Czad (jezioro)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jezioro Czad
Zdjęcia jeziora Czad na przestrzeni lat 1973-2001.
Zdjęcia jeziora Czad na przestrzeni lat 1973-2001.
Państwo  Czad
 Kamerun
Powierzchnia (w roku 2001): 1350 km²
(w roku 1963): 25 000 km²
Głębokość
• średnia
• maksymalna

4,5 m[1] m
8 m m
Wysokość lustra 283 m n.p.m.
Położenie na mapie Czadu
Mapa lokalizacyjna Czadu
Jezioro Czad
Jezioro Czad
Ziemia 13°15′N 14°00′E/13,250000 14,000000Na mapach: 13°15′N 14°00′E/13,250000 14,000000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Czad (fr. Lac Tchad) – jezioro bezodpływowe w Afryce, położone w Kotlinie Czadu. Jego zlewisko obejmuje obszar 2434 tys. km².[2] Ma duże znaczenie ekonomiczne jako zbiornik wody dla ponad 20 mln osób zamieszkujących jego okolice w czterech krajach: Czadzie, Nigerii, Nigrze i Kamerunie. Obecnie zanikające.

Zanik jeziora[edytuj | edytuj kod]

Dawniej jego powierzchnia zależała od pory roku i wahała się od 11 do nawet 22 tys. km². Bywała jednak znacznie mniejsza, a w 1908 r. zwierciadło czystej wody zanikło całkowicie, co wywołało klęskę głodu i masowe migracje zamieszkujących w jego otoczeniu ludów. Z kolei w latach 60. XX wieku jezioro osiągnęło nawet powierzchnię 26 tys. km², ale od tego czasu systematycznie wysycha. W 1985 r. miało powierzchnię niespełna 3 tys. km².[3] W 2000 r. jego powierzchnia zmalała do zaledwie 1,5 tys. km² (według innych źródeł nawet do 1/20 maksymalnej wielkości czyli do 1,35 tys. km²). Przyczyną takiego stanu jest zmniejszenie się w ostatnich latach opadów w tym regionie przy jednoczesnym zwiększonym zapotrzebowaniu na wodę w rolnictwie. Projekty irygacyjne Czadu, Kamerunu, Nigerii i Nigru obniżyły zarówno poziom wody w jeziorze, jak też w dopływających rzekach; szacuje się że ludzka działalność w 50% odpowiada za zmniejszenie powierzchni jeziora[4].

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Jezioro jest płytkie - osiąga 2 do 4 m głębokości w części południowej i 4 do 8 m w części północnej[2]. Brzegi bagniste, porośnięte trzciną i sitowiem. Do jeziora Czad uchodzi kilka rzek. Największe to Szari i Komadugu Yobe.

Średnia roczna wielkość opadów deszczu wynosi 320 mm. Dla porównania pd.-wsch. wybrzeża otrzymują 1 600 mm wody a pn. wybrzeże zaledwie 150 mm. Średnia roczna wielkość opadów dla miejscowości Bol Dune wynosi 384 mm, z czego zdecydowana większość (89%) deszczów przypada na okres lipiec-wrzesień. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi +21,4 °C[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dla nauki zachodniej jezioro zostało odkryte w 1823 przez Clappertona i Denhama. Ślady osadnictwa ludzkiego w okolicach jeziora są bardzo stare. Do najstarszych znalezisk, dokumentujących obecność człowiekowatych należą szczątki sahelantropa (czaszka, fragmenty szczęki i zęby), odkryte w latach 2000-2001 podczas francusko-czadyjskiej wyprawy paleontologicznej. Zamieszkiwał on ten region ok. 7 milionów lat temu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Africa: atlas of our changing environment, 2008, s. 52. Książka jest częściowo dostępna na google.books. tu
  2. 2,0 2,1 2,2 Raport nt. jeziora Czad z lutego 2006 r. [1]
  3. Zanikające jezioro Czad, w: "Poznaj Świat" R. XXXIV, nr 2 (397), luty 1986, s. 27
  4. Lake Chad: almost gone. United Nations Environment Programme GRID-Arendal.
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Czad w Wikisłowniku