Człuchów

	Człuchów
	Herb Człuchowa
Państwo	Polska
Województwo	pomorskie
Powiat	człuchowski
Gmina	gmina miejska
Prawa miejskie	1348
Burmistrz	Ryszard Szybajło
Powierzchnia	12,48 km²
Wysokość	160 m n.p.m.
Ludność (2009); • liczba	; 14292;
Strefa numeracyjna;	+48 59
Kod pocztowy	77–300
Tablice rejestracyjne	GCZ
	Położenie na mapie Polski ; Człuchów
	53°39′N 17°22′E / 53.65, 17.367Na mapach: 53°39′N 17°22′E / 53.65, 17.367
TERC; (TERYT)	6222803011
	Urząd miejski ul. Wojska Polskiego 1; 77–300 Człuchów
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło Człuchów w Wikisłowniku
	Strona internetowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Miasto, widok z zamkowej wieży

Wieża zamkowa obecnie, od strony przedzamcza pierwszego

Wieża ciśnień

Człuchów (dawniej Słuchów, kaszb. Człuchòwò lub też Człochòwò, niem. Schlochau)^[2] - miasto i gmina w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim. Leży pomiędzy czterema jeziorami: Jeziorem Urzędowym, Miejskim Małym, Miejskim Dużym i największym: Rychnowskim, na Pojezierzu Krajeńskim.

Człuchów leży na przecięciu dróg krajowych DK22 i DK25, które są głównymi połączeniami:

z Koszalina do Warszawy
z Berlina do Królewca (tzw. Berlinka)

Według danych z 31 grudnia 2009^[1] miasto miało 14292 mieszkańców.

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002^[3] Człuchów ma obszar 12,48 km², w tym:

użytki rolne: 33%
użytki leśne: 3%

Miasto stanowi 0,79% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Dane z 31 grudnia 2008^[4]:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	14 352	100	7532	52,5	6820	47,5
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	1123		589,3		533,6

[edytuj] Miasta partnerskie

[edytuj] Historia

Człuchów był starym osiedlem pomorskim, wzmiankowanym w XII wieku. Prawa miejskie posiada od 1348 roku, od 1312 był własnością Krzyżaków, od 1466 (koniec wojny trzynastoletniej) należał do Polski, od 1772 (I rozbiór Polski) do Prus. Od 1945 roku znajduje się ponownie w Polsce.

W latach 1945-1999 Człuchów zmieniał przynależność administracyjną. Przed utworzeniem województwa szczecińskiego w 1946 był przejściowo częścią województwa pomorskiego/bydgoskiego. W latach 1946-1950 był częścią województwa szczecińskiego, w latach 1950-1975 województwa koszalińskiego, w latach 1975-1998 województwa słupskiego. Od 1999 należy do województwa pomorskiego.

Jednym z tych, którzy najlepiej udokumentowali historię Ziemi Człuchowskiej, był Edmund Kloskowski. Swój wkład w badania nad dziejami miasta i okolic mają również Marian Fryda i Wiktor Zybajło.

Muzeum Regionalne prezentuje w swym dziale archeologicznym pradzieje Ziemi Człuchowskiej. Zabytki pochodzą z badań nad wczesnośredniowiecznych, osadnictwa w rejonie jeziora Krępsko i Szczytno oraz cmentarzyska ludności kultury pomorskiej w Olszanowie, Sąpólnie i Gwieździnie.^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Architektura

[edytuj] Zabytki

Zabytkami prawnie chronionymi są^[5]

układ urbanistyczny d. śródmieścia
barokowy kościół parafialny pw. św. Jakuba z XVII wieku, z dobudowaną wiek później wieżą, a następnie rozbudowany. Ufundowany był przez ówczesnego starostę Jakuba Wejhera, konsekrowany w 1647 r.
park miejski „Lasek Luizy” z XIX w.
zamek i park z 1400 i 1828 r.
dwór przy ul. Wojska Polskiego 5, murowano-szachulcowy z 1 poł. XIX w.

[edytuj] Pozostałe obiekty

budynek poczty z 1892 roku;
budynek dawnej szkoły średniej przygotowującej do zawodu nauczyciela "Preporanda" z 1901 roku umiejscowiony przy ul. Szczecińskiej (obecnie siedziba Urzędu Gminy);
zabytkowe kamienice z XIX wieku przy ul. Królewskiej;
budynek dawnej szkoły specjalnej dla dzieci głuchoniemych z 1882 roku przy ul. Parkowej (obecnie siedziba ZSA);
wille z końca XIX wieku przy ul. Batorego;
budynek browaru Rudolfa Leya z XIX wieku (obecnie siedziba PSS Społem);
budynek dawnej szkoły miejskiej z 1892 roku przy ul. Traugutta (obecnie siedziba CKU).
budynek dworu miejskiego z 2 poł. XIX w., dawniej siedziba starostwa przy al. Wojska Polskiego 3 (obecnie Muzeum Regionalne)

[edytuj] Zamek

Osobny artykuł: Zamek w Człuchowie.

