Czasowniki modalne w języku niemieckim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Czasowniki modalne w języku niemieckim, podobnie jak czasowniki modalne w innych językach, służą w zdaniu do określania stosunku podmiotu lub mówcy do czynności wyrażanej przez czasownik główny.

Niemieckie czasowniki modalne to:

  • dürfen – wyraża pozwolenie
  • können – wyraża możliwość bądź umiejętność
  • mögen – wyraża upodobanie, w niektórych użyciach także możliwość, życzenie lub pragnienie
    • forma trybu Konjunktiv möchte wyraża chęć, łagodniej, odpowiednik polskiego chciałbym
  • müssen – wyraża konieczność bądź przymus (wewnętrzny lub zewnętrzny)
  • sollen – wyraża powinność bądź rozkaz, w niektórych użyciach także domniemanie
  • wollen – wyraża chęć, zamiar

Podobną odmianę ma także czasownik wissen (wiedzieć), który nie jest jednak zaliczany do czasowników modalnych.

Odmiana w czasie teraźniejszym[edytuj | edytuj kod]

Czasowniki modalne charakteryzują się nietypową na tle innych czasowników niemieckich odmianą w czasie teraźniejszym trybu orzekającego (Indikativ Präsens). Przyjmują równe, nieregularne formy pierwszej i trzeciej osoby liczby pojedynczej. Druga osoba liczby pojedynczej tworzona jest przez dodanie regularnej końcówki fleksyjnej -st do form osoby pierwszej i trzeciej (a nie do tematu).

Poniżej przedstawiono formy niemieckich czasowników modalnych w czasie teraźniejszym trybu orzekającego (Indikativ Präsens).

dürfen können mögen müssen sollen wollen wissen
ich darf kann mag muss soll will weiß
du darfst kannst magst musst sollst willst weißt
er, sie, es darf kann mag muss soll will weiß
wir dürfen können mögen müssen sollen wollen wissen
ihr dürft könnt mögt müsst sollt wollt wisst
sie, Sie dürfen können mögen müssen sollen wollen wissen

Inne formy[edytuj | edytuj kod]

Czasowniki dürfen, können, mögen, müssen i wissen są czasownikami mieszanymi, a wollen i sollen tworzą formy Imperfekt, Partizip II i Konjunktiv II jak czasowniki regularne. Forma Partizip II czasowników modalnych jest jednak rzadko używana.

dürfen können mögen müssen sollen wollen wissen
Imperfekt (1. i 3. os. l.p.) durfte konnte mochte musste sollte wollte wusste
Partizip II gedurft gekonnt gemocht gemusst gesollt gewollt gewusst
Konjunktiv II dürfte könnte möchte müsste sollte wollte wüsste

[1]

Odmiana w czasach złożonych[edytuj | edytuj kod]

W czasach złożonych, kiedy w zdaniu występuje czasownik posiłkowy, czasowniki modalne zachowują zawsze formę bezokolicznika (także w czasach przeszłych), np. Ich habe das machen müssen, a nie: *Ich habe das machen gemusst. Nie dotyczy to sytuacji, kiedy czasownik modalny występuje w zdaniu w funkcji czasownika głównego, np. Ich habe ihn sehr gemocht.

W konstrukcjach zdań podrzędnych wymagających szyku końcowego czasownik posiłkowy zajmuje pozycję przed dwoma bezokolicznikami (przed czasownikiem głównym i modalnym), np. Er sagt, dass ich das werde machen müssen, a nie: *Er sagt, dass ich das machen müssen werde.

Analogicznie do czasowników modalnych zachowuje się w czasach złożonych również czasownik lassen, np. Er sagt, dass er sich hat untersuchen lassen. W przypadku tego czasownika reguła specjalnego szyku często nie jest jednak restrykcyjnie przestrzegana.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stanisław Walewski: Langenscheidts Taschenbuch Deutsch : Polnisch-Deutsch, Deutsch-Polnisch. Langenscheidt, 1979, s. 1194-1197. ISBN 3-468-96100-6.