Cyjanamid wapnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cyjanamidek wapnia
Cyjanamidek wapnia
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny CaCN2
Masa molowa 80,10 g/mol
Wygląd bezbarwny lub szary proszek[1]
Identyfikacja
Numer CAS 156-62-7
PubChem 4685067[5]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Cyjanamidek wapnia[6][7] (lub cyjanamid wapnia)[8][9], CaCN2organiczny związek chemiczny, sól wapniowa cyjanamidu. Dianion [N=C=N]2− ma budowę liniową i jest izoelektronowy z O=C=O[8].

Cyjanamid wapnia jest bezbarwnym proszkiem (produkt techniczny ma zabarwienie szare lub czarne), rozkładającym się powoli pod wpływem wody. Powoduje opadanie liści, kwiatów i owoców drzew oraz innej roślinności.

Cyjanamid wapniowy otrzymywany poprzez prażenie w temperaturze około 1100 °C karbidu (węgliku wapnia) z azotem cząsteczkowym:

CaC2 + N2 \rightarrow CaCN2 + C

Przed opracowaniem wydajnych metod produkcji saletry amonowej na skalę przemysłową był stosowany jako nawóz sztuczny o nazwie azotniak. Od lat 60. XX w. nie jest stosowany w Polsce. Zawiera około 20% azotu. Jako nawóz był koloru czarnego, zabarwiony pozostałościami węgla z procesów produkcyjnych. Ze względu na toksyczne działanie na rośliny i kiełkujące nasiona stosowany był tylko przedsiewnie. Azotniak jest nawozem fizjologicznie zasadowym.

Stosuje się go także do utwardzania stali w procesie obróbki cieplno-chemicznej zwanym cyjanowanie, które jest jednocześnie azotowaniem i nawęglaniem stali.

Jest toksyczny dla ludzi i zwierząt. Objawy zatrucia: silne zabarwienie skóry twarzy na kolor sinoczerwony, bóle i zawroty głowy, uczucie zimna i gorąca oraz ogólne osłabienie. Objawy ustępują po 1-2 dniach. Zatrucia nie są zazwyczaj śmiertelne. Cyjanamid wapnia działa również drażniąco na skórę.

Był stosowany przez lotnictwo amerykańskie podczas wojny wietnamskiej.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Cyjanamid wapnia (ang.). The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-07-11].
  2. 2,0 2,1 2,2 Cyjanamid wapnia (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA).
  3. Cyjanamid wapnia (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2012-07-11].
  4. 4,0 4,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji wg Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Cyjanamid wapnia (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-07-11].
  5. Cyjanamid wapnia – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  6. Encyklopedia techniki CHEMIA, WNT, Warszawa 1965
  7. Robert T. Morrison, Robert N. Boyd: Chemia organiczna. T. 1. Warszawa: PWN, 1985, s. 782–783. ISBN 83-01-04166-8.
  8. 8,0 8,1 J.D. Lee: Zwięzła chemia nieorganiczna. Wyd. 1. Warszawa: PWN, 1997, s. 156. ISBN 83-01-12352-4.
  9. Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Wyd. 5. Warszawa: PWN, 2002, s. 805. ISBN 83-01-13654-5.