Cumulonimbus

Pośrodku, najwyższa - chmura kłębiasta deszczowa burzowa (Cumulonimbus capillatus), sąsiadujące z nią po prawej - chmura kłębiasta deszczowa (Cumulonimbus calvus), po lewej - chmury kłębiaste gatunku 'wypiętrzone' (Cumulus congestus), na prawo od tych wszystkich - chmury kłębiaste średnio wypiętrzone i pięknej pogody.

Chmura burzowa (Cumulonimbus capillatus), z kowadłem (incus) rozbudowanym poziomo.

Chmury kłębiaste deszczowe (Cumulonimbus calvus) widoczne ponad chmurami kłębiastymi warstwowymi (Stratocumulus). Na niebie Księżyc.

Cumulonimbus (Cb), chmura kłębiasta deszczowa to gęsta chmura rozbudowana pionowo na wysokość kilku lub kilkunastu kilometrów, niekiedy w kształcie wieży, o górnej powierzchni gładkiej, zakończonej kopulasto lub kalafiorowato (Cumulonimbus calvus, Cb cal) (calvus z łac. "łysy"), bądź w postaci bardziej rozbudowanej w piętrze wysokim (Cumulonimbus capillatus, Cb cap), przypominająca olbrzymie kowadło lub grzyb (incus – Cb cap in). Podstawa chmur tego rodzaju znajduje się na wysokości 2÷3 km, natomiast górny ich pułap w strefie międzyzwrotnikowej może przekraczać 20 km. Złożone w dolnej części z kropel wody, a w górnej z kryształków lodu – są to chmury najbardziej rozbudowane w kierunku pionowym. Dlatego zjawiska fizyczne w nich występujące są bardzo gwałtowne. Chmury tego rodzaju mogą być źródłem gwałtownych opadów deszczu, śniegu lub gradu, którym często towarzyszą wyładowania elektryczne (burze).

Cechą charakterystyczną tego rodzaju chmury jest występowanie silnego wiatru tuż przed rozpoczęciem opadu. Wiatr ten nosi nazwę szkwał i występuje w "przedniej części chmury".

W chmurach tego typu występują bardzo silne prądy wznoszące (jak i zstępujące). Ich prędkość może dochodzić nawet do kilkudziesięciu metrów na sekundę. Spotykane prędkości prądów wznoszących dochodzą do 10-15 m/s, a nawet do 25 m/s (w przypadku, gdy chmura jest dobrze rozwinięta). Z tego powodu mogą się wydawać interesujące dla szybowników. Mimo to, ze względu jednak na swój często burzowy, turbulentny charakter, wykorzystanie ich w lotach szybowcowych jest bardzo niebezpieczne. Dzięki swoim niezwykłym właściwościom, w przeszłości, chmury te były wykorzystywane przez szybowników do zdobywania dużych wysokości, jednak w chwili obecnej loty szybowcowe w chmurach Cumulonimbus są w Polsce zakazane.

Symbol, którym oznacza się chmury rodzaju Cumulonimbus:

Gatunki

• Cumulonimbus calvus
• Cumulonimbus capillatus

Szczególne formy chmur kłębiastych deszczowych oraz zjawiska towarzyszące tym chmurom

• incus (in) – kowadło (atrybut widocznej z daleka chmury burzowej)
• arcus (ar) – chmurowy wał u podstawy zbliżającej się chmury kłębiastej deszczowej; jego przejściu towarzyszy szkwał
• mamma (ma) – regularne drobne wybrzuszenia u podstawy chmury, przypominające wymiona
• pannus (pa) – strzępy u podstawy chmury dającej opad
• pileus – soczewkowata chmura nad kopulastą powierzchnią chmury konwekcyjnej, przypominająca czapeczkę
• praecipitatio (pr) – opad atmosferyczny
• virga – (vi) smuga opadu nie docierająca do powierzchni Ziemi
• velum (ve)
• tuba (tu) – trąba powietrzna lub wodna; zob. tornado