Czarownica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Zobacz też: inne znaczenia.
John William WaterhouseMagic Circle (1886)

Czarownica – osoba[1], w niektórych wierzeniach ludowych kobieta, zajmująca się czarną magią, kojarzona z siłami nieczystymi – często z szatanem. W folklorze pojawiają się także dobre czarownice, które zajmują się białą magią.

W chrześcijańskich wierzeniach ludowych przyjmowano, że zdolność czarowania nabywa się przez podpisanie umowy z Szatanem. Wiara w czary występuje w mniejszym lub większym zasięgu we wszystkich religiach pozachrześcijańskich, a jako jeden ze składników na marginesie chrześcijańskich wierzeń ludowych: przekonanie o możliwości czarów i lęk przed nimi są bardziej rozpowszechnione niż ich wykonywanie[2].

Pojęcie „czarostwo” pojawiło się dopiero pod koniec średniowiecza, a skutecznym instrumentem, za sprawą którego wiara w czarostwo i czarownice się rozprzestrzeniła, szczególnie wśród prostego ludu, były kazania. Młot na czarownice upowszechnił wśród elity duchowej i świeckiej pojęcie czarostwa i stereotyp czarownicy – kobiety. Wcześniejsza literatura rzadko wskazywała na kobiety jako szczególnie skłonne do czarów, dopiero ta książka i późniejsze prace uczyniły z tego reguły.[3]

Obecnie wyznawcy religii Wicca uważają się za kontynuację „starożytnych” kultów czarownic. „Czarownica” (ang. witch) jest określeniem, które dotyczy kobiet jak również mężczyzn.

Procesy o czary[edytuj | edytuj kod]

W kulturze chrześcijańskiej, czarownika – wiedźmę uważano za osobę złą i znienawidzoną, toteż często o czary lub o przynależność do wiedźm oskarżano nieprzyjaciół, rywali, nielubianych krewnych i powinowatych, ludzi niewygodnych[2].

Apogeum wiary w czarownictwo nastąpiło w latach 20. XIV w., w okresie pontyfikatu wierzącego bezgranicznie w czary papieża Jana XXII (1316 – 1334). On to w 1317 r. kazał spalić jako heretyka Huguesa Gerarda, biskupa Cahors, ponieważ uważał, że ten rzucił na niego czary. W 1326 r. papież ten wydał edykt Super illius specula, w którym polecał, aby na całym obszarze Kościoła karano za czary, tak jak za herezję.[4]

W 1484 r. papież Innocenty VIII wydał bullę Summis desiderantes affectibus będącą podsumowaniem wcześniejszych uchwał potępiających czary i zezwoleniem karania śmiercią czarownic i czarowników. Innocenty VIII powołał się w niej na słowa Biblii Nie pozwolisz żyć czarownicy. (Wj. 22:17.)

Information icon.svg Osobny artykuł: Procesy o czary.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. hasło „Czarownice”. W: Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury. Warszawa 1987: PIW. ISBN 83-06-00861-8).
  2. 2,0 2,1 S. Zawadzki, H. Zimoń, Czary, [w;] Encyklopedia Katolicka, t. III, pod. red. R. Łukaszyka, L. Bieńkowskiego, F. Gryglewicza, Lublin 1989, s.768-769.
  3. Krzysztof Mikulski, Jacek Wijaczka, Historia powszechna, wiek XVI - XVIII, Warszawa 2012, s.166-167.
  4. E. Wiśniowski, Czarownic procesy, [w;] Encyklopedia Katolicka, t. III, pod. red. R. Łukaszyka, L. Bieńkowskiego, F. Gryglewicza, Lublin 1989, s. 762- 763.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o czarownicy
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło czarownica w Wikisłowniku
  • Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury. Warszawa: PIW, 1985, s. 178.
  • S. Zawadzki, H. Zimoń, Czary, [w;] Encyklopedia Katolicka, t. III, pod. red. R. Łukaszyka, L. Bieńkowskiego, F. Gryglewicza, Lublin 1989, s.768-769.
  • Krzysztof Mikulski, Jacek Wijaczka, Historia powszechna, wiek XVI - XVIII, Warszawa 2012, s.166-167.
  • E. Wiśniowski, Czarownic procesy, [w;] Encyklopedia Katolicka, t. III, pod. red. R. Łukaszyka, L. Bieńkowskiego, F. Gryglewicza, Lublin 1989, s. 762- 763

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]

  • Szymon Wrzesiński: Wspólniczki szatana. Czarownice na ziemiach polskich. Warszawa: Egros, 2006.