Czeladź

Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Czeladź – służba.

Współrzędne: 50°19'02″N 19°04'13″E / 50.31722, 19.07028

Czeladź
Herb Czeladzi Flaga Czeladzi
Województwo	śląskie
Powiat	będziński
Gmina • rodzaj	Czeladź miejska
Założono	1228
Prawa miejskie	1262
Burmistrz	Marek Mrozowski
Powierzchnia	16,38 km²
Położenie (punkt)	50° 19' 02 '' N 19° 04' 13 '' E
Ludność (2008) • liczba • gęstość • aglomeracja	33 971 [1] 2073,9 os./km² 3 487 000 (GZM)
Strefa numeracyjna	32
Kod pocztowy	41-250
Tablice rejestracyjne	SBE
Położenie na mapie Polski Czeladź
TERC (TERYT)	2243301021
SIMC	0939349
Miasta partnerskie	Auby Żydaczów Viesite Varpalota
Urząd miejski ul. Katowicka 45 41-250 Czeladź tel. 32 763-36-91, 76-37-910; faks 32 763-36-94
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Czeladź – miasto i gmina nad rzeką Brynicą położona w południowo-zachodniej Polsce, w Zagłębiu Dąbrowskim, w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Jest najstarszym miastem powiatu będzińskiego oraz całego Zagłębia Dąbrowskiego, powstało w XIII w.

Według danych z 30 czerwca 2004 ², miasto liczyło 34 402 mieszkańców.

Graniczy z miastami: Będzin, Katowice, Siemianowice Śląskie oraz Sosnowiec.

[edytuj] Historia

 Osobny artykuł: Kalendarium historii Czeladzi.

Rynek

Miasto powstało w XIII wieku. W latach 1443-1790 wchodziło w skład Księstwa Siewierskiego. Było ważnym ośrodkiem wydobycia węgla kamiennego (kopalnia "Saturn" dawniej "Czeladź"). W 1998 w Czeladzi został wybudowane pierwsze centrum handlowe M1 w Polsce.

W latach 1957-1975 Czeladź była miastem na prawach powiatu. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

[edytuj] Środowisko naturalne

Położenie Czeladzi w powiecie będzińskim

Według danych z roku 2002 ⁶, Czeladź ma obszar 16,57 km², w tym:

• użytki rolne: 49%
• użytki leśne: 0%

Miasto stanowi 4,5% powierzchni powiatu.

[edytuj] Zabytki

Neoromański kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika, wybudowany w latach 1904 - 1913.

Studnia na rynku w Czeladzi

• Neoromański kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika z bogatym wyposażeniem które stanowią m.in.: oryginalne organy z 1637 r., XVII-wieczne monstrancje i kielichy.W kościele znajduje się również relikwiarz z relikwiami licznych świętych, m.in.: św. Franciszka z Asyżu, św. Wojciecha, św. Stanisława Kostki, św. Ojca Pio,

• Zabytkowy układ architektoniczny starego miasta z XIII w.
• Budynek dawnego domu ariańskiego z 1. poł. XVII w.
• Dom przy ulicy Kościelnej z końca XVIII w.
• Kamienica w Rynku 1. poł. XIX w.
• Drewniane domy mieszkalne z XVIII-XIX wieku;
• Kapliczka przydrożna z figurą Chrystusa Salwatora przy ul. Wojkowickiej (XIX w.);
• Zabytkowe osiedle górnicze w dzielnicy Piaski
• Pałac "Pod Filarami", wybudowany w stylu neoklasycystycznym przez Kopalnię "Saturn" w 1924 roku.
• Mury obronne na Starym Mieście odkryte w grudniu 2006 roku (obecnie w trakcie badań archeologicznych).

[edytuj] Gospodarka

Na pokopalnianych terenach funkcjonuje obecnie Centralny Zakład Odwadniania Kopalń. W mieście swoją filię posiada fabryka urządzeń grzewczych "Buderus". We wschodniej części miasta wielkie centrum logistyczne Alliance Logistics Center Silesia. Ponadto istnieją zakłady ceramiczne (dawniej "Józefów"), fabryka okien "OKFENS" i wiele innych średnich i małych firm, które kształtują gospodarcze oblicze miasta.

W mieście znajduje się Centrum Handlowe "M1", w którym są między innymi: MediaMarkt, Praktiker, Real.

Struktura demograficzna mieszkańców Czeladzi wg danych z 31 grudnia 2007 r.: ¹

Według danych z roku 2002 ⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1286,03 zł.

[edytuj] Oświata

Placówki oświatowe w mieście:

• Gimnazjum nr 3 w Czeladzi
• Zespół Szkół Nr 1 w Czeladzi
• Zespół Szkół Nr 2 w Czeladzi
• Szkoła nr 3 w Czeladzi
• Szkoła nr 7 w Czeladzi
• Gimnazjum nr 2 w Czeladzi
• Szkoła podstawowa nr 1 w Czeladzi

[edytuj] Kultura

Budynek dawnego kina "Uciecha", 2007.

