Civilization IV

Sid Meier's Civilization IV
Producent	Firaxis Games
Wydawca	Take-Two Interactive
Dystrybutor	POL: Cenega Poland
Seria gier	Civilization
Projektant	Soren Johnson
Silnik	Gamebryo
Aktualna wersja	1.74
Data wydania	25 października 2005 POL: 25 listopada 2005
Gatunek	Strategiczna gra turowa
Tryb gry	jedno- i wieloosobowa
Kategorie wiekowe	PEGI: 12+
Platforma	Windows 2000 / XP, Mac OS X
Nośniki	DVD (1)
Wymagania	procesor Pentium IV 1,2 GHz lub podobny (optymalnie 1,8 GHz), 256 MB RAM (zalecane 512 MB), karta graficzna 64 MB RAM z obsługą SM 2.0 (zalecana karta ze 128 MB pamięci), DirectX 9.0c
Kontrolery	mysz, klawiatura

Sid Meier's Civilization IV – komputerowa strategiczna gra turowa wyprodukowana przez Firaxis Games i wydana w 2005 przez Take-Two Interactive. Jest to czwarta część serii gier Civilization, zaliczana często do gatunku 4X.

Zmiany względem poprzedniej części

W grze wprowadzono szereg zmian, w pewnych kwestiach wrócono do rozwiązań znanych z pierwszej części (prostota w prowadzeniu wojen oraz zastosowanie mniejszej ilości jednostek i budowli). Jak zwykle w grze dostępna jest encyklopedia, zwana Civilopedią – zawierająca opis wszystkich jednostek, budynków, cudów, religii itp.

Najważniejsze zmiany względem poprzedniej części to:

• Użycie dynamicznego silnika grafiki 3D (Gamebryo).
• Pięć kategorii Wielkich Ludzi: artyści, kupcy, prorocy, inżynierowie i naukowcy.
• Możliwość specjalizacji miast.
• Jednostki jednej cywilizacji nie mogą przechodzić przez teren innej cywilizacji, chyba że trwa między nimi wojna lub otwarto granice.
• Jednostki charakteryzuje już nie obrona i atak, lecz jeden parametr – siła. Mogą one jednak posiadać wiele bonusów – np. zwiększoną obronę w lesie lub górach, zwiększona siła podczas walki z określonymi typami przeciwników.
• Rozbudowano system awansów jednostek. W grze występuje 41 różnych stopni (w poprzedniej wersji były tylko cztery). Jednostki dostają różnorakie bonusy np. zwiększona siła podczas obrony miasta, szansa na ucieczkę, szybsze leczenie ran, zwiększona liczba ruchów w lesie, górach, zwiększona siła ataku przeciwko jednostkom pancernym itp.
• Zamiast ustroju ustala się opcje obywatelskie (dotyczące władzy, ekonomii, prawa, pracy, religii).
• Dostępnych jest 7 różnych religii, mających wpływ na dyplomację.
• Dyplomacja została rozszerzona.
• Przeciwnicy komputerowi nie znają już od początku gry całej mapy.
• Rozbudowano listy cywilizacji i dowódców.

Gra nie została z powodu niewyrażenia na to zgody przez studio Firaxis spolonizowana oficjalnie, aczkolwiek Cenega szybko wydała łatkę polonizującą.

Cywilizacje i przywódcy

Cywilizacje

W grze, gracz wybiera jedną z cywilizacji, którą będzie rządził. Każda z cywilizacji ma własną unikatową jednostkę (a w dodatkach także unikatowe budynki), własnych przywódców do wyboru i określone technologie początkowe.

