Cuda Jezusa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cuda Jezusa
Cud w Kanie, Giotto, XIV w.
Cud w Kanie, Giotto, XIV w.

Cuda Jezusa − nadprzyrodzone czyny Jezusa, których według chrześcijan miał dokonać w okresie swojej działalności w Ziemi Świętej, jak to zostało opisane w Ewangeliach. Opisy cudów stanowią jedną trzecią materiału literackiego Ewangelii[1].

Ewangelista Jan napisał, iż tylko część cudów dokonanych przez Chrystusa została opisana w Ewangeliach[2]. Teologia chrześcijańska zamyka je w czterech kategoriach: uzdrowienia fizyczne, egzorcyzmy (uwolnienia opętanych osób od złych duchów), wskrzeszenia umarłych i cuda nad naturą fizyczną.

W Ewangeliach synoptycznych, tzn. u Mateusza, Marka i Łukasza, Jezus odrzuca żądanie Żydów, by cudem poświadczył autorytet z którym naucza[3]. Doktryna chrześcijańska upatruje w Jezusowych cudach wypełnienia się proroctw Starego Testamentu odnośnie do przymiotów Mesjasza Pańskiego[4] W 35 rozdziale Księgi Izajasza zostało zapowiedziane, że w czasach mesjańskich niewidomi będą odzyskiwali wzrok, głusi słuch, niemi mowę, chorzy zdrowie[5]. U Jana zostało podkreślonych siedem znaków, które stanowią szkielet mesjańskiej działalności: od cudownej przemiany wody w wino na godach w Kanie Galilejskiej, aż po wskrzeszenie przyjaciela Łazarza w Betanii w Judei (rozdziały 1,19−12,50)[6].

Niektórzy badacze chrześcijańscy prezentują argumenty za historycznością cudów[7]. Bibliści chrześcijańscy w większości uznają autentyczność przynajmniej części cudów[8]. Są również badacze, którzy uznają perykopy o cudach za historie figuratywne, ukrywające tajemnicze sensy, nie zaś opisy realnych wydarzeń. Historycy nie są w stanie potwierdzić lub zaprzeczyć opisom cudów Chrystusa czy innych postaci biblijnych.

Z punku widzenia religioznawczego historyczność cudów Jezusa nie jest podstawowym zagadnieniem badań, ponieważ taumaturgowie znani są w innych religiach (np.: Budda i Mahomet - choć sam sobie tej władzy nie przypisywali, Apoloniusz z Tiany). Religioznawcza analiza cudów prowadzona jest przede wszystkim ze względu na ich cele i metody[9].

Tło historyczno−kulturowe[edytuj | edytuj kod]

W czasach Chrystusa powszechnie wierzono w możliwość dokonania znaków, w cuda. Bogowie i półbogowie, jak Herkules, Asklepios (grecki lekarz, który stał się bogiem), czy Izyda w Egipcie uzdrawiali, według wierzeń, z przeróżnych chorób, a nawet zachowywali od śmierci[10]. Utrzymywano również, iż śmiertelni, ale sławni, czy też szczególnie uzdolnieni mogą czynić cuda. Istniały np. mity o filozofach, jak Pitagoras czy Empedokles, którzy uspokajali sztormy czy zapobiegali zarazom. Witano ich jak bogów[11][12]. Żydzi wierzyli, że prorok Eliasz uzdrawiał z trądu i przywracał do życia. Echa tych wierzeń znajdują swoje odbicie w Starym Testamencie[13]. W I w. czyny Apoloniusza z Tiany były tak sławne i tak przypominały niektóre z tych dokonanych przez Jezusa, iż oponenci Ojców Kościoła z III w. opisywali je i używali jako argumentów przeciwko oryginalności i boskiej naturze Chrystusa. Jednym ze znanych odpierających ich argumenty był Euzebiusz z Cezarei[14].

Ewangelie bazowały na tle hellenistycznym i żydowskim I w. Pojęcia cudownego czynu czy cudu w jakimś stopniu odnoszą się do środowiska powstania pism kanonicznych[15]. Wywodzące się z filozofii greckiej pojęcie cudu, jako czynu wykraczającego poza prawa natury, jest jednak obce tradycji Biblijnej, jak zresztą samo pojęcie praw natury. Bóg był uważany za pana przyrody i w jego woli, a nie stałych prawach, widziano źródło regularności zjawisk. Stąd też grecki termin τέρας oznaczający cud jest użyty w ewangeliach jedynie trzykrotnie w liczbie mnogiej (τέρατα) oznaczając czyn, potwierdzający czyjąś moc i władzę – jednokrotnie w odniesieniu do Jezusa (J 4,48), dwukrotnie w odniesieniu do fałszywych mesjaszy (Mt 24,24; Mk 13,22). Częściej użyte są terminy δυνάμεις (czyn płynący z mocy) oraz σημεῖον (znak)[16].