Bogate życie kulturalne miasta, wielowiekowe tradycje i wysoki poziom czeladzkiej oświaty sprawiają, iż kolejne pokolenia "Szwedów"^[2]z sentymentem z bliska i z oddali odnoszą się do swojej "małej ojczyzny". Jest to niewątpliwie zasługą licznych społeczników animujących wiele inicjatyw obywatelskich i instytucjonalnych (z pomocą Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Marii Nogajowej, Spółdzielczego Domu Kultury "Odeon", Stowarzyszenia Miłośników Czeladzi, parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika).

[edytuj] Sport

W mieście działają dwa kluby sportowe. Czeladzki Klub Sportowy posiada I-ligową drużynę koszykarzy, ponadto w latach 50. posiadał sekcję żużlową (zobacz: CKS Czeladź (żużel)). Natomiast KS Górnik Piaski bazuje na stale rozwijającej się drużynie piłkarskiej.

• Czeladzki Klub Sportowy
• Górnik Piaski
• MOSIR Czeladź

[edytuj] Transport

Przez miasto przebiega droga krajowa 94 z Wrocławia do Krakowa. Po granicy z Będzinem przebiega także droga krajowa 86 z Tychów do węzła drogowego w Podwarpiu.

[edytuj] Administracja i polityka

Urząd Miejski

Czeladź bierze aktywny udział w programie współpracy partnerskiej z miastami: Auby (we Francji), Żydaczów (na Ukrainie), Viesite (na Łotwie),Varpalota (na Węgrzech).

W Czeladzi mieszka aktualnie dwóch senatorów RP: Czesław Ryszka (PiS) – wybrany z okręgu częstochowskiego, Zbigniew Szaleniec (PO) – wybrany z okręgu sosnowieckiego.

[edytuj] Czeladzianie

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Czeladzią.

[edytuj] Zobacz też

Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Wizyta Ewy Junczyk-Ziomeckiej w Zespole Szkół nr 1 w Czeladzi

• Synagoga w Czeladzi
• Forum dla Zagłębia Dąbrowskiego
• Czeladzka Spółdzielnia Mieszkaniowa
• Dzielnica Piaski

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
• Strona główna Czeladzi
• Plan Miasta Czeladź

p • d • e Gminy górnicze Babice • Bestwina • Będzin • Bieruń • Bobrowniki • Boguszów-Gorce • Bojszowy • Brzeszcze • Bytom • Chełm Śląski • Chełmek • Chorzów • Cyców • Czechowice-Dziedzice • Czeladź • Czerwionka-Leszczyny • Dąbrowa Górnicza • Gaszowice • Gierałtowice • Gliwice • Goczałkowice-Zdrój • Godów • Gorzyce • Imielin • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Jejkowice • Katowice • Knurów • Kornowac • Lędziny • Libiąż • Lubomia • Ludwin • Lyski • Łaziska Górne • Marklowice • Miedźna • Mikołów • Mszana • Mysłowice • gm. miejska Nowa Ruda • gm. wiejska Nowa Ruda • Ornotowice • Orzesze • gm. wiejska Oświęcim • Pawłowice • Piekary Śląskie • Pilchowice • Psary • Pszczyna • Pszów • Puchaczów • Radlin • Radzionków • Ruda Śląska • Rybnik • Rydułtowy • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Sośnicowice • Suszec • Świerklany • Świętochłowice • Trzebinia • Tychy • Wałbrzych • Wodzisław Śląski • Wojkowice • Wyry • Zabrze • Zebrzydowice • Żory

p • d • e Powiat będziński Miasta Będzin • Czeladź • Siewierz • Sławków • Wojkowice Gminy miejskie Będzin • Czeladź • Sławków • Wojkowice Gminy miejsko-wiejskie Siewierz Gminy wiejskie Bobrowniki • Mierzęcice • Psary

p • d • e Miasta województwa śląskiego Miasta powiatowe Będzin • Bielsko-Biała • Bieruń • Bytom • Cieszyn • Chorzów • Częstochowa • Dąbrowa Górnicza • Gliwice • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Katowice • Kłobuck • Lubliniec • Mikołów • Mysłowice • Myszków • Piekary Śląskie • Pszczyna • Racibórz • Ruda Śląska • Rybnik • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Świętochłowice • Tarnowskie Góry • Tychy • Wodzisław Śląski • Zabrze • Zawiercie • Żory • Żywiec Miasta gminne Blachownia • Czechowice-Dziedzice • Czeladź • Czerwionka-Leszczyny • Imielin • Kalety • Kłobuck • Knurów • Koniecpol • Koziegłowy • Krzanowice • Krzepice • Kuźnia Raciborska • Lędziny • Łaziska Górne • Łazy• Miasteczko Śląskie • Ogrodzieniec • Orzesze • Pilica • Poręba • Pszów • Pyskowice • Radlin • Radzionków • Rydułtowy • Siewierz • Skoczów • Sławków • Sośnicowice • Strumień • Szczekociny • Szczyrk • Toszek • Ustroń •Wilamowice • Wisła • Wojkowice • Woźniki • Żarki