W Człuchowie znajduje się drugi po Malborku pod względem wielkości^[6] zamek krzyżacki (a terytorialnie największy). Był on siedzibą komtura i konwentu krzyżackiego. Rezydowali w nim m.in. komtur Ulrich von Jungingen i Konrad von Wallenrode (1377-1382)^[7]. Krzyżacy rezydujący w Zamku Człuchowskim brali udział w bitwie pod Grunwaldem pod sztandarem 52 chorągwi – większość nie powróciła z pola walki. Do dziś przetrwały mury, wieża i nie odkryte jeszcze podziemia. Obecnie prowadzone są wykopaliska archeologiczne. Do niedawna zamek nie był praktycznie restaurowany od czasu pożaru, który strawił Człuchów za Fryderyka Wilhelma II, a który to pozwolił mieszkańcom rozebrać zamek na odbudowę miasta. W 1811 roku ukazało się rozporządzenie rejencji o ochronie ruin zamku.

[edytuj] Organizacje

[edytuj] Religia

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące wyznania:

[edytuj] Jednostka Strzelecka 4039 Człuchów

Związek Strzelecki "Strzelec" OSW Jednostka Strzelecka 4039 Człuchów

W Człuchowie mieści się Jednostka Strzelecka 4039 Człuchów. Jest to jednostka terenowa Związku Strzeleckiego "Strzelec" Organizacji Społeczno-Wychowawczej, który jest jest patriotycznym stowarzyszeniem – kontynuatorem istniejącego w okresie międzywojennym Związku Strzeleckiego. Działa jako stowarzyszenie rejestrowe we współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej. JS4039 Człuchów poprzez wychowanie obywatelskie członków oraz przygotowywanie młodzieży do służby wojskowej działa na rzecz niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej i jej umacniania. JS4039 Człuchów przez cały rok bierze udział w życiu miasta, między innymi poprzez udział w uroczystościach państwowych ze szczególnym uwzględnieniem Narodowego Święta Niepodległości oraz Święta Konstytucji 3 maja. Bardzo często jest również współorganizatorem lub nawet organizatorem wszelkiego rodzaju obchodów związanych z lokalnym patriotyzmem oraz tradycjami niepodległościowymi i historycznymi.

[edytuj] Komturia Człuchowska

Stowarzyszenie Komturii Człuchowskiej skupia pasjonatów epoki rycerskiej pod przewodnictwem Komtura Błażeja Kapelskiego. Komturia Człuchowska jest głównym organizatorem Człuchowskiego Turnieju Rycerskiego o Miecz Arnolda von Baden, który odbywa się zawsze w przedostatni weekend sierpnia. Jest to obecnie jedno z największych wydarzeń w regionie. Na turniej zjeżdża się co roku rycerstwo z całej północnej Polski.

[edytuj] Transport

Człuchów leży na przecięciu dróg krajowych nr 25 i nr 22. Są to szlaki komunikacyjne na trasach: Koszalin - Bydgoszcz - Warszawa i Berlin - Gorzów Wlkp. - Elbląg - Kaliningrad. Miasto posiada obwodnicę w ciągu drogi krajowej nr 22. Przez miasto przebiega linia kolejowa nr 210: Chojnice - Runowo Pomorskie, przy której znajduje się stacja kolejowa Człuchów. PKP zapewnia połączenia z Chojnicami i Szczecinkiem. Działa tu również przedsiębiorstwo PKS Człuchów, zapewniające połączenia z Gdańskiem, Chojnicami, Bydgoszczą, Toruniem, Koszalinem, Kołobrzegiem, Szczecinem, Szczecinkiem, Złotowem, Piłą. Komunikację z miastem zapewniają również autobusy PKS Szczecinek, PKS Bytów, PKS Bydgoszcz, PKS Koszalin, PKS Wałcz i inne.

[edytuj] Ludzie związani z Człuchowem

Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Człuchowem.

Przypisy

↑ ^1,0 ^1,1 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym, stan 31.12.2009
↑ Dr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" (ISBN 83-60437-22-X) (ISBN 978-83-60437-22-3)
↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
↑ Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
↑ Rejestr zabytków KOBiDZ (dostęp: 04-01-2009)
↑ Archeolodzy i Krzyżacy - Rzeczpospolita
↑ Konrad von Wallenrode

[edytuj] Zobacz też

Cmentarz żydowski w Człuchowie

[edytuj] Linki zewnętrzne

Przewodnik multimedialny po mieście
Jednostka Strzelecka 4039 Człuchów
Blog ze zdjęciami Człuchowa
Historia Żydów w Człuchowie na portalu Wirtualny Sztetl
Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
Człuchowo w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.

[gus2009-0] 1,0 ^1,1 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym, stan 31.12.2009

[1] Dr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" (ISBN 83-60437-22-X) (ISBN 978-83-60437-22-3)

[autonazwa1-2] Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].

[3] Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].

[4] Rejestr zabytków KOBiDZ (dostęp: 04-01-2009)

[5] Archeolodzy i Krzyżacy - Rzeczpospolita

[6] Konrad von Wallenrode

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

Człuchów

Spis treści

[edytuj] Struktura powierzchni

[edytuj] Demografia

[edytuj] Miasta partnerskie

[edytuj] Historia

[edytuj] Architektura

[edytuj] Zabytki

[edytuj] Pozostałe obiekty

[edytuj] Zamek

[edytuj] Organizacje

[edytuj] Religia

[edytuj] Jednostka Strzelecka 4039 Człuchów

[edytuj] Komturia Człuchowska

[edytuj] Transport

[edytuj] Ludzie związani z Człuchowem

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

Osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Działania

Szukaj

Nawigacja

Dla czytelników

Dla wikipedystów

Drukuj lub eksportuj

Narzędzia

W innych językach