Czas letni

Z Wikipedii

Czas tzw. letni to czas lokalny, który dany kraj przyjmuje dla danego okresu roku, zazwyczaj różniący się o godzinę od standardowego czasu geograficznego. Pomysł "czasu letniego" powstał na skutek braku synchronizacji czasów lokalnych w poszczególnych krajach - zbyt duża dowolność w ustalaniu czasu lokalnego. Zmiana czasu jest formą doraźnego skorygowania tego błędu lub po prostu efektem "owczego pędu" - zmieniamy czas na letni, bo inni zmieniają. W XXI wieku tłumaczenie o rzekomych oszczędnościach energii nie ma sensu. Każdy człowiek stosuje indywidualny sposób na życie (również nocne). Równie dobrze można przesuwać kalendarz o jeden dzień do tyłu żeby mieć dłuży jakiś miesiąc w lecie a potem ten dzień zabrać w miesiącu zimowym. Takich pomysłów można wymieniać wiele. Zmiany czasu mają spowodować pozornie efektywniejsze wykorzystanie światła dziennego (nie marnować światła słonecznego). Latem standardowy czas geograficzny jest przesuwany o godzinę do przodu więc czas aktywności człowieka jest niby lepiej dopasowany do godzin, w których jest najwięcej światła słonecznego. Ale w przypadku państw, takich jak np.: Rosja; Francja; Hiszpania - strefy czasowe obowiązują inne niż przewidziane według zdrowego rozsądku - obserwuje sie zjawisko podkradania cudzych stref czasowych. Jednym państwom w Europie każe się trzymać swojej strefy czasowej a innym ("uprzywilejowanym") pozwala się na dowolne obieranie czasu lokalnego (j.w.). Efektem tego w Polsce obserwuje się zjawisko najwcześniejszego zachodu słońca (w odniesieniu do czasu lokalnego) w stosunku do pozostałych państw europejskich. Rekordowe odstępstwa od czasu lokalnego obserwujemy na Alasce i w Chinach, gdzie czas "urzędowy" rożni się od czasu "słonecznego" nawet o 3 godziny do przodu. Tak więc, czas lokalny jest pojęciem względnym i należy go traktować z bardzo dużym "przymrużeniem oka" i ma mało wspólnego z konkretną porą dnia. Rozwiązaniem tego problemu może być ustalenie czasu "kompromisowego" na cały rok (30 minut do przodu w stosunku do czasu "zimowego"). Odpadłby problem z jego zmianą a oszczędności byłyby - o ile w ogóle są. Obecnie oświetlenie stanowi niewielki odsetek poboru całej energii elektrycznej w skali globalnej. Samochody w Polsce mają włączone światła przez cały rok (zmiana czasu tego ani nie poprawia ani nie pogarsza). Doświadczenia w tej dziedzinie USA czy innych państw nie są wymiernikiem do wykorzystania w innych państwach z uwagi na różne specyfiki tychże. Niestety, efekty prymitywnego rozumowania tzw. "tytanów myśli" z poprzednich wieków, nie zweryfikowane o wiedzę współczesną, obowiązują do dnia dzisiejszego na zasadzie "to tak na razie".

Do oznaczania czasu letniego stosowany jest skrót DST pochodzący od ang. określenia Daylight Saving Time. Dla krajów stosujących czas środkowoeuropejski stosuje się skrót CEST (ang. Central European Summer Time).

Spis treści 1 Historia 2 Zalety i wady stosowania czasu letniego 3 Kiedy przestawiamy zegary? 3.1 Czas letni środkowoeuropejski 3.2 Przypisy

[edytuj] Historia

Jako pierwszy o potrzebie stosowania czasu letniego pisał Benjamin Franklin. Jednakże humorystyczna wymowa tego artykułu sprawiła, że nie zaczęto się do niej stosować (Franklin postulował, by ludzie wstawali i kładli się spać wcześniej).

Poważnie temat zmiany czasu opisał Brytyjczyk William Willett w broszurce "Waste of Daylight", wydanej w 1907 r. Jednak pomimo znacznego lobby w rządzie brytyjskim, nie udało mu się przeforsować tego pomysłu.

Pionierami we wdrożeniu czasu letniego byli Niemcy. Podczas I wojny światowej, 30 kwietnia 1916 przesunęli wskazówki zegara o godzinę w przód, a 1 października 1916 o godzinę w tył. Wkrótce potem i Anglicy zaadaptowali to w swoim kraju. 19 marca 1918 Kongres Stanów Zjednoczonych ustalił podział na strefy czasowe w USA i wprowadził na czas trwania wojny obowiązek stosowania czasu letniego w celu oszczędności paliwa służącego do produkcji energii elektrycznej. W Polsce zmiana czasu została wprowadzona w okresie międzywojennym, następnie w latach 1946-1949, 1957-1964 i nieprzerwanie od 1977 roku.

