Columbia (imię)
Columbia – poetyckie określenie Ameryki i żeńska personifikacja Stanów Zjednoczonych. Stanowiło ono inspirację dla nazywania tym imieniem wielu osób, miejsc, obiektów, instytucji i przedsiębiorstw na półkuli zachodniej i nie tylko.
Spis treści |
Etymologia [edytuj]
Columbia jest nowołacińskim toponimem zbudowanym z rdzenia Columb- pochodzacego od nazwiska podróżnika Krzysztofa Kolumba oraz końcówki -ia, popularnej w łacińskich nazwach krajów (np. Britannia "Brytania", Gallia "Galia"). Oznacza zatem "Ziemia Kolumba".
Historia [edytuj]
Imię Columbia określające "Amerykę" (rozumianą jako "Europejskie kolonie w Nowym Świecie") znalazło się po raz pierwszy w cotygodniowej relacji z debat parlamentu brytyjskiego, która ukazywała się w Gentleman's Magazine[1][2]. Publikowanie debat parlamentarnych było technicznie nielegalne, więc zostały one wydane pod ukrytą nazwą Reports of the Debates of the Senate of Lilliput, a fikcyjne nazwy były używane przez większość osób i miejsc, które znalazły się w zapisie. Większość z nich było przejrzystymi anagramami, lub podobnymi zniekształceniami prawdziwych imion; niektóre z nich były zaczerpnięte bezpośrednio z powieści Jonathana Swifta, Podróże Guliwera, a kilka z nich występowało w klasycznym lub neoklasycznym stylu. Takimi były lerne oznaczające Irlandię, Iberia - będąca określeniem Hiszpanii i Columbia - określenie Ameryki (rozumianej jako "Europejskie kolonie w Nowym Świecie")[3].
Wydaje się, że nazwa została ukuta przez Samuela Johnsona, którego uważano za autora wprowadzającego eseju ("Columbia" już się pojawia w nim), w którym tłumaczył niezwykłość wynikającą z zamiany angielskich nazw na ich odpowiedniki w postaci "liliputów". Johnson zanotował imię także w Debates w latach 1740-1743. Nazwa pojawiała się później w Gentleman's Magazine do grudnia 1746 roku. Columbia jest oczywistą kalką językową Ameryki, której podstawę stanowią: nazwisko odkrywcy, Krzysztofa Kolumba i imię nieco mniej znanego Amerigo Vespucciego.
Gdyby postanowienia parlamentu, których wiele decyzji miało bezpośredni wpływ na kolonie, były rozprowadzane i ściśle przestrzegane w brytyjskich koloniach w Ameryce, imię "Columbia" byłoby kojarzone z pokoleniem założycieli Stanów Zjednoczonych.
W drugiej połowie XVIII wieku amerykańscy koloniści zaczęli nabywać poczucia tożsamości, odrębnej od tego jakie posiadali ich brytyjscy kuzyni po drugiej stronie Oceanu. W tym czasie wspólnym zwyczajem w wielu europejskich państwach było używanie łacińskiego imienia w formalnych czy poetyckich kontekstach by dodać sobie dodatkowy stopień poważania w danym kraju. W wielu przypadkach narodowości były były spersonifikowanymi pseudo-klasycznymi boginiami o łacińskich imionach[4]. W efekcie w Ameryce, jako kontynencie nie znanym i nie nazwanym przez Rzymian zwyczaj ten mógł ulec naśladowaniu.
W czasie rewolucji amerykańskiej imię Columbia utraciło komiczny wydźwięk odnoszący się do "liliputów" i ugruntowało się jako alternatywna lub poetycka nazwa dla Ameryki. Nazwa Columbia pojawia się na przykład w kolekcji bezpłatnych wierszy napisanych przez absolwentów Uniwersytetu Harvarda w 1761 roku z okazji koronacji i małżeństwa brytyjskiego króla, Jerzego III[5]:
- Behold, Britannia! in thy favour'd Isle;
- At distance, thou, Columbia! view thy Prince,
- For ancestors renowned, for virtues more;[6]
Nazwa "Columbia" szybko zaczęła być stosowana na wiele sposobów, odzwierciedlając amerykańską tożsamość. Zbudowany w 1773 roku w Massachusetts statek otrzymał miano Columbia, a później stał się sławny jako statek badawczy i użyczył swojej nazwy dla innych "Columbii".
Personifikacja [edytuj]
Jako pół-mityczna postać Columbia pojawia się po raz pierwszy w poezji Philisa Weathleya, począwszy od 1776 roku, podczas wojny o niepodległość:
- One century scarce perform'd its destined round,
- When Gallic powers Columbia's fury found;
- And so may you, whoever dares disgrace
- The land of freedom's heaven-defended race!
- Fix'd are the eyes of nations on the scales,
- For in their hopes Columbia's arm prevails[7].
Szczególnie w XIX wieku Columbia była przedstawiana jako bogini - kobieca narodowa personifikacja Stanów Zjednoczonych, porównywalna do Brytanii, włoskiej Italii turrity i francuskiej Marianne, często występujących w politycznych karykaturach XIX i początków XX wieku. Personifikacja Ameryki nazywana była czasem "Lady Columbia" lub "Miss Columbia".
Wizerunek spersonifikowanej Columbii nigdy nie został ustalony, ale prezentowana była najczęściej jako kobieta między młodym, a średnim wiekiem, nosząca klasycznie drapowane szaty, ozdobione gwiazdami i paskami. W popularnej wersji występowała w czerwono-białej sukni w paski i miała na sobie niebieską bluzkę, szal lub skrzydła ozdobione białymi gwiazdkami. Jej fryzura bywała zróżnicowana; czasem wpięte w nią pióra przypominały fryzury Indian, a innym razem miała na sobie wieniec laurowy, lecz najczęściej na jej głowie widniała czapka frygijska.
Posągi spersonifikowanej Columbii można znaleźć w następujących miejscach:
- Statue of Freedom - pochodząca z 1863 roku, znajdująca się na szczycie amerykańskiego Kapitolu choć nie jest obecnie nazywana "Columbią", to jednak posiada wiele charakterystycznych dla niej cech.
- na szczycie Memorial Hall w Filadelfii, zbudowana w 1876 roku.
- W Jackson Park w Chicago znajduje się Statue of Republic ("Golden Lady"), która również uznawana jest jako Columbia
- W National Memorial Cemetery of the Pacific pochodząca z 1949 roku.
Przypisy
- ↑ The Gentleman's Magazine, Vol. 8, June 1738, p. 285
- ↑ Proceedings of the Massachusetts Historical Society, Dec. 1885, pp. 159-165
- ↑ Debates in Parliament, Samuel Johnson.
- ↑ Np. "Galia" - Francja, "Luzytania" - Portugalia, "Kaledonia" - Szkocja, "Hibernia" - Irlandia, "Polonia" - Polska itd.
- ↑ Hoyt, Albert. The Name 'Columbia' , The New England Historical & Genealogical Register, July 1886, pp. 310-313.
- ↑ Pietas et Gratulatio Collegii Cantabrigiensis apud Novanglos, no. xxix. Boston, Green and Russell, 1761.
- ↑ Selections from Phillis Wheatley Poems and Letters