Rodzaje i motywy[edytuj | edytuj kod]

Cuda Chrystusa można w uproszczony sposób podzielić, jak to czyni np. w książce The Miracles of Jesus H. Van der Loos, na dwie podstawowe kategorie: te które dotyczyły ludzi − "uzdrowienia", także "uwolnienia" od złego ducha (np. uzdrowienie niewidomego Bartymeusza[17]) oraz te które dotyczyły panowania nad naturą (np. Jezusowe kroczenie po wodzie[18]). Uzdrowienia dzielą się na: uzdrowienia z choroby, uwolnienia od złego ducha i wskrzeszenia umarłych. Wśród tych znaków czymś szczególnym i niepowtarzalnym pod każdym względem jeśli chodzi o opisywane w Ewangeliach cuda, było Przemienienie na Górze Tabor. Cud ten dotyczył niejako Jezusa samego[19]. "Cudem cudów" było zaś Zmartwychwstanie Chrystusa i związany z nim cały szereg objawień się pierwszym uczniom[20].

Co charakterystyczne, jeśli chodzi o cudowne uzdrowienia dokonywane przez Jezusa, nigdy nie zażądał on za nie jakiejś odpłaty czy wynagrodzenia. W Ewangelii wg św. Mateusza Jezus uprzedza uczniów, by uzdrawiali chorych nie oczekując niczego w zamian. Zostaje to podkreślone w Mt 10,8: "Darmo otrzymaliście, darmo dawajcie!".

Znaczenie teologiczne[edytuj | edytuj kod]

Cuda Jezusa są w ewangeliach poświadczeniem jego posłannictwa i znakiem nadchodzącego Królestwa Bożego. Tradycja o cudotwórczej działalności Jezusa była częścią pierwotnego kerygmatu (Dz 2,22; 10,37n); zdaniem M. Karrera wzmianki o cudach Jezusa zawarto w hipotetycznym źródle Q. Relacje o cudach Jezusa przekazują wszystkie ewangelie, przy czym przekaz teologiczny każdej z nich ma swoje cechy indywidualne. W Ewangelii Marka cuda stanowią przede wszystkim dowód Bożego Synostwa Jezusa, a opisy cudów wkomponowane są w schemat tajemnicy mesjańskiej (Jezus zabrania rozgłaszania, że jest Mesjaszem). Egzorcystyczne praktyki Jezusa są ukazane jako element walki z szatanem i mocami zła. W Ewangelii Mateusza cuda są dowodem miłosierdzia Jezusa, przy czym miłosierdzie odgrywa tu też rolę motywującą. W Ewangelii Łukasza cuda poświadczają zbawcze posłannictwo Jezusa; zostaje też podkreślone, że nieodłącznym elementem cudu jest wiara. W Ewangelii Jana cuda ukazują chwałę Jezusa (J 2,11) i mają prowadzić do wiary, że jest on Mesjaszem i Synem Bożym (J 20,31)[21].

Synoptyczna tabela cudów Jezusa[edytuj | edytuj kod]

Ewangelie zawierają opisy 37 cudów oraz zmartwychwstania i objawień po zmartwychwstaniu. Niektóre z cudów opisuje tylko Jan Ewangelista, inne znane są tylko tradycji synoptycznej[22]:

L.P. Cud/znak Mateusz Marek Łukasz Jan
1 Zamiana wody w wino J 2,1-11
2 Uzdrowienie opętanego w synagodze w Kafarnaum Mk 1,21-28 Łk 4,31-37
3 Obfity połów Łk 5,1-11
4 Wskrzeszenie młodzieńca z Nain Łk 7,11-17
5 Uzdrowienie trędowatego Mt 8,1-4 Mk 1,40-45 Łk 5,12-16
6 Uzdrowienie syna dworzanina Mt 8,5-13 Łk 7,1-10 J 4,46-54
7 Uzdrowienie teściowej Piotra Mt 8,14-17 Mk 1,29-34 Łk 4,38-41
8 Egzorcyzmy o zachodzie słońca Mt 8,16-17 Mk 1,32-34 Łk 4,40-41
9 Uciszenie burzy Mt 8,23-27 Mk 4,35-41 Łk 8,22-25
10 Dwaj opętani w kraju Gadareńczyków Mt 8,28-34 Mk 5,1-20 Łk 8,26-39
11 Uzdrowienie paralityka w Kafarnaum Mt 9,1-8 Mk 2,1-12 Łk 5,17-26
12 Córka Jaira Mt 9,18-26 Mk 5,35-43 Łk 8,49-56
13 Kobieta cierpiąca na krwotok Mt 9,20-22 Mk 5,25-34 Łk 8,43-48
14 Uzdrowienie dwóch niewidomych Mt 9,27-31
15 Uzdrowienie opętanego niemowy Mt 9,32-34 Łk 11,14-15
16 Uzdrowienie chromego nad sadzawką J 5,1-18
17 Człowiek z uschłą ręką Mt 12,9-13 Mk 3,1-6 Łk 6,6-11
18 Niewidomy i niemy opętany Mt 12,22-28 Mk 3,20-30 Łk 11,14-23
19 Uzdrowienie kobiety w szabat Łk 13,10-17
20 Pierwsze rozmnożenie chleba Mt 14,13-21 Mk 6,31-34 Łk 9,10-17 J 6,5-15
21 Jezus chodzi po jeziorze Mt 14,22-33 Mk 6,45-52 J 6,16-21
22 Uzdrowienia w Genezaret Mt 14,34-36 Mk 6,53-56
23 Córka kobiety kananejskiej Mt 15,21-28 Mk 7,24-30
24 Uzdrowienie głuchoniemego w Dekapolis Mk 7,31-37
25 Drugie rozmnożenie chleba Mt 15,32-39 Mk 8,1-9
26 Uzdrowienie niewidomego w Betsaidzie Mk 8,22-26
27 Przemienienie Pańskie Mt 17,1-13 Mk 9,2-13 Łk 9,28-36
28 Opętany chłopiec (uzdrowienie epileptyka) Mt 17,14-21 Mk 9,14-29 Łk 9,37-49
29 Moneta w pyszczku ryby Mt 17,24-27
30 Człowiek chory na puchlinę wodną Łk 14,1-6
31 Dziesięciu trędowatych Łk 17,11-19
32 Uzdrowienie niewidomego od urodzenia J 9,1-12
33 Niewidomi pod Jerychem Mt 20,29-34 Mk 10,46-52 Łk 18,35-43
34 Wskrzeszenie Łazarza J 11,1-44
35 Nieurodzajne drzewo figowe Mt 21,18-22 Mk 11,12-14
36 Uzdrowienie uciętego ucha Łk 22,49-51
37 Cudowny połów 153 ryb J 21,1-14

Cuda w apokryfach[edytuj | edytuj kod]

Również księgi apokryficzne zawierają opisy szeregu cudów Jezusa[23]:

Cud/znak Źródło
Wskrzeszenie bogatego młodzieńca Tajemna Ewangelia Marka 1
Ujarzmienie i oczyszczenie wody Dzieciństwo Pana 2,2
Zrobienie ptaszków z gliny i ożywienie ich Dzieciństwo Pana 2,3
Wskrzeszenie chłopca Zenona Dzieciństwo Pana 9
Uzdrowienie stopy drwala Dzieciństwo Pana 10
Utrzymanie wody w płaszczu Dzieciństwo Pana 11
Cudowny zasiew Dzieciństwo Pana 12
Naciągnięcie kawałka drewna Dzieciństwo Pana 13
Wskrzeszenie nauczyciela Dzieciństwo Pana 14-15
Uzdrowienie ukąszonego Jakuba Dzieciństwo Pana 16
Wskrzeszenie dziecka Dzieciństwo Pana 17
Wskrzeszenie człowieka Dzieciństwo Pana 18
Cudowne narodziny z Dziewicy Protoewangelia Jakuba 19-20

Cuda Jezusa w judaizmie[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Jezus w judaizmie.

Literatura judaistyczna potwierdza cudotwórczą działalność Jezusa; twierdzi się w niej, że Jezus został skazany na śmierć, ponieważ czynił czary[24].

Według Talmudu Jezus został zabity w wigilię Paschy, ponieważ „czynił czary i zwodził Izraela” (Sanhedrin 43a). Cudotwórczą działalność Jezusa potwierdza Józef Flawiusz (Antiquitates 18, 3.3). Świadectwa te są o tyle ważne, że pochodzą od przeciwników Jezusa[25]. Talmud twierdzi również, że gdy przyjdzie prawdziwy mesjasz, to nie dokona żadnego cudu poza wybawieniem Izraela.

