Cockney

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Cockney – gwara miejska języka angielskiego używana przez mieszkańców Londynu, wywodzących się z niższych warstw społecznych (klasy robotniczej). Słowo ‘Cockney’ opisuje nie tylko dialekt i akcent pochodzące ze wschodniego Londynu, ale także osobę, która używa danej gwary[1].

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

W latach 1050–1100 słowo to pisane było jako ‘Cokenei’. Etymologia tego słowa nie jest jasna i zawsze była kwestionowana. Pierwszym leksykografem tego słowa był John Minshew, który w swojej książce Ductor in Linguas (1617) twierdził, że słowo ‘Cockney’ pochodzi od dwóch słów: cock i neigh. Sugerował także, że słowo to może pochodzić od łacińskiego słowa incoctus. W późniejszym czasie etymologia tego słowa została zinterpretowana przez Whittingtona w słowniku ‘The English Oxford Dictionary’. Whittington doszedł do wniosku, że słowo ‘Cockney’ pochodzi od słów ‘cock’ i ‘egg’ (cock’s egg) oznaczających zdeformowane jajo, znoszone przez młode kury. Francis Grose's w swoim ‘A Classical Dictionary of the Vulgar Tongue’ (1785) uznał, że ze słowem ‘Cockney’ związana jest następująca historia:

„Mieszkaniec Londynu będąc na wsi i słysząc rżenie konia nagle wykrzyknął, Panie! Jak ten koń się śmieje! Osoba stojąca obok wyjaśniła mu, że ten dźwięk nazywa się rżeniem. Następnego ranka, gdy usłyszał, że kogut zapiał krzyknął „Czy słyszysz jak ten kogut rży?”

W słowniku Webster's New Universal Unabridged Dictionary słowo "Cocaigne" odnosiło się do wszystkich mieszkańców Londynu i jego przedmieść. Słowo to miało różne pisownie Cocagne, Cockayne, Cocknay i w końcu Cockney. Ostatnie dwa oznaczały zarówno rozpieszczone dzieci jak i mieszkańców Londynu.

Słownictwo[edytuj | edytuj kod]

Cockney zawiera wiele terminów slangowych, nieznanych literackiej angielszczyźnie. Są to często zapożyczenia z języków obcych, np. cushty ("dobrze") z romskiego kuštipen, lub kosher ("uzasadniony") z hebrajskiego kašer ("odpowiedni", por. koszerność). Wiele wyrazów cockneyu wywodzi się z cockney rhyming slang, np. rabbit ("mówić").

Wymowa[edytuj | edytuj kod]

Cockney różni się od standardowej angielszczyzny także wymową:

Gramatyka[edytuj | edytuj kod]

W gramatyce cockney odbiega od języka literackiego:

  • zastępowaniem nieakcentowanego zaimka my ("mój") przez me ("mnie")
  • negacją czasowników przez partykułę ain't

Cockney rhyming slang[edytuj | edytuj kod]

Powstanie Cockney rhyming[edytuj | edytuj kod]

W skład Cockney’u wchodzi Cockney Rhyming Slang (CRS). Pochodzenie Cockney Rhyming Slangu nie jest dokładnie wyjaśnione i istnieje kilka hipotez o pochodzeniu tego slangu:

  1. Pierwsza hipoteza mówi, że slang ten wyrósł w więzieniu, aby więźniowie mogli się swobodnie porozumiewać bez wiedzy pracowników więziennych.
  2. Inna historia mówi o sprzedawcach posługujących się tym slangiem na rynku po to, aby klienci nie wiedzieli, o czym mówią sprzedawcy.
  3. Jeszcze inna wersja zakłada, że Rhyming Slang powstał po to, aby policjanci nie rozumieli, o czym mieszkańcy miasta mówią między sobą. Jednak z czasem i policjanci nauczyli się slangu.

Pomimo tych hipotez wiele ludzi wierzy, że Cockney Rhyming slang powstał jedynie dla zabawy, aby bawić się słowami.

