Czarnoksiężnik z Angmaru

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wódz Nazgûli
Lord of the Nazgûl
Witch-king
Black Captain
Lata życia  ? DE – 15 marca 3019 TE[1]
Rasa i kultura człowiek przemieniony w Upiora Pierścienia
Kraina Angmar, Mordor
Tytuły lub przydomki Czarnoksiężnik z Angmaru, Czarny Wódz, Król Upiorów Pierścienia, Cień Wielkiego Cienia, Król Morgulu, Wódz Saurona, Najwyższy Nazgûl, Król Dziewięciu Jeźdźców
Polskie tłumaczenia imienia
M. i C. Frąców Wódz Nazgûli
Czarnoksiężnik
Czarny Wódz
J. Łozińskiego Wódz Nazgûl
Król-Czarnoksiężnik
Czarny Herszt
M. Skibniewskiej Wódz Nazgûlów (Nazgulów)[2]
Czarnoksiężnik
Czarny Wódz
Wystąpienia w literaturze i aktorzy
Literatura przedmiotu Władca Pierścieni, Niedokończone opowieści
Władca Pierścieni Lawrence Makoare

Wódz Nazgûli (Czarnoksiężnik z Angmaru) – fikcyjna postać ze stworzonej przez J. R. R. Tolkiena mitologii Śródziemia.

Był to upiór, dawniej jeden z królów ludzi, przemieniony w bezcielesnego niewolnika Saurona przez Pierścień Władzy, tak jak reszta Nazgûli, którym przewodził.

Pojawia się we wszystkich częściach Władcy Pierścieni. Wiele informacji na jego temat znajduje się w Dodatkach do trzeciego tomu powieści oraz w Niedokończonych opowieściach.

Wódz Nazgûli[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy i najpotężniejszy z Upiorów Pierścienia, najważniejszy sługa Saurona oraz dowódca jego armii. Zginął podczas Wojny o Pierścień 15 marca 3019 roku Trzeciej Ery[1].

Druga Era[edytuj | edytuj kod]

W Drugiej Erze był człowiekiem (być może Dúnadanem), magiem i królem bliżej nieznanego państwa. Sauron ofiarował mu najpotężniejszy z Dziewięciu Pierścieni Władzy, który, choć początkowo dał mu wielką moc, ostatecznie go zniewolił i doprowadził do przemiany w upiora. W tej postaci po raz pierwszy pojawił się w Śródziemiu około 2251 roku Drugiej Ery[3]. Od samego początku przewodził pozostałym Nazgûlom. Nie ma dokładnych informacji o jego losach i działalności przez resztę Drugiej Ery.

Angmar[edytuj | edytuj kod]

Po klęsce Saurona w wojnie z Ostatnim Sojuszem (3441 rok Drugiej Ery) Wódz uciekł, tak jak reszta Upiorów Pierścienia, na wschód, gdzie się ukrył. Powrócił około 1300 roku Trzeciej Ery i udał się na północ Śródziemia, gdzie założył królestwo Angmar. Władał nim znany pod mianem Czarnoksiężnika z Angmaru, ponieważ ukrywał swoją prawdziwą tożsamość. Jego celem było zniszczenie państw skłóconych Dúnedainów z podzielonego Arnoru.

Ostatecznie dokonał tego po ponad 600 latach zażartych wojen, gdy w 1974 roku podbił Arthedain. Jednak już rok później został pokonany w bitwie pod Fornostem przez Armię Zachodu Eärnura z Gondoru i Círdana. Musiał więc uciekać z północy.

Wówczas to, na polu bitwy, elf Glorfindel, wygłosił przepowiednię dotyczącą przyszłości Czarnoksiężnika i jego śmierci:

Quote-alpha.png
Nigdy już nie wróci do tej krainy. Zguba dosięgnie go daleko stąd, nieprędko i nie z ręki męża[4].

