Cmentarz Na Rossie w Wilnie
| Cmentarz Na Rossie w Wilnie | |
Stara Rossa w Wilnie, Brama Główna |
|
| Państwo | |
| Miejscowość | Wilno, Rossa |
| Adres | ul. Rossa 32 11351 Wilno |
| Typ cmentarza | wyznaniowy |
| Wyznanie | katolicki |
| Data otwarcia | 6 maja 1801 |
| Architekt | Józef Poussier |
| Na mapach: | |
Cmentarz Na Rossie w Wilnie (cmentarz Misjonarzy Na Rossie w Wilnie, lit. Rasų kapinės), zespół cmentarny w dzielnicy Rossa w Wilnie, założony w 1769[1], w 1801 oficjalnie zalegalizowany przez magistrat wileński, poważnie zniszczony w 1952, zamknięty w 1967; 10,8 ha; wpisany do rejestru zabytków w 1969.
Cmentarz Na Rossie jest jedną z czterech polskich nekropolii narodowych. W skład zespołu cmentarnego wchodzi Stara Rossa (1769), Nowa Rossa (1847), Cmentarz Wojskowy (1920), mauzoleum Matka i Serce Syna (1936).
Zachowane na cmentarzu obiekty zabytkowe znajdują się w złym stanie technicznym[2].
[edytuj] Pochowani na cmentarzu
Na cmentarzach spoczywają polscy żołnierze polegli w bojach 1919, 1920, 1939 i 1944, a także znane postacie polskiej, białoruskiej i litewskiej historii, m.in.:
- Adam Ferdynand Adamowicz - jeden z pionierów weterynarii polskiej, prezes Wileńskiego Towarzystwa Lekarskiego
- Franciszak Alachnowicz - białoruski działacz narodowy (mogiła symboliczna)
- Bolesław Bałzukiewicz - polski rzeźbiarz, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
- Józef Bałzukiewicz - polski malarz
- Jonas Basanavičius - litewski polityk i działacz społeczny
- August Bécu - polski lekarz, ojczym Juliusza Słowackiego
- Kazys Boruta - pisarz i polityk litewski
- Janina Burchardówna - dziennikarka
- Jan O'Connor - lekarz, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
- Mikalojus Konstantinas Čiurlionis - litewski malarz i kompozytor
- Wacław Dziewulski - polski fizyk, wydawca, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
- Antonina Fiszer - aktorka wileńskiego teatru
- Antoni Józef Gliński (1818-1865) - polski bajkopisarz
- Władysław Horodyjski - filozof, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
- Czesław Jankowski - polski poeta, krytyk, publicysta, historyk, krajoznawca, działacz społeczny
- Ludwik Janowski (1878-1921) - polski historyk kultury, profesor
- Wacław Jasiński (1881-1936) - polski lekarz pediatra, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
- Adam Jocher – polski bibliotekarz, wykładowca Uniwersytetu Wileńskiego, autor jednej z pierwszych polskich bibliografii narodowych
- Maria Piłsudska z Koplewskich primo voto Juszkiewiczowa - pierwsza żona Marszałka Józefa Piłsudskiego
- Franciszka Kleczkowska (1827-1889) - działaczka oświatowa, organizatorka tajnego nauczania
- Juliusz Kłos - polski architekt, historyk architektury, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie
- Felicjan Kochanowski (1831-1887) - polski ksiądz, działacz oświatowy
- Joachim Lelewel - polski historyk, działacz polityczny, profesor
- Anton Łuckiewicz - białoruski historyk, działacz narodowy i krytyk literacki (mogiła symboliczna)
- Iwan Łuckiewicz - białoruski działacz narodowy, pierwotnie pochowany w Zakopanem.
- Józef Łukaszewicz - polski fizyk, geolog, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
- Ludwika z Piłsudskich Majewska (1880-1924) - siostra Marszałka Józefa Piłsudskiego
- Wacław Leon Makowski - polski księgarz i wydawca.