Civilization IV

Cywilizacja	Początkowe technologie	Unikatowa jednostka	Przywódca	Kraj	Naród
Imperium Inkaskie	Mistycyzm, Rolnictwo	Keczua (zastępuje Wojownika)	Huayna Capac	Imperium Inków	inkaski
Imperium Malijskie	Koło, Górnictwo	Harcownik (zastępuje Wojownika)	Mansa Musa	Mali	malijski
Imperium Mongolskie	Koło, Łowiectwo	Jazda mongolska (zastępuje Konnego łucznika)	Czyngis Chan, Kubilaj Chan	Mongolia	mongolski
Imperium Amerykańskie	Rybołówstwo, Rolnictwo	Komando SEAL (zastępuje Marine)	Waszyngton, Roosevelt	Stany Zjednoczone	amerykański
Imperium Arabskie	Koło, Mistycyzm	Łucznik arabski (zastępuje Rycerza)	Saladyn	Arabia	arabski
Imperium Azteckie	Łowiectwo, Mistycyzm	Wojownik jaguar (zastępuje Zbrojnego)	Montezuma	Imperium azteckie	aztecki
Imperium Brytyjskie	Rybołówstwo, Górnictwo	Czerwona kurtka (zastępuje Strzelca)	Elżbieta, Wiktoria	Wielka Brytania	brytyjski
Imperium Chińskie	Rolnictwo, Górnictwo	Cho-Ko-Nu (zastępuje Kusznika)	Qin Shi Huang, Mao Zedong, *Tang Taizong	Państwo Środka	chiński
Imperium Egipskie	Rolnictwo, Koło	Rydwan bojowy (zastępuje Rydwan)	Hatszepsut	Egipt	egipski
Imperium Francuskie	Rolnictwo, Koło	Muszkieter (zastępuje Arkebuzera)	Ludwik XIV, Napoleon	Francja	francuski
Imperium Greckie	Rybołówstwo, Łowiectwo	Falangita (zastępuje Oszczepnika)	Aleksander Wielki	Grecja	grecki
Imperium Hinduskie	Mistycyzm, Górnictwo	Sprawny robotnik (zastępuje Robotnika)	Ghandi, Aśoka	Państwo hinduskie	hinduski
Imperium Hiszpańskie	Mistycyzm, Rybołówstwo	Konkwistador (zastępuje Rycerza)	Izabela Kastylijska	Hiszpania	hiszpański
Imperium Japońskie	Rybołówstwo, Koło	Samuraj (zastępuje Wojownika z maczugą)	Tokugawa	Japonia	japoński
Imperium Niemieckie	Łowiectwo, Górnictwo	Panzer (zastępuje Czołg)	Bismarck, Fryderyk	Państwo niemieckie	niemiecki
Imperium Perskie	Rolnictwo, Łowiectwo	Nieśmiertelny (zastępuje Rydwan)	Cyrus Wielki	Persja	perski
Imperium Rosyjskie	Łowiectwo, Górnictwo	Kozak (zastępuje Kawalerzystę)	Katarzyna Wielka, Piotr Wielki	Rosja	rosyjski
Imperium Rzymskie	Rybołówstwo, Górnictwo	Pretorianin (zastępuje Zbrojnego)	Juliusz Cezar	Rzym	rzymski

* Pojawia się tylko w chińskiej wersji gry, zamiast Mao Zedonga.

Przywódca

Każdy przywódca ma określone cechy, które wpływają na bonusy w grze, natomiast przywódcy kierowani przez SI mają określone cechy, od których zależy dyplomacja z jego cywilizacją.

Civilization IV

Przywódca	Cywilizacja	Cechy	Ulubione systemy prawne
Aleksander Wielki	Imperium Greckie	Agresywny, Filozoficzny	Władza Dziedziczna
Aśoka	Imperium Hinduskie	Uduchowiony, Uporządkowany	Wybory powszechne
Bismarck	Imperium Niemieckie	Ekspansywny, Skupiony na Przemyśle	Demokracja
Cyrus Wielki	Imperium Perskie	Ekspansywny, Twórczy	Demokracja
Czyngis Chan	Imperium Mongolskie	Agresywny, Ekspansywny	Państwo policyjne
Elżbieta	Imperium Brytyjskie	Filozoficzny, Skupiony na Finansach	Wolność wyznania
Fryderyk	Imperium Niemieckie	Filozoficzny, Twórczy	Wybory Powszechne
Ghandi	Imperium Hinduskie	Uduchowiony, Skupiony na Przemyśle	Państwo policyjne
Hatszepsut	Imperium Egipskie	Uduchowiony, Twórczy	Władza Dziedziczna
Huayna Capac	Imperium Inkaskie	Agresywny, Skupiony na Finansach	Władza Dziedziczna
Izabela Kastylijska	Imperium Hiszpańskie	Uduchowiony, Ekspansywny	Państwo policyjne
Juliusz Cezar	Imperium Rzymskie	Ekspansywny, Uporządkowany	Demokracja
Katarzyna Wielka	Imperium Rosyjskie	Twórczy, Skupiony na Finansach	Władza Dziedziczna
Kubilaj Chan	imperium mongolskie	Agresywny, Twórczy	Władza Dziedziczna
Ludwik XIV	Imperium Francuskie	Skupiony na Finansach, Twórczy	Władza Dziedziczna
Mansa Musa	Imperium Malijskie	Uduchowiony, Skupiony na Finansach	Wolny rynek
Mao Zedong	Imperium Chińskie	Filozoficzny, Uporządkowany	Etatyzm
Montezuma	Imperium Azteckie	Agresywny, Uduchowiony	Państwo policyjne
Napoleon	Imperium Francuskie	Agresywny, Skupiony na Finansach	Demokracja
Piotr Wielki	Imperium Rosyjskie	Filozoficzny, ekspansywny	Państwo policyjne
Qin Shi Huang	Imperium Chińskie	Skupiony na Przemyśle, Skupiony na Finansach	Państwo policyjne
Roosevelt	Imperium Amerykański	Skupiony na Finansach, Uporządkowany	Władza Dziedziczna
Saladyn	Imperium Arabskie	Filozoficzny, Uduchowiony	Teokracja
Tokugawa	Imperium Japońskie	Skupiony na Finansach, Twórczy	Merkantylizm
Waszyngton	Imperium Amerykańskie	Skupiony na Przemyśle, Uporządkowany	Wybory Powszechne
Wiktoria	Imperium Brytyjskie	Ekspansywny, Skupiony na Finansach	Demokracja