Cockney rhyming slang opiera się na znajdowaniu rymu do wyrazu, który jest bezpośrednim skojarzeniem do wyrazu użytego w zdaniu, np.:

  • She has got very nice bacons – dosłownie: Ona ma bardzo fajne bekony
    • skojarzenie do wyrazu nielogicznego "bacons": eggs (jajka – Anglicy jadają śniadania składające się z jajek i bekonu)
    • rym do skojarzenia: legs ("nogi")
  • tłumaczenie na urzędowy angielski: She has got very nice legs ("Ona ma bardzo fajne nogi")

Tworzenie Cockney rhyming slang[edytuj | edytuj kod]

Jak sama nazwa wskazuje Cockney rhyming slang (w tł. dosł. rymujący się slang) polega na rymowaniu. Zasadą jest znalezienie rymu (słowa, zwrotu lub frazy) do wyrazu, którego chcemy użyć w zdaniu i zamienienie go na to rymujące się słowo. Słowo, które zamierza się powiedzieć nie ma żadnego związku ze słowem zamienionym. Najważniejszy jest tutaj rym np.:

Cockney apple and pears

RP stairs

Przykład “Let’s go up those apples!”

Jednym z pierwszych słów użytych jako Cockney Rhyming Slang było “butcher’s hook’ które oznacza czasownik ‘look’. np.: „Let's have a butchers at that magazine” Czasami używamy tylko pierwszego słowa z dwóch wyrazów np. ‘trouble and strife’ rym dla ‘wife’. W tym przypadku trouble=wife lub ‘China plate’ rym dla mate ‘What’s up? me old China.

UWAGA: W Cockney Rhyming Slangu nie używamy wszystkich słów-zamienników, które się rymują . Każde słowo ma swój własny ‘odpowiednik ‘(czyli słowo rymujące się). Takie ‘odpowiedniki’ możemy znaleźć w słownikach internetowych lub w słowniku Ayto, J. (2002). The Oxford Dictionary of Rhyming Slang. Nowy Jork: Oxford University Press.

Tylko pozornie taka gwara stwarza możliwości do wielu dwuznaczności.

Kim jest prawdziwy Cockney?[edytuj | edytuj kod]

Prawdziwy Cockney musi być urodzony w obrębie słyszalności dzwonów kościoła St. Mary-le-Bow we wschodniej części Londynu. Historia kościoła jest długa i ciekawa. Po Wielkim pożarze Londynu w 1666 roku, Sir Christopher Wren odbudował i odrestaurował kościół. W tym czasie kościół był uważany za najpiękniejszy w swojej historii. W 1941 dzwony kościoła zostały zbombardowane podczas II wojny światowej, dlatego dwadzieścia lat później zostały zamienione. Podczas II wojny światowej prawdziwi Cockney nie przychodzili na świat z powodu braku szpitali. Krótko mówiąc, tak długo, jak dzwony kościoła ST Mary-le-Bow były słyszalne, prawdziwi Cockney przychodzili na świat. W 2000 roku zostało przeprowadzone ciekawe badanie. Zostało zmierzone, jak daleko są słyszalne dzwony kościoła St Mary-le-Bow. Badanie wykazało, że dzwony są słyszalne 6 mil na wschód, 5 mil na północ, 3 mile na południe i 4 mile na zachód. Tradycyjne dzielnice, w których używa się Cockney, to te, w których jest słyszalne bicie dzwonów kościoła ST Mary-le-Bow. Są to Shoreditch, Bow and Mile End, Hackney, Millwall, Poplar, Limehouse, Wapping, Stepney, Spitalfields, Whitechapel i Bethnal Green. Ponadto istnieją dwa miasta poza Londynem, które powstały poprzez migracje Londyńczyków - są to Basildon i West Horndon.

Przypisy

  1. Paweł Rogaliński: British Accents: Cockney, RP, Estuary English. Łódź: 2011, s. 8-10. ISBN 978-83-272-3282-3.
  2. Cockney accent – main features. rogalinski.com.pl, 2010-05-28. [dostęp 2011-08-21].
  3. Cockney. W: Thomas Burns McArthur, Roshan McArthur: Concise Oxford Companion to the English Language. Oxford University Press, 2005. ISBN 0192806378.