Mordor[edytuj | edytuj kod]

Zebrawszy na nowo resztę Nazgûli, Czarnoksiężnik przybył potajemnie do Mordoru (1980 rok), by przygotować krainę na powrót Saurona. W 2000 roku poprowadził atak na Minas Ithil, które padło dwa lata później. Osiadł w tej warowni, zwanej odtąd Minas Morgul. W 2043 roku rzucił wyzwanie znienawidzonemu przez siebie Eärnurowi, który został wtedy królem Gondoru. Siedem lat później ponowił wyzwanie, a gdy monarcha je przyjął i przybył do Minas Morgul, Wódz zdradziecko pojmał go i zabił. Przez następne lata prawdopodobnie nie opuszczał swojej siedziby.

Wojna o Pierścień[edytuj | edytuj kod]

Poszukiwania Pierścienia[edytuj | edytuj kod]

Uczynił to dopiero na początku Wojny o Pierścień. Dnia 20 czerwca 3018 roku[5] zaatakował Osgiliath i zdobył jego wschodnią część. Wraz z resztą upiorów przeprawił się przez most na Anduinie, nim zburzyli go Gondorczycy. Nazgûle ruszyły następnie na poszukiwanie Jedynego Pierścienia. Jako Czarni Jeźdźcy przemierzyli Rohan, zapuścili się do Doliny Anduiny, gdzie szukali siedzib niziołków, by w końcu skierować się do Eriadoru.

Shire i pościg za Frodem[edytuj | edytuj kod]

W okolicach kraju hobbitów pojawili się w wrześniu[6]. Gdy podwładni Wodza penetrowali Shire i Bree, on sam pozostawał w obozie w Andrath. Do pościgu włączył się, kiedy Frodo Baggins, wraz z towarzyszami i Obieżyświatem, opuścił Bree. Dnia 3 października[7], wraz z innymi upiorami, zaatakował czarodzieja Gandalfa Szarego na Wichrowym Czubie i zmusił go do opuszczenia tego wzgórza. Dzięki temu trzy dni później mógł, w tym samym miejscu, napaść na obozowisko Obieżyświata i hobbitów. Zranił wówczas nożem Morgulu Froda. Prawie udało mu się zdobyć Pierścień przy brodzie na Bruinen (20 października), lecz poniósł klęskę – wody rzeki posłuszne woli Elronda, pochłonęły jego oraz resztę Nazgûli. Pozbawiony cielesnej powłoki musiał uciekać do Mordoru. Zapewne w ciągu następnych miesięcy zajmował się tam przygotowaniami do wojny.

Atak na Gondor i śmierć[edytuj | edytuj kod]

10 marca 3019 roku wyruszył z Minas Morgul na czele wielkiej armii. Wtedy to omal nie wykrył Froda, wędrującego, wraz z Samem i Gollumem, ku przełęczy Cirith Ungol. Następnie, w trakcie zaciekłych walk, Czarnoksiężnik zdobył Osgiliath i sforsował mury Rammas Echor (12–14 marca). Kierował potem oblężeniem Minas Tirith (14–15 marca). Gdy taran Grond rozbił Wielką Bramę miasta, Wódz wjechał do stolicy Gondoru i tylko Gandalf Biały odważył się stawić mu czoło. Jednak właśnie w tym momencie nadciągnęła odsiecz Rohirrimów.

W bitwie na polach Pelennoru Wódz Nazgûli śmiertelnie ranił króla Théodena, lecz sam zginął w walce z Éowiną i Merriadokiem Brandybuckiem. W ten sposób spełniła się przepowiednia Glorfindela, bowiem Czarnoksiężnik został zabity przez kobietę i hobbita.

Wygląd zewnętrzny[edytuj | edytuj kod]

Wódz Nazgûli w świecie upiorów miał długie, połyskliwe włosy, nosił biało-szare szaty i koronę na hełmie. Od jego postaci biło blade światło. Był wyższy od innych Nazgûli. W świecie widzialnym, tak jak podwładni, nosił długi czarny płaszcz z kapturem. Podczas bitwy na polach Pelennoru zrzucił kaptur – w miejscu głowy widać było tylko stalową, królewską koronę i oczy świecące czerwonym blaskiem. Jeździł na karym koniu lub skrzydlatej bestii. Jako broni używał miecza, noża Morgulu bądź maczugi.

