Człuchów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Człuchów
Herb
Herb Człuchowa
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat człuchowski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1348
Burmistrz Ryszard Szybajło
Powierzchnia 12,48 km²
Wysokość 158,2 - 184 m n.p.m.
Populacja (2009)
• liczba ludności

14 292[1]
Strefa numeracyjna
+48 59
Kod pocztowy 77–300
Tablice rejestracyjne GCZ
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Człuchów
Człuchów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Człuchów
Człuchów
Ziemia 53°39′52″N 17°21′36″E/53,664444 17,360000
TERC
(TERYT)
6222803011
Urząd miejski
ul. Wojska Polskiego 1
77–300 Człuchów
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Człuchów w Wikisłowniku
Strona internetowa
Człuchów widziany z wieży zamkowej
Wieża ciśnień z XIX wieku

Człuchów (dawniej pol. Słuchów[2], 1945 Człochów[3], kaszb. Człuchòwò lub też Człochòwò[4], niem. Schlochau) – miasto i gmina w woj. pomorskim, stolica powiatu człuchowskiego.

Według danych z 31 grudnia 2009[1] miasto ma 14311 mieszkańców.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto leży pomiędzy jeziorami: Urzędowym, Miejskim Małym, Miejskim Dużym oraz największym – Rychnowskim, w północnej części Krajny, w pasie Pojezierza Południowopomorskiego (w tym Pojezierza Krajeńskiego), w odległości 136 km na południowy zachód od Gdańska. Człuchów przecinają drogi krajowe:

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[5] Człuchów ma obszar 12,48 km², w tym:

  • użytki rolne: 33%
  • użytki leśne: 3%

Miasto stanowi 0,79% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2008[6]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 14 352 100 7532 52,5 6820 47,5
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
1123 589,3 533,6

Miasta partnerskie[7][edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Człuchów był starym osiedlem pomorskim, wzmiankowanym w XII wieku. Prawa miejskie posiada od 1348 roku. Od 1312 był własnością Krzyżaków, rezydował tu wielki Mistrz zakonu, brat Ulryka, Konrad V von Jungingen. Od 1466 (koniec wojny trzynastoletniej) Człuchów należał do Polski, od 1772 (I rozbiór Polski) do Prus. Od 1945 roku znajduje się ponownie w Polsce.

W latach 1945-1999 Człuchów zmieniał przynależność administracyjną. Przed utworzeniem województwa szczecińskiego w 1946 był przejściowo częścią województwa pomorskiego z siedzibą w Bydgoszczy. W latach 1946-1950 był częścią województwa szczecińskiego, w latach 1950-1975 województwa koszalińskiego, w latach 1975-1998 województwa słupskiego. Od 1999 należy do województwa pomorskiego.

Jednym z tych, którzy najlepiej udokumentowali historię Ziemi Człuchowskiej, był Edmund Kloskowski. Swój wkład w badania nad dziejami miasta i okolic mają również Marian Fryda i Wiktor Zybajło.

Muzeum Regionalne prezentuje w swym dziale archeologicznym pradzieje Ziemi Człuchowskiej. Zabytki pochodzą z badań nad wczesnośredniowiecznych, osadnictwa w rejonie jeziora Krępsko i Szczytno oraz cmentarzyska ludności kultury pomorskiej w Olszanowie, Sąpólnie i Gwieździnie.[8]

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zabytkami prawnie chronionymi są[9]