- Mikołaj Malinowski - polski historyk, archeolog
- Józef Montwiłł - polski bankier, współzałożyciel Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie
- Jerzy Orda - polski historyk kultury, archiwista, działacz społeczny i przewodnik po Wilnie
- Onufry Pietraszkiewicz - polski poeta
- Adam Piłsudski - polski polityk, brat marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, wiceprezydent Wilna, senator IV kadencji w II RP
- Karol Podczaszyński - polski architekt, przedstawiciel klasycyzmu, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
- Rafał Radziwiłłowicz - polski lekarz psychiatra, działacz społeczny, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego, współzałożyciel Towarzystwa Medycyny Społecznej, inicjator powołania Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (1920)
- Aldona Rajecka (zm.1922) - polska nauczycielka i działaczka oświatowa, organizatorka tajnego nauczania
- Euzebiusz Słowacki - polski teoretyk i historyk literatury, tłumacz, dramatopisarz, ojciec Juliusza Słowackiego
- Franciszek Smuglewicz - polski malarz i rysownik, profesor Uniwersytetu Wileńskiego
- Ludwik Sokołowski (1882-1936) - polski inżynier, architekt, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego
- Balys Sruoga - litewski poeta, prozaik, dramaturg, profesor Uniwersytetu Litewskiego w Kownie
- Wiktor Staniewicz (1866-1932) - polski matematyk, profesor, rektor Uniwersytetu Stefana Batorego w latach 1921-1922
- Albin Stapowicz - białoruski publicysta, działacz polityczny
- Kazimier Swajak - białoruski ksiądz katolicki, działacz narodowy
- Władysław Syrokomla - polski poeta i tłumacz epoki romantyzmu
- Jurgis Šlapelis - litewski działacz społeczny i pedagog, radny miasta Wilna.
- Eustachy Tyszkiewicz - polski archeolog, historyk, kolekcjoner
- Jonas Vileišis - litewski dziennikarz, polityk i prawnik, burmistrz Kowna (1921–1931)
- Petras Vileišis - litewski inżynier i przedsiębiorca, brat Jonasa
- Witold Węsławski (1855-1930) - polski działacz oświatowy, lekarz, wieloletni prezes polskiego Towarzystwa "Oświata" i "Macierzy Polskiej"
- Jan Kazimierz Wilczyński - polski lekarz, kolekcjoner i wydawca
- Antoni Wiwulski - polski architekt i rzeźbiarz, twórca pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie
- Stanisław Karol Władyczko - polski lekarz neurolog i psychiatra, profesor Instytutu Psychoneurologicznego w Petersburgu i Uniwersytetu Stefana Batorego
- Bronisław Wróblewski - polski profesor prawa Uniwersytetu Stefana Batorego
- Tadeusz Wróblewski - polski prawnik i teoretyk prawa, założyciel Biblioteki Wróblewskich w Wilnie
- Bronisław Żongołłowicz - polski ksiądz katolicki, prof. prawa kanonicznego Uniwersytetu Stefana Batorego, wiceminister wyznań religijnych i oświecenia publicznego, poseł na Sejm III kadencji w II RP.
Po lewej stronie bramy cmentarza znajduje się grób Marii z Billewiczów Piłsudskiej, miejsce pochówku urny z sercem Józefa Piłsudskiego.
Przy bramie wejściowej, znajduje się kwatera żołnierska o powierzchni 0,2 ha na której spoczywają polscy oficerowie i ochotnicy polegli w latach 1919-1920 w walkach o Wilno, a także żołnierze Armi Krajowej polegli podczas operacji Ostra Brama w 1944.
W 2010 z inicjatywy Społecznego Komitetu Opieki nad Starą Rossą uruchomiono stronę internetową z historią cmentarza, gdzie można zobaczyć zdjęcia tego miejsca zarówno sprzed lat, jak i współczesne, oraz poznać pełną listę pochowanych tam osób[3].
Przypisy
- ↑ Juliusz Kłos, Wilno : przewodnik krajoznawczy, Wilno 1937, s. 229.
- ↑ gaw. Cmentarz na Rossie w alarmująco złym stanie. „Rzeczpospolita”, 16-04-2008. ISSN 0208-9130.
- ↑ naszdziennik.pl: Cmentarz na Rossie ma stronę internetową. [dostęp 06.12.2010].
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Rosa al. Rossa w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IX (Poźajście – Ruksze) z 1888 r.
- Strona Społecznego Komitetu Opieki nad Starą Rossą
|
||||||||||||||||||||||||||||||