-Sęk 1896 1957 Pracownik wywiadu Wojska Polskiego. Od 1934 r. w Bydgoszczy. W czasie II wojny światowej działał w organizacji „Miecz i Pług”. Brał udział w lokalizacji miejsca produkcji rakiet V1 i V2 w Peenemünde. Meldunki z tej bazy dostarczane mu przez syna Romana przekazywał do wywiadu AK w Warszawie. Stamtąd trafiały do Londynu. Ich efektem było zniszczenie fabryki przez lotnictwo alianckie. Na kamienicy, w której mieszkał przy Wełnianym Rynku 10 znajduje się tablica pamięci.
Mieczysław Wielicz 1910 1983 Właściwe nazwisko: Kowalczyk. W sezonie 1938-1939 i od 1945 r. w Bydgoszczy. Aktor i reżyser teatralny. Ulubieniec publiczności, w przeciągu 50. lat wystąpił w 240. spektaklach. Prezes Stowarzyszenia Polskich Artystów Teatru i Filmu. Patron ulicy na osiedlu Przylesie w Fordonie.
Bogusław Sujkowski 1900 1964 Z zawodu leśnik. Od 1946 r. w Bydgoszczy. Autor 25. książek historycznych. Debiutował w 1930 r. powieścią „Garść wspomnień piechura”. Ważniejsze z nich to: „Bolko zapomniany”, „Liście koka”, „Nie bogowie”, „Dziewice słońca” i „Jantarowy szlak”. Patron ulicy na Jarach.
Zdzisław Wendyński 1919 1984 Dyrygent, współzałożyciel i pierwszy kierownik bydgoskiego Studia Operowego (1956), w latach 1964-1969 dyrektor i kierownik artystyczny Państwowego Teatru Muzycznego Opery i Operetki w Bydgoszczy.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 http://www.cmentarz.bydgoszcz.pl/index.php?id=9 dostęp 08-12-2013
  2. autora licznych willi na Sielance w latach 20. XX w.
  3. Rogalski Bogumił. Architektura sakralna Bydgoszczy dawniej i dziś. [w.] Kronika Bydgoska XII (1990). Bydgoszcz 1991
  4. Woźniak Zbigniew: Bydgoskie cmentarze. [w.] Bydgoska Gospodarka Komunalna. Bydgoszcz 1996. ISBN 83-85860-37-1
  5. http://www.bydgoszcz.pl/miasto/poznaj_miasto/bydgoska_aleja_zasluzonych.aspx?page=4 dostęp 20-04-2010

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Woźniak Zbigniew: Bydgoskie cmentarze. [w.] Bydgoska Gospodarka Komunalna. Bydgoszcz 1996. ISBN 83-85860-37-1
  • Rudnicki Daniel Bernard: Cmentarz na Bielawach. Cmentarz parafii pw. św. Wincentego a'Paulo w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2009. ISBN 978-83929542-0-0