[edytuj] Zalety i wady stosowania czasu letniego

Stosowanie systemu zmiany czasu ma znaczenie na średnich i dużych szerokościach geograficznych, gdzie różnice w długości dnia między latem a zimą są duże.

Wielu jest przeciwników i wielu zwolenników przesuwania wskazówek zegara w przód wiosną i w tył jesienią. Główną zaletą jest oszczędność energii zużywanej na oświetlenie. Czas letni sprawia, że słońce wschodzi godzinę później. Jak dzień trwa 12 godzin (a jasno jest na godzinę przed i po zachodzie słońca), to w czasie zimowym będą to godziny 5 - 19, natomiast w czasie letnim 6 - 20. Ponieważ bardzo mało ludzi wstaje przed 6 i idzie spać o 19, pojawiają się oszczędności na oświetleniu. Kolejną zaletą jest zwiększone bezpieczeństwo na drodze. Poruszanie się samochodem jest bezpieczniejsze, jak jest jasno.

Oszczędności te zmniejszają się w czasie 5 najciemniejszych miesięcy w roku: listopada, grudnia, stycznia, lutego i marca; później się włącza światło wieczorem, ale za to wcześniej rano. Dlatego zimą wraca się do czasu podstawowego - w Polsce czasu zimowego.

Dla ludzi o ustabilizowanym trybie życia zmiana czasu jest zła i potrzebują oni nawet kilku dni, by dostosować swój zegar biologiczny do nowych warunków - analogicznie jak przy podróżach między strefami czasowymi, chociaż w mniejszym zakresie.

Przeprowadzana dwa razy w roku w Polsce zmiana czasu jest bardzo kosztowna i skomplikowana np. w pociągach - pociągi nocne, które są w trasie od godziny 2. w nocy muszą stanąć na godzinę, aby jechać dalej zgodnie z rozkładem jazdy. Przestawienie się z czasu letniego na zimowy sprawia problemy również w systemach informatycznych.

[edytuj] Kiedy przestawiamy zegary?

W całej Unii Europejskiej (dyrektywa UE 2000/84/EC ^[1]) o 1:00 czasu uniwersalnego (w zależności od strefy czasowej o 22:00 / 00:00 / 01:00 / 02:00 / 03:00 czasu lokalnego) w ostatnią niedzielę marca zegary przestawia się godzinę do przodu, a (w zależności od strefy czasowej o 23:00 / 01:00 / 02:00 / 03:00 / 04:00 czasu lokalnego) w ostatnią niedzielę października, o godzinę do tyłu.

W Polsce czas letni wprowadzany i odwoływany jest zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 15 marca 2004 roku w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2004-2008 (Dz. U. Nr 45, poz. 418 ^[2]).

Zgodnie z rozporządzeniem zmiana czasu polega na zmianie wskazań zegarów z godziny 2 minut 00 na godzinę 3 minut 00, która będzie godziną początkową czasu letniego środkowoeuropejskiego.

Do 1995 czas letni w Polsce był odwoływany w ostatnią niedzielę września (a wprowadzany w ostatnią niedzielę marca tak jak teraz). Wcześniej daty zmiany czasu były ogłaszane w Monitorze Polskim i tak np. w 1964 zmiana czasu na letni nastąpiła dopiero 31 maja, a na zimowy 27 września.

[edytuj] Czas letni środkowoeuropejski

rok	wprowadza się:	odwołuje się:
1977	3 kwietnia	25 września
1978	2 kwietnia	1 października
1979	1 kwietnia	30 września
1980	6 kwietnia	28 września
1981	29 marca	27 września
1982	28 marca	26 września
1983	27 marca	25 września
1984	25 marca	30 września
1985	31 marca	15 września
1986	30 marca	28 września
1987	29 marca	27 września
1988	27 marca	25 września
1989	26 marca	24 września
1990	25 marca	30 września
1991	31 marca	29 września
1992	29 marca	27 września
1993	28 marca	26 września
1994	27 marca	25 września
1995	26 marca	24 września
1996	31 marca	27 października
1997	30 marca	26 października
1998	29 marca	25 października
1999	28 marca	31 października
2000	26 marca	29 października
2001	25 marca	28 października
2002	31 marca	27 października
2003	30 marca	26 października
2004	28 marca	31 października
2005	27 marca	30 października
2006	26 marca	29 października
2007	25 marca	28 października
2008	30 marca	26 października
2009	29 marca	25 października
2010	28 marca	31 października
2011	27 marca	30 października

[edytuj] Przypisy

1. ↑ http://europa.eu.int/eur-lex/lex/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32000L0084:PL:HTML
2. ↑ http://isip.sejm.gov.pl/servlet/Search?todo=open&id=WDU20040450418