Cechy przywódców

Wyjaśnienie cech przywódców.

Civilization IV

Cecha	Bonusy
Agresywny	Darmowy awans (Walka I) Podwojona szybkość budowy konstrukcji: Koszary, Suchy dok
Filozoficzny	+100% do przyrostu Wielkich ludzi Podwojona szybkość wznoszenia konstrukcji Uniwersytet.
Uduchowiony	Brak anarchii Podwojona szybkość budowy konstrukcji: Świątynia
Uporządkowany	-50% utrzymania systemu prawnego Podwojona szybkość wznoszenia konstrukcji Latarnia morska, Sąd.
Ekspansywny	+3 punkty zdrowia na miasto Podwojona szybkość budowy konstrukcji: Spichlerz, Port
Skupiony na Przemyśle	+50% do produkcji cudów Podwojona szybkość wznoszenia konstrukcji Kuźnia.
Twórczy	+2 punkty kultury na miasto Podwojona szybkość wznoszenia konstrukcji Teatr, Koloseum.
Skupiony na Finansach	+1 punkt złota na pole z 2 punktami złota

Rozgrywka

W normalnym trybie rozgrywki jednoosobowej rozgrywka rozpoczyna się 4000 lat p.n.e., a kończy się po zwycięstwie cywilizacji gracza bądź jej unicestwieniu przez innego gracza (porażce). Wcześniej można wybrać m.in. rodzaj terenu, wielkość globu ziemskiego, na którym toczy się gra, poziom wody, podział kontynentalny i szybkość upływu czasu.

Civilization IV to gra turowa, więc rozgrywka toczy się dla wszystkich graczy w jednakowym odstępie czasu, a po zakończeniu wszystkich dostępnych ruchów przez jednego gracza ruch przejmuje inny. Kiedy wszyscy zakończą swój ruch, rozpoczyna się kolejna tura z nową datą.

Pola gry

Według systemu rozgrywki w Civilization IV świat jest podzielony na pola w kształcie kwadratów. Pola dzielą się na lądowe i morskie. Jednostki lądowe nie mogą wypływać do morza (jedynie za pośrednictwem morskich jednostek transportujących), a jednostki morskie nie mogą zapuszczać się w ląd (chyba że do miasta nadmorskiego). Dodatkowo na morskich polach niemożliwe jest budowanie miast. Każde pole ma określone cechy charakterystyczne dla niego:

• Koszt w punktach ruchu – określa, ile punktów ruchu zużyje jednostka do wejścia na dane pole. Wartość ta wynosi najczęściej 1 lub 2.
• Premia do obrony – określa, jaki modyfikator pozytywny uzyskają jednostki mające możliwość uzyskania takowej premii, kiedy zostaną zaatakowane przez wroga. Wartość ta wynosi od 0% do 75%.
• Produktywność – określa, jak przydatny jest dany teren w przypadku wybudowania obejmującego go zasięgiem miasta. Dla każdego pola występuje w trzech oddzielnych kategoriach:

• Handel – ilość funduszy uzyskiwanych z danego obszaru,
• Produkcja – ilość surowców potrzebnych do wybudowania budynku lub wyszkolenia jednostki uzyskiwanych z danego obszaru,
• Żywność – ilość pożywienia dla mieszkańców miasta uzyskiwanego z danego obszaru.

