Cyrenajka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy historycznej krainy w Libii. Zobacz też: Cyrenajka – kolonia włoska.
Flaga Cyrenajki
Rzymska prowincja Creta et Cyrene do 297 r. n.e.
Tureckie prowincje w składzie Libii

Cyrenajka[1] (Barka, Barqah) – kraina historyczna w północno-wschodniej Libii na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Jej nazwa pochodziła od założonego przez Greków w 631 roku p.n.e. miasta Cyrena (gr. Kyrēnē), które do III w. n.e. było stolicą prowincji. Później jej najważniejszym miastem i portem, a jednocześnie stolicą było Bengazi. Synonimem nazwy Cyrenajka było określenie Pentapolis – od pięciu najważniejszych miast regionu: Cyreny (obecnie obok współczesnej wsi Shahat) z portem Apollonia (obecnie Marsa Susa), Teucheira (obecnie Tocra), Euesperides lub Bernice (obecnie obok Bengazi), Balagrae (obecnie Al-Bajda), Ptolemaida i Barce (obecnie Al-Mardż).

W VII-VI w. p.n.e. skolonizowana przez Greków, w okresie 320-96 p.n.e. pod władzą Egiptu, następnie Rzymu (w skład prowincji wchodziła również Kreta, na której znajdowała się stolica prowincji Gortyna). W roku 395 n.e. prowincja z wyspą Kretą znalazła się w granicach Cesarstwa Wschodniorzymskiego.

W 644 r. została opanowana przez Arabów, którymi dowodził Umar ibn al-Chattab. Od 1517 w granicach Turcji, do czasu opanowania tego obszaru przez Włochów w 1911 roku podczas wojny włosko-tureckiej. Od 1912 kolonia Królestwa Włoskiego, następnie (od 1934) wchodząca w skład włoskiej Libii.

6 marca 2012 miejscowi szejkowie oraz dowódcy lokalnych milicji ogłosili "częściową autonomię" Cyrenajki[2]. 3 listopada 2013 Cyrenajka ogłosiła powołanie autonomicznego rządu regionalnego z siedzibą w Adżdabiji[3].

Przypisy

  1. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Polski: Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 3. Afryka. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2004, s. 86. ISBN 83-239-7826-3.
  2. Cyrenajka odłączy się od Libii? "Powstrzymamy ich siłą" (pol.). 2012-03-07. [dostęp 2012-03-22].
  3. East Libya declares self-government. Al Dżazira, 2013-11-15. [dostęp 2013-11-18].