Cytryn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cytryn
Citrin cut.jpg
Citrine 1 (Russie).jpg
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny SiO2 (ditlenek krzemu)
Twardość w skali Mohsa 7
Przełam muszlowy
Gęstość minerału 2,65 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa żółta do ciemnopomarańczowej
Rysa biała lub szarawa
Połysk szklisty, na przełamie tłusty
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Cytryn (kwarc żółty) – kamień szlachetny, odmiana kwarcu. Należy do minerałów rzadkich. Nazwa pochodzi od: starofrancuskiego słowa citrinżółty; gr. kitros = cytryna; łac. citrus = drzewo cytrusowe. Inne nazwy (niedopuszczalne w handlu) to: czeski topaz, topaz złoty, topaz fałszywy, topaz Madeira.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Niekiedy wytwarza formy dwubarwne, będące w części cytrynem, a w części ametystem tzw. ametryn. Tworzy prawidłowo wykształcone kryształy (najczęściej w formie szczotek krystalicznych), także skupienia zbite i ziarniste.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Stanowi składnik pegmatytów i utworów hydrotermalnych. Spotyka się go w geodach wśród melafirów i jako otoczaki w aluwiach rzecznych. Występuje w bogatych w krzem pegmatytach, gdzie często towarzyszą mu turmalin, beryl i mika.

Miejsca występowania: Najbardziej czyste i największe kryształy pochodzą z Campo Belo, Sete Lagoas, Minas Gerais w Brazylii. Oprócz tego na Uralu – Rosja i Madagaskarze. W innych złożach rzadko spotyka się okazy o wartości jubilerskiej: Kazachstan, Wielka Brytania, Francja, Włochy, Hiszpania.

W Polsce występuje koło Jeleniej Góry i Nowej Rudy w Sudetach.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • poszukiwany i ceniony przez kolekcjonerów
  • Ze względu na barwę jest cenionym kamieniem jubilerskim. Największe oszlifowane okazy, o masie powyżej 1150 ct znajdują się w Smithsonian Institution (USA), w tzw. kolekcji brazylijskiej.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Cytryny można otrzymywać przez wyprażanie ametystów i morionów. Przez ogrzewanie można też zmieniać barwę cytrynów, np. cytryny i ametysty z kopalni Montezuma w Brazylii stają się po podgrzaniu zielone.
  • Większość cytrynów znajdujących się na rynku powstała przez wyprażanie ametystu lub kwarcu dymnego. W temperaturze 470 °C brazylijski ametyst staje się jasnożółty, przy temp. 550–560 °C – ciemnobrunatny do czerwonobrunatnego. Wszystkie wyprażane cytryny wykazują czerwonawy odcień, podczas gdy naturalny cytryn jest zwykle bladożółty.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J.Żaba: Ilustrowany słownik skał i minerałów. Videograf II, 2003.
  • W. Schumann: Minerały świata. Alma-Press, 2003.
  • J.Bauer: Przewodnik Skały i minerały. Multico, 1997.
  • K. Maślankiewicz: Kamienie szlachetne. Wyd. Geologiczne, 1982.
  • N.Sobczak: Mała encyklopedia kamieni szlachetnych i ozdobnych. Alfa, 1986.
  • C.Hall: Klejnoty, Kamienie szlachetne i ozdobne. Wiedza i Życie, 1996.
  • W.Schuman: Kamienie szlachetne i ozdobne. Alma-Press, 2004.