• Zdrowie – modyfikator do zdrowia obywateli miasta wybudowanego na danym obszarze. Domyślnie taki modyfikator nie istnieje, chyba że teren jest modyfikowany przez specjalne warunki na nim występujące bądź obok niego przepływa rzeka.
• Surowiec – na terenie mogą (ale nie muszą) znajdować się mogą bogactwa naturalne, z których gracz może czerpać korzyści (patrz niżej).

Teren	Produktywność (żywność, produkcja, handel)	Premia do obrony	Inne charakterystyki
Rodzaje terenu
Wybrzeże	1 / 0 / 2	10%	teren morski
Pustynia	0 / 0 / 0	0%	1+ do handlu przy rzece, wznoszenie usprawnień o 25% dłuższe
Łąka	2 / 0 / 0	0%	1+ do handlu przy rzece
Teren ośnieżony	0 / 0 / 0	0%	wznoszenie usprawnień o 50% dłuższe
Ocean	1 / 0 / 1	0%	teren morski
Szczyt	0 / 0 / 0	0%	niemożliwe poruszanie się po polu
Równina	1 / 1 / 0	0%	+1 do handlu przy rzece
Tundra	1 / 0 / 0	0%	+1 do handlu przy rzece, wznoszenie usprawnień o 25% dłuższe
Cechy (modyfikacje) powyższych terenów
Opad radioaktywny	-3 / -3 / -3	0%	-0.5 zdrowotności na mieszkańca w pobliskich miastach, niemożność budowania usprawnień na terenie skażonym, wejście kosztuje 2 pkt ruchu
Polder	+3 / 0 / 0	0%	+1 do handlu przy rzece, -0.4 zdrowotności na mieszkańca w pobliskich miastach
Las	0 / +1 / 0	50%	wejście kosztuje 2 pkt ruchu, +0.5 zdrowotności na mieszkańca w pobliskich miastach
Wzgórza	-1 / +1 / 0	25%	wejście kosztuje 2 pkt ruchu, +1 do handlu przy rzece
Lądolód	0 / 0 / 0	0%	niemożliwe poruszanie się po polu
Dżungla	-1 / 0 / 0	50%	wejście kosztuje 2 pkt ruchu, -0,25 zdrowotności na mieszkańca w pobliskich miastach
Oaza	+3 / 0 / 2	0%	wejście kosztuje 2 punkty ruchu, niemożliwe budowanie miast ani usprawnień na polu

Bogactwa naturalne

Bogactwa naturalne nadają polom, na którym się znajdują, korzyści z nich wynikające. Potrafią wpłynąć jednak w znacznym stopniu na produktywność danego pola dopiero po zbudowaniu na nich odpowiednich ulepszeń. Po spełnieniu tego warunku oraz wybudowaniu drogi między miastami gracza a polem z surowcem daje on kolejne efekty: wpływa pozytywnie na zdrowie lub szczęście obywateli w cywilizacji, skraca czas budowy cudów lub umożliwia rekrutację określonych typów jednostek. Niektóre surowce wydobywcze (np. aluminium, ropa naftowa, uran) mogą być odkryte dopiero po wynalezieniu odpowiednich technologii.