Czarnoksięska moc[edytuj | edytuj kod]

Wódz Nazgûli jako najpotężniejszy z Upiorów Pierścienia, wzbudzał największy strach w otoczeniu. Był najbardziej wyczulony na obecność Jedynego Pierścienia. W przeciwieństwie do reszty Upiorów zupełnie nie bał się wody, a poruszanie się w słońcu nie sprawiało mu trudności. Zranić go mogła tylko broń opatrzona specjalnymi zaklęciami, każdy inny oręż rozpadał się w zetknięciu z nim i taki los spotkał miecze Éowiny oraz Meriadoka.

Wódz Nazgûli posiadał wielką magiczną moc. Zesłał na Kurhany złe duchy zwane Upiorami Kurhanów (około 1637 roku) i być może był w stanie wpływać na pogodę, przez co doprowadził do zatonięcia statku króla Arvedui i jego śmierci (1975 rok). Jego moc znacznie wzrosła podczas oblężenia Minas Tirith:

Quote-alpha.png
Tam otrzymawszy od Saurona dowództwo, nabiera dodatkowej demonicznej siły[8].

Dzięki jego zaklęciu taran Grond mógł zniszczyć Wielką Bramę Minas Tirith.

Imiona[edytuj | edytuj kod]

Imię jakie Wódz nosił będąc człowiekiem nie jest znane. Jako upiór określany był różnymi mianami[9]:
Czarnoksiężnik, Wódz Upiorów Pierścienia, Czarny Wódz, król Morgulu, Król Upiorów Pierścienia, władca Morgulu, Wódz Rozpaczy, Najwyższy Nazgûl, Wódz Upiorów, Wódz Dziewięciu Jeźdźców, Król Upiorów, Wódz Upiornych Jeźdźców, Pierwszy, wódz sępów, odmieniec, blady król, Czarny Cień, straszliwy król, widmowy król, Czarny Jeździec.

Ekranizacja P. Jacksona[edytuj | edytuj kod]

Postać Wodza Nazgûli występuje w ekranizacji Władca Pierścieni, w reżyserii Petera Jacksona. W jego rolę wcielił się Lawrence Makoare. Pojawia się on w filmach Drużyna Pierścienia oraz Powrót Króla. Losy filmowej postaci w zasadzie są zgodne z literackim pierwowzorem – różnią się jedynie szczegółami.

Wersja kinowa[edytuj | edytuj kod]

W Drużynie Pierścienia Wódz, tak jak pozostałe Upiory, pojawia się jako Czarny Jeździec. Pod postacią ducha widać go w scenie ataku na Froda na Wichrowym Czubie. Tylko przy brodzie Bruinen Wódz wypowiada jedyną swoją kwestię w filmie, skierowaną konkretnie do Arweny: Give up the halfling, She-Elf (Porzuć niziołka, elfko).

W Powrocie Króla Wódz pojawia się w kolejnych scenach związanych z atakiem na Minas Tirith. Dosiadając skrzydlatej bestii, wyprowadza z Minas Morgul swoją armię. Po zdobyciu Osgiliath instruuje Gothmoga jak ma poprowadzić atak na stolicę Gondoru. W trakcie szturmu miasta, podobnie jak pozostałe Nazgûle, atakuje gondorskich żołnierzy na murach. Podczas bitwy na polach Pelennoru, tak jak w powieści, zabija Théodena, lecz zaraz potem znajduje śmierć w walce z Éowiną i Meriadokiem. Scena tego pojedynku jest dłuższa niż w powieści, a Wódz używa podczas niej nie maczugi, lecz miecza i kiścienia.

