Cukrzyca typu MODY

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Cukrzyca typu MODY (MODY - akronim od ang. Maturity-Onset Diabetes of the Young, tj. "cukrzyca typu 2 u ludzi młodych") należy do mało rozpoznanych monogenowych postaci cukrzycy uwarunkowanych mutacjami w jednym genie i objawiających się u osób w wieku poniżej 35 lat. Stanowią 1–5 % wszystkich przypadków cukrzycy. Najczęstsze postacie cukrzycy, typ 1 i typ 2, są wielogenowe, tzn. na rozwój każdego przypadku ma wpływ wiele genów. Mimo że przebieg kliniczny postaci MODY zazwyczaj jest zbliżony do łagodnej formy cukrzycy typu 1, często mylone są z cukrzycą typu 2, kiedy nadmiar cukru we krwi ujawnia się w wieku dorosłym. Skuteczne rozpoznanie obejmuje test genetyczny. W przeciwieństwie do typu 1, który zawsze wymaga przyjmowania insuliny, chorzy z MODY często mogą przyjmować leki doustnie. [1]

Spis treści

[edytuj] Rozpoznanie i patogeneza

Chociaż u dzieci i młodzieży zdecydowanie przeważa cukrzyca typu 1 na tle autoimmunologicznym, a także coraz częściej występujące w tej grupie wiekowej przypadki cukrzycy typu 2, to można wyróżnić też odmienne od nich przypadki cukrzycy dziedziczonej monogenowo - w tym cukrzycę typu MODY.

Cukrzycę typu MODY można podejrzewać jeśli:

  • występuje w młodym wieku zazwyczaj w drugiej lub trzeciej dekadzie życia
  • występuje w rodzinach w kolejnych pokoleniach dziedziczona autosomalnie dominująco
  • klinicznie charakteryzuje się stosunkowo łagodnym przebiegiem w porównaniu z cukrzycą typu 1
  • u chorego nie występuje otyłość
  • występuje hipoinsulinemia (niski poziom insuliny we krwi)
  • nie występuje insulinooporność.

Cukrzyca typu MODY dziedziczona jest autosomalnie dominująco i związana jest z mutacjami genów, których ekspresja ma miejsce w komórkach β (beta) trzustki, co powoduje zaburzenia w wydzielaniu przez nie insuliny. Choroba występuje równie często u kobiet jak u mężczyzn. Prawdopodobieństwo odziedziczenia przez potomstwo jeżeli u jednego z rodziców występuje ta mutacja wynosi 50% zarówno u potomków płci męskiej jak i żeńskiej.

Ze względu na rodzaj mutacji wyróżnia się obecnie 6 typów choroby[2]:

Nazwa Gen Inne zaburzenia Lokalizacja mutacji Częstość Początek choroby Leczenie
MODY 1 odkryty w 1996 roku defekt syntezy HNF4-α (Hepatocyte Nuclear Factor - hepatocytowy czynnik jądrowy) obniżone stężenie w surowicy: trójglicerydów, apolipoprotein AII i CII i lipoproteiny Lp(a) gen HNF4A - chromosom 20[3] rzadka dojrzewanie lub wczesna dojrzałość dla większości - pochodne sulfonylomocznika doustnie; insulina dla niektórych
MODY 2 najlepiej poznana postać, spowodowana mutacją genu dla glukokinazy (chromosom 7), enzymu przekształcającego glukozę w glukozo-6-fosforan. Wskutek mutacji wyższe glikemie są konieczne do pobudzenia prawidłowej sekrecji insuliny.
Cechuje ją łagodny przebieg bez tendencji do kwasicy i ketozy.		 upośledzenie wątrobowej syntezy glikogenu, zwiększenie wątrobowej glukoneogenezy i jej upośledzenie jej zahamowania przy hiperglikemii, niska masa urodzeniowa noworodków gen GCK - chromosom 7[4] druga najczęstsza postać MODY, MODY 2 i 3 stanowią 2/3 wszystkich przypadków MODY możliwa umiarkowana hiperglikemia przy urodzeniu; inaczej - wczesne dzieciństwo dieta i ćwiczenia; lekarstwa zazwyczaj niepotrzebne; niektórzy nie wymagają leczenia w dzieciństwie
MODY 3 najczęstsza postać MODY, mutacja w genie czynnika transkrypcyjnego dla HNF1-α, cechuje się dużą wrażliwością na leczenie pochodnymi sulfonylomocznika tubulopatia, duża wrażliwość na działanie pochodnych sulfonylomocznika, wady rozwojowe układu moczowo-płciowego gen TCF1 (syn. HNF1A) chromosom 12[5] najczęstsza postać MODY dojrzewanie lub wczesna dojrzałość początkowo - dieta; dalej - pochodne sulfonylomocznika doustnie; insulina dla niektórych
MODY 4 opisana w 1997 r. wyjątkowo rzadko spotykanej mutacja IPF-1 (czynnik promotora insuliny). W przypadku homozygot istnieje ryzyko agenezji trzustki. agenezja trzustki (homozygoty) gen IPF1 - chromosom 13[6] rzadka wczesna dojrzałość; również później pochodne sulfonylomocznika doustnie; insulina dla niektórych
MODY 5 mutacja HNF1-β agenezja i torbielowatość nerek, inne wady układu moczowo-płciowego gen TCF2 (syn. HNF1B) - chromosom 17 rzadka dojrzewanie lub wczesna dojrzałość insulina; leczenie przyczynowe niewydolności nerek lub torbieli
MODY 6 opisana w 1999 roku mutacja genu NEUROD1/BETA2, produkt tego genu (czynnik transkrypcyjny Neuro D1) w połączeniu z IPF-1 przyłącza się do promotora genu insuliny[7]   gen NEUROD1/BETA2 - chromosom 2 rzadka w czwartej dekadzie życia insulina