Surowiec	Podstawowa premia	Premia z usprawnieniami	Dodatkowe efekty (po budowie usprawnień)	Usprawnienie
Aluminium	+1 do produkcji	+4 do produkcji	możliwość budowy jednostek latających i czołgów, zmniejszenie o połowę czasu budowy projektów	Kopalnia
Banany	+1 do żywności	+2 do żywności	+2 do zdrowia obywateli	Plantacja
Barwniki	+1 do handlu	+4 do handlu	+1 do szczęścia obywateli	Plantacja
Bydło	+1 do żywności	+1 do żywności, +2 do produkcji	+1 do zdrowia obywateli	Pastwisko
Cukier	+1 do żywności	+1 do żywności, +1 do handlu	+1 do szczęścia obywateli	Plantacja
Futra	+1 do handlu	+3 do handlu	+1 do szczęścia obywateli	Obozowisko
Jedwab	+1 do handlu	+3 do handlu	+1 do zdrowia obywateli	Plantacja
Kamień	+1 do produkcji	+2 do produkcji	zmniejszenie o połowę czasu budowy wielkich zachodnich świątyni oraz cudów	Kamieniołom
Kamienie szlachetne	+1 do handlu	+1 do produkcji, +5 do handlu	+1 do szczęścia obywateli	Kopalnia
Konie	+1 do produkcji	+2 do produkcji, +1 do handlu	możliwość budowy jednostek konnych	Pastwisko
Kość słoniowa	+1 do produkcji	+1 do produkcji, +1 do handlu	+1 do szczęścia obywateli	Obozowisko
Kraby	+1 do żywności	+2 do żywności	+1 do zdrowia obywateli	Kuter rybacki
Kukurydza	+1 do żywności	+2 do żywności	+1 do zdrowia obywateli	Farma
Małże	+1 do żywności	+2 do żywności	+1 do zdrowia obywateli	Łódź rybacka
Marmur	+1 do produkcji	+1 do produkcji, +2 do handlu	zmniejszenie o połowę czasu budowy cudów	Kamieniołom
Miedź	+1 do produkcji	+3 do produkcji	możliwość szkolenia wczesnych jednostek walczących bronią białą, zmniejszenie o połowę czasu budowy wielkich świątyni religii wschodnich	Kopalnia
Owce	+1 do żywności	+2 do żywności, +1 do handlu	+1 do zdrowia obywateli	Pastwisko
Przeboje filmowe / musicalowe / muzyczne	nie dotyczy	nie dotyczy	+1 do szczęścia obywateli	brak (wymagane są cuda: Hollywood / Broadway / Rock n' Roll)
Przyprawy	+1 do handlu	+1 do żywności, +2 do handlu	+1 do szczęścia obywateli	Plantacja
Pszenica	+1 do żywności	+3 do żywności	+1 do zdrowia obywateli	Farma
Ropa naftowa	+1 do produkcji	+2 do produkcji, +1 do handlu	możliwość budowy jednostek latających, opancerzonych jednostek pływających i czołgów	Szyb, platforma wydobywcza
Ryby	+1 do żywności	+3 do żywności	+1 do zdrowia obywateli	Kuter rybacki
Ryż	+1 do żywności	+2 do żywności	+1 do zdrowia obywateli	Farma
Srebro	+1 do handlu	+1 do produkcji, +4 do handlu	+1 do szczęścia obywateli	Kopalnia
Świnie	+1 do żywności	+3 do żywności	+1 do zdrowia obywateli	Pastwisko
Uran	brak	+2 do produkcji, +3 do handlu	możliwość budowy opancerzonych jednostek pływających i bomby atomowej, zmniejszony o połowę czas budowy Projektu Manhattan	Kopalnia
Węgiel	+1 do produkcji	+3 do produkcji	możliwość budowy okrętów pancernych i ustawiania kolei	Kopalnia
Wieloryby	+1 do żywności	+1 do produkcji, +2 do handlu	+1 do szczęścia obywateli	Okręt wielorybniczy
Wino	+1 do handlu	+1 do żywności, +2 do handlu	+1 do szczęścia obywateli	Winnica
Wonności	+1 do handlu	+5 do handlu	+1 do zdrowia obywateli	Kopalnia
Złoto	+1 do handlu	+1 do produkcji, +6 do handlu	+1 do szczęścia obywateli	Kopalnia
Zwierzyna	+1 do żywności	+2 do żywności	+1 do zdrowia obywateli	Obozowisko
Żelazo	+1 do produkcji	+3 do produkcji	możliwość budowy jednostek używających broni białej, armat i okrętów pancernych, zmniejszony o połowę czas budowy Wieży Eiffla	Kopalnia

Usprawnienia

Usprawnienia budowane na danych polach lądowych bądź morskich zwiększają ich przydatność. Ulepszenia do pól lądowych są budowane przez robotników, a do morskich – przez robotnicze statki. Na jednym polu może znajdować się jednocześnie wyłącznie jedno ulepszenie oraz droga lub kolej. Zbudowane na danym terenie usprawnienie może być zastąpione innym.

Można zbudować następujące typy ulepszeń:

