Cyprysik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cyprysik
Cyprysik japoński
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klad nagonasienne
Rząd cyprysowce
Rodzina cyprysowate
Rodzaj cyprysik
Nazwa systematyczna
Chamaecyparis Spach
Hist. Nat. Vég. Phan. 11: 329. 25 Dec 1841[3]
Typ nomenklatoryczny
C. sphaeroidea Spach, nom. illeg. (=L. thyoides (L.) N. L. Britton)[3]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Cyprysik (Chamaecyparis) – rodzaj roślin należący do rodziny cyprysowatych. W zależności od ujęcia systematycznego zaliczanych jest tu od 5 do 8 gatunków. Zasięg geograficzny tych roślin obejmuje Amerykę Północną oraz wschodnią Azję (Japonię i Tajwan)[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewa lub krzewy iglaste o koronie kształtu stożkowatego. pęd wierzchołkowy często jest przewisający. Kora jest cienka i gładka, łuszczy się wąskimi, podłużnymi pasmami ew. łuskami. Najmłodsze końce pędów są ułożone wachlarzykowato w jednej płaszczyźnie i spłaszczone (tylko u Ch. thyoides na przekroju mają kształt rombu)[4].
Liście
Młodociane są igiełkowate, a dojrzałe łuskowate. Wyrastają nakrzyżlegle w 4 rzędach, na spłaszczonych pędach łuski zebrane są po 3, z których środkowa posiada gruczołek (u niektórych gatunków słabo widoczny)[5].
Kwiaty
Strobile męskie są czerwone (u Ch. lawsoniana i Ch. obtusa) lub żółte. Owalne lub kuliste strobile żeńskie dojrzewają w 6-8 miesięcy od zapylenia. Zwykle są okryte nalotem woskowym, za młodu zielone lub fioletowo nabiegłe, dojrzałe brązowieją i drewnieją. Osiągają średnicę od 4 do 14 mm. Opadają zaraz po rozsypaniu nasion[4][5].
Rodzaj podobny
Cyprysiki są często mylone z żywotnikami. Różnią się od nich wyraźnie odstającymi od pędu i ostro zakończonymi łuskami z białym, woskowatym wzorem na spodniej stronie liści (nie dotyczy to c. tępołuskowego) oraz bardziej kulistymi szyszkami. Ponadto wierzchołki pędu zazwyczaj zwieszają się na dół[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy[6]

Retinispora Siebold & Zucc.

Wykaz gatunków[6][7]

Zaliczany tutaj według "The Plant List" i innych źródeł[7][4] cyprysik nutkajski (Chamaecyparis nootkatensis (D. Don) Spach) jest według innych autorów[6][4] klasyfikowany jako Cupressus nootkatensis D. Don. Z kolei gatunek Fokienia hodginsii bywa włączany do cyprysików jako Chamaecyparis hodginsii (Dunn) Rushforth 2007[4].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Cyprysiki są uprawiane jako rośliny ozdobne. Są wrażliwe na suszę i zanieczyszczenia powietrza.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website - Seed Plant Evolution. 2001–.
  2. Christenhusz, M.J.M., J.L. Reveal, A. Farjon, M.F. Gardner, R.R. Mill, and M.W. Chase (2011). A new classification and linear sequence of extant gymnosperms. Phytotaxa 19: 55-70.
  3. 3,0 3,1 Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2011-12-27].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Christopher J. Earle: Chamaecyparis (ang.). W: The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2011-12-27].
  5. 5,0 5,1 5,2 Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy iglaste. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 140-142. ISBN 83-01-05225-2.
  6. 6,0 6,1 6,2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-12-27].
  7. 7,0 7,1 Chamaecyparis (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-12-27].