Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Collegium Maius
Obiekt zabytkowy nr rej. A-11 z 1936
dziedziniec Collegium Maius
dziedziniec Collegium Maius
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków, ul. Jagiellońska
Ukończenie budowy XV
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Collegium Maius
Collegium Maius
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Collegium Maius
Collegium Maius
Ziemia 50°03′42″N 19°56′01″E/50,061667 19,933611Na mapach: 50°03′42″N 19°56′01″E/50,061667 19,933611
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Krużganki na dziedzińcu
Widok fasady od ul. Jagiellońskiej z wykuszem i szczytami

Collegium Maius – najstarszy budynek Akademii Krakowskiej, znajdujący się na rogu ulicy św. Anny i Jagiellońskiej w Krakowie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki Collegium Maius wiążą się z rokiem 1400, kiedy nastąpiła odnowa Akademii Krakowskiej. Wtedy od rodziny Pęcherzów z Rzeszotar Władysław Jagiełło wykupił za 600 grzywien[1], pochodzących z zapisu królowej Jadwigi, narożną kamienicę. Budowla była powiększana w ciągu XV wieku poprzez wykup sąsiednich budynków, ostatecznie połączonych po pożarze w 1492 roku. Wewnętrzny dziedziniec otoczono wówczas arkadowymi krużgankami o późnogotyckich, kryształowych sklepieniach. Nazwy Collegium Maius używano od połowy XV w.

W Collegium Maius na parterze mieściły się lektoria (sale wykładowe), a na piętrze Stuba Communis (izba wspólna), biblioteki i mieszkania profesorskie.

W niezmienionym stanie budowla przetrwała aż do przebudowy w stylu neogotyckim, mającej przystosować ją na potrzeby Biblioteki Jagiellońskiej. Prace w latach 1840-1856 prowadził Karol Kremer, a w latach 1861-1873 Herman Bergmann. Collegium Maius było siedzibą Biblioteki do roku 1940. Wkrótce potem rozpoczęto prace kierowane przez prof. Karola Estreichera, mające budynkowi przywrócić stan sprzed 1840. Collegium Maius zostało wówczas przeznaczone na siedzibę Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Muzeum[edytuj | edytuj kod]

Decyzją senatu uniwersyteckiego w 1947 roku powołano Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego z siedzibą w Collegium Maius. W jego zbiorach znajdują się głównie przedmioty związane z dziejami uniwersytetu. W tym m.in[2].

Budynek[edytuj | edytuj kod]

Collegium Maius jest budowlą wzniesioną z kamienia i cegły. Fasada przy ul. Jagiellońskiej ma gotyckie szczyty oraz wykusz. Na dziedziniec, pośrodku którego znajduje się studnia, prowadzi gotycki portal. Dziedziniec obiega ganek, wsparty na krużgankach, które posiadają kryształowe sklepienie. Na ganek pierwszego piętra prowadzą dwie pary schodów – większe noszą nazwę profesorskich[3]. Od strony południowej, na pierwszym piętrze widoczne jest ozdobne, późnogotyckie wejście do Librarii – jest to tzw. Porta Aurea.

W pobliżu portalu, na ścianie znajduje się zegar, wygrywający o godz. 9:00, 11:00, 13:00, 15:00 i 17:00 utwór Jana z Lublina z XVI wieku oraz pieśń akademicką Gaudeamus Igitur. Wtedy też z zegara wychodzą figury, przedstawiające sześć postaci: pedela UJ, królową Jadwigę, króla Władysława Jagiełłę, Jana z Kęt, Hugona Kołłątaja oraz Stanisława ze Skarbimierza. Zegar ten jest czwartym z kolei, został uruchomiony w 2000 roku[4].

Przypisy

  1. Zagadkowy Kraków, Kraków 2003, str. 254, ISBN 83-908148-9-7
  2. Praca zbiorowa: Collegium Maius. Przewodnik Ilustrowany.. Kraków: Foto liner s.c., 2013. ISBN 9788362559107.
  3. Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego DZIEJE GMACHU
  4. Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego GRAJĄCY ZEGAR

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]