• Usprawnienia do surowców naturalnych – zwiększają produktywność pól, na których znajdują się bogactwa naturalne oraz aktywują specjalne właściwości tychże przydatne dla cywilizacji. W stosunku do poprzednich części zwiększyła się różnorodność tworzonych usprawnień, których niegdyś można było wyprodukować tylko dwa. Te ulepszenia można budować wyłącznie na surowcach dla nich przeznaczonych.
• Droga / linia kolejowa – mogą być budowane na każdym polu, zwiększają (kolej – drastycznie) długość możliwej do przebycia drogi na dany punkt ruchu, pozwalają też na wymianę handlową między cywilizacjami. Na nich może być zbudowane inne usprawnienie.
• Tartak – może być zbudowany jedynie na polach zalesionych; zwiększa produkcję na danym polu, a jeżeli te przylega do rzeki, zwiększa się też wymiana handlowa.
• Fort – zwiększa o 25% premię do obrony na danym polu.
• Ulepszenia możliwe do zbudowania wyłączenie na nizinach:
  • Przysiółek – zwiększa przychody z handlu na danym kwadracie; z czasem przekształcają się w bogatsze osady, wioski i na końcu przedmieścia.
  • Farma – zwiększa ilość żywności produkowanej przez dane pole. Początkowo jest możliwa do zbudowania tylko na polach przylegających do rzeki, jednak wraz z rozwojem technologicznym cywilizacji rosną możliwości irygacji
  • Młyn wodny – budowany jedynie przy rzece, zwiększa produkcję na danym kwadracie.
  • Warsztat – dostarcza większą produktywność kosztem mniejszych zbiorów żywności na polu, na którym się znajduje.
• Ulepszenia możliwe do zbudowania wyłączenie na wzgórzach:
  • Kopalnia – zwiększa produkcję na danym polu.
  • Wiatrak – do zbudowania jedynie na wzgórzach. Zwiększa produkcję i przychody żywności na danym terenie.

Budowle

Cuda

Cuda są specjalnymi budynkami, które w mieście buduje się tak jak jednostki czy zwykłe budynki. Wyróżniają się dużym wpływem na kondycję cywilizacji oraz najczęściej wzrostem kultury w miastach, w których je wybudowano. Szybkość ich budowy zwiększa się, jeżeli dane miasto cywilizacji ma dostęp do specjalnych surowców typu kamień czy marmur.

Cuda narodowe

Cuda narodowe to cuda, które dla siebie może wybudować każda cywilizacja niezależnie od pozostałych. Państwa mogą posiadać tylko jeden cud tego samego typu, nie można na przykład wybudować dwóch Scotland Yardów. W jednym mieście można wybudować maksymalnie dwa cuda narodowe.

100%

Nazwa cudu	Koszt budowy	Punkty kultury	Wymagania (technologia, budynki)	Efekty
Akademia West Point	800	brak	Militaryzm, jednostka na 5 poziomie doświadczenia.	+4 pkt doświadczenia dla nowych jednostek szkolonych w mieście.
Czerwony Krzyż	600	2	Medycyna, 6 szpitali.	Darmowa promocja Sanitariusz I dla jednostek szkolonych w mieście.
Epos narodowy	250	4	Literatura, biblioteka w mieście.	+100% do pkt narodzin Wielkich Ludzi w mieście.
Epos Heroiczny	200	4	Literatura, koszary w mieście, jednostka na poziomie 4 doświadczenia	+100% do produkcji wojskowej w mieście.
Ermitaż	300	brak	Nacjonalizm	+100% przyrostu kultury w mieście
Góra Rushmore	500	4	Faszyzm	-25% niezadowolenia z wojny we wszystkich miastach
Pałac	160	2	4 lub więcej miast	Czyni z miasta stolicę Obniża koszty utrzymania w sąsiednich miastach +1 do zadowolenia
Scotland Yard	500	brak	Komunizm	Miasto może rekrutować szpiegów.
Teatr Globe	300	6	Teatr, 6 teatrów	Brak niezadowolenia w mieście Może zmienić 3 obywateli w artystę
Uniwersytet Oksfordzki	400	4	Edukacja, 6 uniwersytetów	+100% do badań w mieście
Wall Street	600	brak	Korporacja, 6 banków	+100% złota Może zmienić 3 obywateli w kupca
Wielki piec	700	brak	Stal, 6 kuźni	+50 "młotków" produkcyjnych w mieście z żelazem +50% "młotków" w mieście z węglem Może zmienić 3 obywateli w inżyniera -2 do zdrowia
Zakazane Miasto	200	4	6 sądów, 8 lub więcej miast	Obniża koszty utrzymania w pobliskich miastach

Cuda świata

Cuda świata to unikalne rodzaje cudów, którego budowę może dokończyć tylko jedna cywilizacja. Inne, które pracowały w tym czasie nad jego produkcją, muszą przerwać tworzenie, ale dostają rekompensatę w postaci złota z przeliczonych wydanych punktów produkcji.

Nazwa cudu	Koszt budowy	Punkty kultury	Wymagania	Efekty
Angkor Wat	500	8	Filozofia	1 "młotek" produkcyjny od kapłana we wszystkich miastach Może zmienić 3 obywateli w kapłana
Broadway	800	+50%	Elektryczność	Dostarcza 5 przebojów musicalowych (+1 do zadowolenia)
Chichen Itza	500	6	Prawo Pisane	+25% do obrony we wszystkich miastach
Kolos z Rodos	250	6	Odlewanie metali, kuźnia, miasto przybrzeżne	Wszystkie pola wodne dają +1 złota
Wieża Eiffla	1250	6	Radio, kuźnia	Darmowy maszt nadawczy w każdym mieście
Wielka Biblioteka	350	8	Literatura, biblioteka	2 darmowych naukowców w mieście
Latarnia Morska na Faros	200	6	Murarstwo, latarnia morska, miasto przybrzeżne	+2 szlaki handlowe we wszystkich miastach przybrzeżnych
Hagia Sophia	550	8	Inżynieria	Robotnicy budują usprawnienia 50% szybciej
Wiszące Ogrody	300	6	Matematyka, akwedukt	+1 do zdrowia we wszystkich miastach +1 do populacji we wszystkich miastach
Hollywood	1000	+50%	Massmedia	Zapewnia 5 przebojów kinowych (+1 do zadowolenia)
Kreml	1000	brak danych	Komunizm	-50% do kosztu szybkiej produkcji
Katedra Notre Dame	650	10	Muzyka	+1 do zadowolenia dla wszystkich miast na całym kontynencie
Wyrocznia Delficka	150	8	Kapłaństwo	1 darmowa technologia
Partenon	400	10	Politeizm	+50% do punktów Wielkich Ludzi we wszystkich miastach.
Pentagon	1250	brak danych	Linia montażowa	+2 pkt doświadczenia dla wszystkich jednostek szkolonych w mieście
Piramidy	450	6	Murarstwo	Umożliwia wszystkie rządowe opcje obywatelskie
Rock 'n Roll	800	+50%	Radio	Zapewnia 5 przebojów muzycznych(+1 do zadowolenia)
Kaplica Sykstyńska	600	10	Teologia	+2 do kultury na specjalistę we wszystkich miastach
Winda Kosmiczna	2000	brak danych	Robotyka	+50% do produkcji kosmolotu we wszystkich miastach
Spiralny Minaret	550	8	Pomazaniec Boży	+1 do złota od wszystkich budowli związanych z religią państwową
Statua Wolności	1500	6	Demokracja, kuźnia.	+1 darmowy specjalista we wszystkich miastach na kontynencie
Stonehenge	120	8	Mistycyzm	Darmowy obelisk w każdym mieście Wyśrodkowuje mapę świata
Tadź Mahal	700	10	Nacjonalizm	Rozpoczyna Złoty Wiek
Zapora Trzech Przełomów	1750	brak danych	Tworzywa sztuczne	Zapewnia zasilanie dla wszystkich miast na kontynencie
ONZ	1000	brak danych	Massmedia	Inicjuje wybory globalne Gwarantuje cywilizacji głos w sprawach globalnych
Wersal	800	10	Pomazaniec Boży	Obniża koszty utrzymania w pobliskich miastach

Sanktuaria

Sanktuaria są specjalnymi budowlami religijnymi. Podobnie, jak cuda świata, ich budowy może dokonać tylko jedna cywilizacja. Każde sanktuarium daje następujące efekty:

• +4 do kultury,
• +1 do tempa narodzin Wielkiego Proroka,
• +1 do złota na turę za każde miasto, w którym obecna jest dana religia,
• Propaguje daną religię,
• Może zmienić 3 obywateli w kapłana.

Nazwa sanktuarium	Koszt budowy	Wymagania
Świątynia Mahabodhi	Specjalna	Buddyjskie Święte Miasto, Wielki Prorok
Bazylika Narodzenia Pańskiego	Specjalna	Chrześcijańskie Święte Miasto, Wielki Prorok
Świątynia Vishwanath	Specjalna	Hinduskie Święte Miasto, Wielki Prorok
Al-Masdżid al-Haram	Specjalna	Muzułmańskie Święte Miasto, Wielki Prorok
Kong Miao	Specjalna	Konfucjańskie Święte Miasto, Wielki Prorok
Świątynia Dai Miao	Specjalna	Taoistyczne Święte Miasto, Wielki Prorok
Świątynia Salomona	Specjalna	Żydowskie Święte Miasto, Wielki Prorok

Opcje obywatelskie

W grze Civilization IV gracz może układać w formie klocków ustrój z pięciu rodzajów opcji obywatelskich: rządowych, prawnych, siły roboczej, gospodarczych i religijnych. Element ten został przeniesiony z gry Sid Meier's Alpha Centauri i rozbudowany znacznie w stosunku do poprzednich części serii, w których po prostu wybierało się rodzaj ustroju.