MODY 1, 3, 5 przebiegają z znaczną hiperglikemią, zwłaszcza poposiłkową, wymagają leczenia insuliną kilka-kilkanaście lat po rozpoznaniu choroby. Opisano pozatrzustkowe manifestacje choroby związane z mutacjami w hepatocytowych czynnikach jądrowych. Są to np. zaburzenia lipidowe, tubulopatia nerkowa (np. pod postacią obniżenia progu nerkowego dla glukozy), wady rozwojowe nerek i macicy.

[edytuj] Leczenie

Na podstawie danych z analizy dużych grup pacjentów z cukrzycą MODY można stwierdzić, że w 1/3 leczeni są oni dietą, 1/3 pochodnymi sulfonylomocznika, a w 1/3 insuliną. W typie MODY3 ze względu na znaczną wrażliwość na pochodne sulfonylomocznika przez wiele lat można z powodzeniem stosować leczenie tymi lekami.

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ What is maturity-onset diabetes of the young (MODY)?. Diabetes Information Clearinghouse (NDIC). National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, NIH, 2007. NIH Publication No. 07–6141. (en)
  2. ↑ Appendix: Characteristics of Monogenic Forms of Diabetes. Diabetes Information Clearinghouse (NDIC). National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, NIH, 2007. NIH Publication No. 07–6141. (angielski)
  3. ↑ Yamagata K, Furuta H, Oda N, et al. Mutations in the hepatocyte nuclear factor-4a gene in the maturity-onset diabetes of the young (MODY1). Nature 1996; 385: 458-60.
  4. ↑ Velho G, Froguel P, Clement K, et al. Primary pancreatic beta-cell secretory defect caused by mutations in glucokinase gene in kindreds of maturity onset diabetes of the young. Lancet 1992; 340: 444-8.
  5. ↑ Yamagata K, Oda N, Kaisaki PJ, et al. Mutations in the hepatocyte nuclear factor-1a gene in maturity-onset diabetes of the young (MODY3). Nature 1996; 384: 455-8.
  6. ↑ Stoffers DA, Ferrer J, Clarke WL, et al. Early-onset type-II diabetes mellitus (MODY4) linked to IPF1. Nat Genet 1997; 17: 138-9.
  7. ↑ Malecki, MT, Jhala, US i Antonellis, A.. Mutations in NEUROD1 are associated with the development of type 2 diabetes mellitus. Nature Genet.. 23, 323–328. 1999.

[edytuj] Bibliografia

  • Maciej T. Małecki, Tomasz Klupa Rzadkie formy cukrzycy u dzieci i młodzieży, Przewodnik Lekarza 3/2006
  • Andrzej Szczeklik (red.) Choroby wewnętrzne. Medycyna Praktyczna, Kraków 2005, ISBN 83-7430-031-0.


Źródło: "http://pl.wikipedia.org/wiki/Cukrzyca_typu_MODY"
W innych językach