Przypisy

  1. Stanisław Gądecki: Cuda Jezusa. www.przk.pl, 2008. [dostęp 2011-05-11].
  2. J 21,25: «Jest ponadto wiele innych rzeczy, których Jezus dokonał, a które, gdyby je szczegółowo opisać, to sądzę, że cały świat nie pomieściłby ksiąg, które by trzeba napisać».
  3. Por. Mt 12,38-42; Mk 8,11-12, Łk 11,29-32.
  4. Patrz Łk 7,18-23, w nawiązaniu do których Chrystus odsyła uczniów Jana Chrzciciela z nakazem, by dali świadectwo, iż «niewidomi wzrok odzyskują, chromi chodzą, trędowaci doznają oczyszczenia i głusi słyszą; umarli zmartwychwstają».
  5. Iz 35,5-6. Również Iz 42,7 czy 26,19.
  6. Giuseppe Segalla: Giovanni (Vangelo). W: Nuovo Dizionario di Teologia Biblica. Wyd. 8. Cinisello Balsamo: Edizioni San Paolo, 2005, s. 669. ISBN 88-215-1579-6. (wł.)
  7. Cuda Chrystusa w aspekcie historycznym. xczerski.digita.pl. [dostęp 2011-06-16].
  8. Manfred Uglorz: Teologia zwiastowania i czynów Jezusa. Warszawa: Chrześcijańska Akademia Teologiczna, 1999, s. 222–223. ISBN 83-909272-3-3.
  9. Argument cudu. W: Marian Rusecki: Istota i gneza religii. Warszawa: Verbinum, 1989, s. 252-253. ISBN 83-85009-51-5.
  10. Wendy Cotter: Miracles in Greco-Roman antiquity: a sourcebook. Londyn: Routledge, 1999, s. 11–12. ISBN 0-415-11863-8.
  11. Dzieje Apostolskie opisują w rozdziale 14 wydarzenia w Listrze, gdzie został uzdrowiony pewien człowiek o bezwładnych nogach, dzięki interwencji św. Pawła Apostoła. Barnaba i Paweł mieli być wówczas wzięci za Zeusa i Hermesa, którzy zstąpili na ziemię. Znamienna reakcja na cud przypisany bogom pogańskim ucieleśnionym w osobach przybyszów.
  12. Wendy Cotter: Miracles in Greco-Roman antiquity: a sourcebook. Londyn: Routledge, 1999, s. 37–38. ISBN 0-415-11863-8.
  13. Por. np. 1Krl 7,8-24.
  14. Everett Ferguson, Michael P. McHugh, Frederick W. Norris: Encyclopedia of early Christianit, Volume 1. New York: Garland Pub., 1998, s. 804. ISBN 978-0-8153-3319-7. (ang.)
  15. Watson E. Mills, Roger Aubrey. Bullard: Mercer dictionary of the Bibl. Macon, Ga.: Mercer University Press, 1990, s. 61. ISBN 0-86554-373-9.
  16. Manfred Uglorz: Teologia zwiastowania i czynów Jezusa. Warszawa: Chrześcijańska Akademia Teologiczna, 1999, s. 218–220. ISBN 83-909272-3-3.
  17. Por. Mk 10,46-52.
  18. Por. Mk 6,45-52 czy J 6,16-21.
  19. Katechizm Kościoła Katolickiego. Poznań: Pallottinum, 2002, s. 141–142. ISBN 83-7014-430-6.
  20. Benedykt XVI: Jezus z Nazaretu. Od wjazdu do Jerozolimy do Zmartwychwstania. Kielce: Wydawnictwo Jedność, 2011, s. 257-294. ISBN 978-83-7660-222-6.
  21. Manfred Uglorz: Teologia zwiastowania i czynów Jezusa. Warszawa: Chrześcijańska Akademia Teologiczna, 1999, s. 220–225. ISBN 83-909272-3-3.
  22. Richard S. Ascough: Uzdrawiał, przemieniał, wskrzeszał: największe cuda Jezusa w interpretacji znanego biblisty. Kraków: Wydawnictwo eSPe, 2007, s. 198–199. ISBN 978-83-7482-111-7.
  23. Ewangelie apokryficzne. Marek Starowieyski (red.). T. 1. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2003, s. 266–271. ISBN 83-7318-139-3.
  24. Manfred Uglorz: Teologia zwiastowania i czynów Jezusa. Warszawa: Chrześcijańska Akademia Teologiczna, 1999, s. 221–222. ISBN 83-909272-3-3.
  25. Teologia Nowego Testamentu, pod red. F. Gryglewicz, KUL, Lublin 1986, t. 1, s. 39.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons