Cyjanamid wapnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cyjanamidek wapnia
Cyjanamidek wapnia
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny CaCN2
Masa molowa 80,10 g/mol
Wygląd bezbarwny lub szary proszek[1]
Identyfikacja
Numer CAS 156-62-7
PubChem 4685067[5]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Cyjanamidek wapnia[6][7] (lub cyjanamid wapnia)[8][9], CaCN2organiczny związek chemiczny, sól wapniowa cyjanamidu. Dianion [N=C=N]2− ma budowę liniową i jest izoelektronowy z O=C=O[8].

Cyjanamid wapnia jest bezbarwnym proszkiem (produkt techniczny ma zabarwienie szare lub czarne), rozkładającym się powoli pod wpływem wody. Powoduje opadanie liści, kwiatów i owoców drzew oraz innej roślinności.

Cyjanamid wapniowy otrzymywany poprzez prażenie w temperaturze około 1100 °C karbidu (węgliku wapnia) z azotem cząsteczkowym:

CaC2 + N2 \rightarrow CaCN2 + C

Przed opracowaniem wydajnych metod produkcji saletry amonowej na skalę przemysłową był stosowany jako nawóz sztuczny o nazwie azotniak. Od lat 60. XX w. nie jest stosowany w Polsce. Zawiera około 20% azotu. Jako nawóz był koloru czarnego, zabarwiony pozostałościami węgla z procesów produkcyjnych. Ze względu na toksyczne działanie na rośliny i kiełkujące nasiona stosowany był tylko przedsiewnie. Azotniak jest nawozem fizjologicznie zasadowym.

Stosuje się go także do utwardzania stali w procesie obróbki cieplno-chemicznej zwanym cyjanowanie, które jest jednocześnie azotowaniem i nawęglaniem stali.

Jest toksyczny dla ludzi i zwierząt. Objawy zatrucia: silne zabarwienie skóry twarzy na kolor sinoczerwony, bóle i zawroty głowy, uczucie zimna i gorąca oraz ogólne osłabienie. Objawy ustępują po 1-2 dniach. Zatrucia nie są zazwyczaj śmiertelne. Cyjanamid wapnia działa również drażniąco na skórę.

Był stosowany przez lotnictwo amerykańskie podczas wojny wietnamskiej.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Cyjanamid wapnia (ang.). [martwy link] The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-07-11].
  2. 2,0 2,1 2,2 Cyjanamid wapnia (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA).
  3. Cyjanamid wapnia (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2012-07-11].
  4. 4,0 4,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-07-11]. Z uwagi na wyłączenie bazy ESIS, klasyfikację i oznakowanie substancji można sprawdzić w bazie Classification and Labelling Inventory Europejskiej Agencji Chemikaliów.
  5. Cyjanamid wapnia – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  6. Encyklopedia techniki CHEMIA, WNT, Warszawa 1965
  7. Robert T. Morrison, Robert N. Boyd: Chemia organiczna. T. 1. Warszawa: PWN, 1985, s. 782–783. ISBN 83-01-04166-8.
  8. 8,0 8,1 J.D. Lee: Zwięzła chemia nieorganiczna. Wyd. 1. Warszawa: PWN, 1997, s. 156. ISBN 83-01-12352-4.
  9. Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Wyd. 5. Warszawa: PWN, 2002, s. 805. ISBN 83-01-13654-5.