Wersja rozszerzona[edytuj | edytuj kod]

W wersji rozszerzonej Powrotu Króla, wydanej na DVD, dodano scenę spotkania Czarnoksiężnika z Gandalfem w Minas Tirith. Odbiega ona znacznie od powieści, w której nie dochodzi między nimi do walki, bowiem Wódz na pierwszy dźwięk rohańskich rogów opuszcza bramę Minas Tirith. Filmowe starcie ma miejsce na jednym z wyższych poziomów miasta. Gandalf jedzie z Pippinem na Cienistogrzywym, chcąc powstrzymać Denethora przed popełnieniem samobójstwa i zabiciem Faramira. W pewnym momencie drogę zastępuje mu Wódz Nazgûli na skrzydlatej bestii. Miecz Upiora bucha płomieniem i udaje mu się złamać różdżkę czarodzieja oraz zrzucić go z konia. W tej chwili pewnego zwycięstwa nagle rozlega się dźwięk rohańskich rogów – Czarnoksiężnik porzuca miejsce walki i odlatuje.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Data podana za: Dodatek B Kronika Lat (Kronika Królestw Zachodnich). W: J. R. R. Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. M. Skibniewska. T. 3: Powrót Króla. Warszawa: 2002, s. 488.
    Wedle kalendarza hobbitów z Shire’u był to dzień 15 miesiąca Rethe roku 1419. Jedynie z grubsza odpowiada on marcowi, bowiem ten kalendarz nie jest tożsamy z gregoriańskim. Dodać należy, iż hobbici daty roczne liczyli od osiedlenia się w swoim kraju (rok 1601 Trzeciej Ery).
    Według kalendarza stosowanego w innych częściach Śródziemia (tzw. Kalendarz Namiestników) miesiąc ten zwał się Súlimë. Dokładne informacje o kalendarzach Śródziemia zawarte są w Dodatku D Kalendarz Shire’u, w trzecim tomie powieści.
  2. Taka pisownia, bez litery diakrytyzowanej, występuje w wydaniach Władcy Pierścieni sprzed 1996 roku w tym przekładzie.
  3. Wszystkie daty w tym artykule podano za: Dodatek B Kronika Lat (Kronika Królestw Zachodnich). W: J. R. R. Tolkien: op.cit. s. 469-470, 473-475, 482, 484, 487-488.
  4. Dodatek A Kroniki królów i władców. W: J. R. R. Tolkien: op.cit. s. 420 (część I Królowie Númenoru, podrozdział 4 Gondor i spadkobiercy Anáriona).
  5. Wedle kalendarza Shire’u był to dzień 20 miesiąca Forelithe roku 1418. W Kalendarzu Namiestników miesiąc ten zwał się Nárië.
  6. Wedle kalendarza Shire’u był to miesiąc Halimath. W Kalendarzu Namiestników miesiąc ten zwał się Yavannië.
  7. Wedle kalendarza Shire’u był to dzień 3 miesiąca Winterfilth. W Kalendarzu Namiestników miesiąc ten zwał się Narquelië.
  8. Zdanie z listu Tolkiena do Forresta J. Ackermana z sierpnia 1958 roku, J. R. R. Tolkien: Listy. Poznań: 2010, s. 445 (list nr 210).
  9. Wszystkie przytoczono za przekładem M. Skibniewskiej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • John Ronald Reuel Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. Maria Skibniewska. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, 2002. ISBN 83-7319-172-0.
  • Poszukiwania Pierścienia. W: John Ronald Reuel Tolkien: Niedokończone opowieści. przeł. Radosław Kot. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 2005, s. 275-289. ISBN 83-241-2008-4.
  • John Ronald Reuel Tolkien: Listy. wyb. i opr. Humphrey Carpenter, współ. Christopher Tolkien, przeł. Agnieszka Sylwanowicz. Poznań: Prószyński i S-ka, 2010. ISBN 978-83-7648-503-4.

---

  • Fran Walsh, Philippa Boyens, Peter Jackson: The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring. Screenplay based on the novels by J.R.R Tolkien. 2001.
  • Fran Walsh, Philippa Boyens, Peter Jackson: The Lord of the Rings: The Return of the King. Screenplay based on the novels by J.R.R Tolkien. 2003.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]