Opcje polityczne

Nazwa ustroju	Koszt utrzymania	Wymagana technologia	Efekty
Despotyzm	Niski	Brak	Brak
Władza dziedziczna	Średni	Monarchia	+1 punkt zadowolenia na jednostkę wojskową stacjonującą w mieście
Parlamentaryzm	Niski	Konstytucja	+3 punkty badań naukowych na specjalistę +3 punkty zadowolenia w 5 największych miastach
Państwo policyjne	Wysoki	Faszyzm	+25% produkcji jednostek wojskowych -50% zmęczenia wojną
Wybory powszechne	Średni	Demokracja	+1 punkt produkcji z przedmieścia można wydać złoto na ukończenie produkcji w mieście

Opcje prawne

Nazwa ustroju	Koszt utrzymania	Wymagana technologia	Efekty
Barbarzyństwo	niski	żadna	brak
System wasalny	wysoki	Feudalizm	+2 doświadczenia dla każdego wyprodukowanego oddziału Pewna ilość darmowych jednostek
Biurokracja	średni	Służba Cywilna	+50% dochodu +50% produkcji w stolicy
Państwo narodowe	niski	Nacjonalizm	+2 zadowolenia w każdym mieście, w którym są koszary Możliwość powoływania jednostek z mieszkańców naszych miast Brak kosztów utrzymania związanych z odległością od stolicy.
Wolność słowa	żaden	Liberalizm	+2 złota z każdego miasta +100% kultury

Opcje siły roboczej

Nazwa ustroju	Koszt utrzymania	Wymagana technologia	Efekty
Struktura plemienna	niski	żadna	brak
Niewolnictwo	niski	Obróbka brązu	Można przyspieszać produkcję za cenę życia mieszkańców miasta
Pańszczyzna	niski	Feudalizm	Robotnicy pracują o 50% szybciej
System kastowy	średni	Prawo pisane	Nieograniczona liczba artystów / kupców / uczonych
Emancypacja	żaden	Demokracja	Dwukrotnie szybszy rozwój chatek, osad, miasteczek Minusy dla cywilizacji, które nie wprowadziły emancypacji

Opcje rynkowe

Nazwa ustroju	Koszt utrzymania	Wymagana technologia	Efekty
Decentralizacja	niski	żadna	brak
Merkantylizm	średni	Banki	+1 darmowy specjalista Brak zagranicznych szlaków handlowych
Wolny rynek	niski	Ekonomia	+1 szlak handlowy w każdym mieście
Etatyzm	brak	Komunizm	Brak kosztów utrzymania miast wynikający z odległości od pałacu +1 żywność z warsztatów i młynów
Ekoreżim	wysoki	Ekologia	+6 zdrowia we wszystkich miastach +1 zadowolenia za każdy las i dżunglę w polu miasta

Opcje religijne

Specyfika tej opcji wymaga, że aby korzystać z bonusów, w danym mieście musi być wyznawana religia państwowa – wyjątkami są Pogaństwo (niedające żadnych korzyści) i Wolność wyznania (znoszące religię państwową).

Nazwa ustroju	Koszt utrzymania	Wymagana technologia	Efekty
Pogaństwo	niski	żadna	brak
Państwo wyznaniowe	wysoki	Monoteizm	+25% do produkcji budynków Może produkować misjonarzy bez klasztorów w danym mieście
Teokracja	średni	Teologia	+2 doświadczenia dla wybudowanych oddziałów Zablokowanie rozpowszechniania się innej religii niż państwowa
Pacyfizm	żaden	Filozofia	100% do przyrostu pkt. Wielkich Ludzi Utrzymanie każdej jednostki wojskowej kosztuje +1 złota
Wolność wyznania	niski	Liberalizm	Brak religii państwowej +1 zadowolenia za każdą religię w mieście +10% do nauki w całym państwie

Dodatki do gry

Dotychczas do gry ukazały się dwa dodatki:

• Warlords (2006)
• Beyond the Sword (2007)

Poza tym ukazała się także edycja Complete Edition, zawierająca oryginalną grę wraz z powyższymi dodatkami. Polskie wydanie zawierało również mod Polish Empire.

Zobacz też

• Civilization IV Warlords – oficjalny dodatek do Civilization IV
• Civilization IV: Beyond the Sword – drugi oficjalny dodatek do Civilization IV (2007)
• Civilization IV: Colonization – remake gry Colonization z 1994

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona internetowa Civilization IV