Czernidłak błyszczący

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Coprinellus micaceus)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Czernidłak błyszczący
Coprinellus micaceus G4.JPG
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina kruchaweczkowate
Rodzaj Coprinellus
Gatunek czernidłak błyszczący
Nazwa systematyczna
Coprinellus micaceus (Bull.) Vilgalys, Hopple & Jacq. Johnson
Taxon 50(1): 234 (2001)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Coprinellus micaceus G4 (2).JPG
Coprinellus micaceus G2.jpg

Czernidłak błyszczący (Coprinellus micaceus (Bull.) Vilgalys, Hopple & Jacq. Johnson) – gatunek grzybów z rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten po raz pierwszy opisany został w 1786 przez Pierre'a Bulliarda jako Agaricus micaceus Bull., w 1838 przeniesiony do rodzaju Coprinus jako Coprinus micaceus (Bull.) Fr[2]. Franciszek Błoński w 1896 nadał mu polską nazwę czernidłak błyszczący[3]. W 2001 jednak gatunek ten przeniesiono do odrębnego rodzaju Coprinellus, tak więc polska nazwa stała się niespójna z nazwą naukową. Na niektórych polskojęzycznych stronach internetowych opisywany jest jako czernidłaczek błyszczący[4], jest to jednak nazwa nieużywana w źródłach naukowych.

Synonimy łacińskie[2]:

  • Agaricus micaceus Bull. 1786
  • Coprinus micaceus (Bull.) Fr. 1838
  • Coprinus micaceus f. dermatovelatus E. Ludw. 2007
  • Coprinus micaceus f. irregularis Vouk & Pevalek 1915
  • Coprinus micaceus (Bull.) Fr. 1838 f. micaceus
  • Coprinus micaceus var. elegans Naveau 1923
  • Coprinus micaceus var. granularis Peck 1894
  • Coprinus micaceus var. hyalinus Bogart 1975
  • Coprinus micaceus var. laetior Fr.
  • Coprinus micaceus var. mammosus Babos 1976
  • Coprinus micaceus (Bull.) Fr. 1838 var. micaceus
  • Coprinus micaceus var. nudus Thüm.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Wysokość: 2-4 cm. Źółtobrązowawy, o dzwonkowatym kształcie, pofałdowany i bruzdowany, za młodu pokryty błyszczącymi ziarenkami pozostałości osłony. W wilgotnych warunkach kapelusze rozpływają się[5].

Blaszki

U młodych okazów białe, z wiekiem ciemniejące, w końcu czarne, jednak ich ostrza długo pozostają białe. Są gęste i wąsko przyrośnięte. Podczas wilgotnej pogody rozpływają się[6].

Trzon

Długość 5-10 cm, szerokość (,3-),5 cm. Jest cylindryczny, w środku pusty, u młodych okazów biały i drobno oprószony, u starszych gładki i lśniący[6].

Wysyp zarodników

Brunatnoczarny. Zarodniki o rozmiarach 8-10 × 4-6 μm[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

W Europie Środkowej i w Polsce jest pospolity. Występuje w lasach, ogrodach, w parkach. Rośnie na butwiejących pniach i przy korzeniach drzew, od maja do listopada, często w gęstych kępkach[6].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny. Jadalne są młode okazy, prawdopodobnie jednak grzyb jest trujący w połączeniu z alkoholem etylowym[5]. Według innych autorów posądzanie go o trujące własności w połączeniu z alkoholem jest bezzasadne[7].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • Coprinellus angulatus (czernidłaczek kanciastozarodnikowy). Trudny do odróżnienia. Ma matową powierzchnię i ostrza blaszek nie są białe. Pewne rozróznienie daje dopiero obserwacja zarodników pod mikroskopem[8].
  • grzybówka zgięta (Mycena inclinata) – podobna kolorem i również rośnie gromadnie na pniakach, ale ma białe blaszki i drobniejszy kapelusz[6].
  • Coprinellus xanthothrix – różni się żółtą, filcowatą podstawą trzonu[9]
  • kruchaweczka zaroślowa (Psathyrella candolleana) – ma podobnie czerniejce blaszki, ale kapelusz bez promienistego pomarszczenia[9].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  3. Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Na grzyby. [dostęp 2013-09-18].
  5. 5,0 5,1 Ewald Gerhardt: Przewodnik GRZYBY. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2001, s. 164.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  8. Warmia i Mazury. [dostęp 2012=08-16].
  9. 9,0 9,1 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.