  • barokowy kościół parafialny pw. św. Jakuba z XVII wieku, z wieżą z XVIII wieku, następnie rozbudowany. Ufundowany był przez ówczesnego starostę Jakuba Wejhera, konsekrowany w 1647 r.
  • park miejski Lasek Luizy z XIX w.
  • park z 1828 r.
  • dwór murowano-szachulcowy z 1 poł. XIX w. przy ul. Wojska Polskiego 5
  • budynek poczty z 1892 roku;
  • budynek dawnej szkoły średniej przygotowującej do zawodu nauczyciela „Preporanda” z 1901 roku, ul. Szczecińska (obecnie siedziba Urzędu Gminy);
  • zabytkowe kamienice z XIX wieku przy ul. Królewskiej;
  • budynek dawnej szkoły specjalnej dla dzieci głuchoniemych z 1882 roku przy ul. Parkowej (obecnie siedziba ZSA);
  • wille z końca XIX wieku przy ul. Batorego;
  • budynek browaru Rudolfa Leya z XIX wieku (obecnie siedziba PSS Społem);
  • budynek dawnej szkoły miejskiej z 1892 roku przy ul. Traugutta (obecnie siedziba CKU).
  • budynek dworu miejskiego z 2 poł. XIX w., dawniej siedziba starostwa przy al. Wojska Polskiego 3 (obecnie Muzeum Regionalne)
  • układ urbanistyczny d. śródmieścia

Zamek[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Zamek w Człuchowie.

W Człuchowie znajdował się drugi po Malborku pod względem wielkości[10] zamek krzyżacki (a terytorialnie największy). Był on siedzibą komtura i konwentu krzyżackiego. Rezydowali w nim m. in. komtur Ulrich von Jungingen i Konrad von Wallenrode (1377-1382)[11]. Do dziś przetrwały mury, wieża i nie odkryte jeszcze podziemia. W XIX wieku zamek został w większości rozebrany na odbudowę miasta po pożarze.

Organizacje[edytuj | edytuj kod]

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące wyznania:

Jednostka Strzelecka 4039 Człuchów[edytuj | edytuj kod]

W Człuchowie mieści się Jednostka Strzelecka 4039 Człuchów. Jest to jednostka terenowa Związku Strzeleckiego „Strzelec” Organizacji Społeczno-Wychowawczej, który jest jest patriotycznym stowarzyszeniem – kontynuatorem istniejącego w okresie międzywojennym Związku Strzeleckiego. Działa jako stowarzyszenie rejestrowe we współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej. JS4039 Człuchów poprzez wychowanie obywatelskie członków oraz przygotowywanie młodzieży do służby wojskowej działa na rzecz niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej i jej umacniania.

Komturia Człuchowska[edytuj | edytuj kod]

Stowarzyszenie Komturii Człuchowskiej skupia pasjonatów epoki rycerskiej. Komturia Człuchowska jest głównym organizatorem turnieju rycerskiego (Człuchowskiego Turnieju Rycerskiego o Miecz Konrada Wallenroda, wcześniej Człuchowskiego Turnieju Rycerskiego o Miecz Arnolda von Baden), który odbywa się zawsze w przedostatni weekend sierpnia.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście Człuchów od 1985 roku istnieją dwa kluby kajakowe: "Piast" i "Polstyr" Człuchów, które w swojej historii wytrenowali wielu mistrzów polski oraz wielu medalistów międzynarodowych zawodów kajakowych typu Mistrzostwa Polski, Mistrzostwa Europy.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Stacja benzynowa z tworzyw sztucznych (1972)

Człuchów leży na przecięciu dróg krajowych nr 25 i nr 22. Są to szlaki komunikacyjne na trasach: KoszalinBydgoszczWarszawa i BerlinGorzów Wlkp.ElblągKaliningrad. Miasto posiada obwodnicę w ciągu drogi krajowej nr 22.

Przez miasto przebiega linia kolejowa nr 210: Chojnice – Runowo Pomorskie, przy której znajduje się stacja kolejowa Człuchów. Przewozy Regionalne zapewniają połączenia z Chojnicami i Szczecinkiem.

Działa tu również przedsiębiorstwo PKS Człuchów, zapewniające połączenia z Gdańskiem, Chojnicami, Bydgoszczą, Toruniem, Koszalinem, Kołobrzegiem, Szczecinem, Szczecinkiem, Złotowem, Piłą. Komunikację z miastem zapewniają również autobusy PKS Szczecinek, PKS Bytów, PKS Bydgoszcz, PKS Koszalin, PKS Wałcz i inne.

W 1972 oddano w mieście do użytku pierwszą w Polsce stację benzynową (CPN), której budynek był wykonany z prefabrykatów z tworzyw sztucznych[13].

Ludzie związani z Człuchowem[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Człuchowem.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]